GOOS (de afkorting van Global Ocean Observing System) is een wereldwijd systeem voor aanhoudende observaties van de oceaan, dat onder andere bestaat uit de oceanografische component van het Global Earth Observing System of Systems (GEOSS). GOOS wordt beheerd door de Intergovernmental Oceanographic Commission (IOC) van UNESCO, maar het succes van het programma is afhankelijk van diverse mensen en organisaties wereldwijd. Het systeem sluit aan bij het Global Climate Observing System (GCOS) en het Global Terrestrial Observing System als fundamentele bouwstenen van GEOSS.
In 2017 is GOOS een platform voor: internationale samenwerking voor duurzame waarnemingen van de oceanen; het genereren van oceanografische producten en diensten; interactie tussen onderzoeks-, operationele en gebruikersgemeenschappen.
GOOS bedient oceanografische onderzoekers, kustbeheerders, partijen bij internationale congressen, nationale meteorologische en oceanografische instanties, hydrografische kantoren, zee- en kustindustrieën, beleidsmakers en het geïnteresseerde algemene publiek.
Ontstaan Na de Tweede Wereldklimaatconferentie (Genève, 1990), lanceerde de Intergovernmental Oceanographic Commission in maart 1991 het Global Ocean Observing System (GOOS). Het observatiesysteem was het resultaat van de wens van veel landen om de informatie te verzamelen die nodig is voor betere prognoses van klimaatverandering, een beter beheer van mariene hulpbronnen, het beperken van de gevolgen van natuurrampen en het gebruik en de bescherming van de kustzone en de oceanen. De oproep om GOOS verder te ontwikkelen werd in 1992 versterkt tijdens de conferentie van de Verenigde Naties over milieu en ontwikkeling in Rio de Janeiro.
Eind jaren negentig werden bemonsteringsvereisten voor verschillende oceaantoepassingen ontwikkeld op basis van maatschappelijke behoeften, met inbegrip van zowel observatieplatforms in situ als satellieten. Deze werden gekoppeld aan "essentiële variabelen" die werden vastgesteld door het Global Climate Observing System (GCOS), waarbij rekening werd gehouden met de technische haalbaarheid en de impact op het verbeteren van de prognoses van de klimaatverandering. Voor de oceanen omvatten deze onder meer de oppervlakte- en ondergrondtemperatuur, het zoutgehalte, de zeespiegel, het zee-ijs, de stroming, de nutriënten- en koolstofdioxideconcentraties, de oceaankleur en de verspreiding van fytoplankton. De systemen voor oceaanmetingen onder auspiciën van GOOS werden oorspronkelijk ontworpen door het Ocean Observing System Development Panel.https://www.goosocean.org/index.php?option=com_content&view=article&id=7&Itemid=101
Besturing Het GOOS-governancemodel is opgedeeld in drie lagen: een multinationale stuurgroep voor toezicht, wetenschappelijke expertpanels die de systeemvereisten begeleiden en observatiecoördinatiegroepen die zorgen voor de uniforme uitvoering van wereldwijde meetnetwerken. Het Wetenschappelijk Stuurcomité van GOOS geeft richtlijnen, terwijl wetenschappelijke en technische panels de essentiële oceaanvariabelen evalueren. Van 2004 tot 2011 was Keith Alverson de directeur van het secretariaat. Sinds 2011 is Albert Fischer de directeur van het secretariaat.
GOOS wordt mede gesponsord door drie VN-agentschappen: Intergovernmental Oceanographic Commission (IOC) van UNESCO, de World Meteorological Organization (WMO) en het United Nations Environment Programme (UNEP), evenals door de International Council of Science (ISC).
Categorie:Oceanografie