miniatuur|Een hond rolt op zijn rug en wrijft zijn schouders tegen de grond en toont zo blijdschap. Communicatie is de overdracht van informatie tussen twee honden of tussen een hond en een mens. Het gedrag dat hiermee in verband staat omvat onder andere de blik, gezichtsuitdrukking, vocalisatie, lichaamshouding en gustatorische communicatie (lichaamsgeur, feromonen en smaak). Mensen communiceren met honden via vocalisatie, handgebaren, lichaamshouding en aanrakingen.
Communicatiemiddelen Het onderlinge contact van honden vindt voornamelijk plaats via lichaamshoudingen, stand van de staart, de oren en de mimiek. De stand van de staart en oren is, in samenspel met de totale houding van het lichaam van belang voor onderlinge hiërarchie van elkaar ontmoetende of samenlevende honden.
De intentie van dreiging zien we vaak via mimiek. De mate en de manier waarop de tanden door het wegtrekken van de lippen te zien zijn en het rimpelen van de neus zijn duidelijk waarneembare signalen.
Fysiek rechts|miniatuur|250x250px|Een illustratie van Konrad Lorenz die verschillende gezichtsuitdrukkingen van de hond toont. De lichaamstaal van honden gelijkt sterk op die van wolven. Toch is er enig ervaring nodig om ze te begrijpen omdat de vacht, lichaamsgrootte, uiterlijk en gelaatsuitdrukkingen van de huishond in de loop van zijn ontwikkeling sterk veranderd zijn in vergelijking met die van de wolf.
Een ontspannen en tevreden hond heeft een ontspannen lichaamshouding en een neutrale gelaatsuitdrukking. De oren bevinden zich in de rastypische, natuurlijke positie en de staart hangt naar beneden. De hond zal zich niet kleiner of groter maken. De ogen van het dier zijn een beetje gesloten, de halsspieren en de snuit zijn ontspannen.
Een zelfbewuste hond, die andere zijn superioriteit wil tonen, ziet er helemaal anders uit. Hij of zij zal proberen zo groot en sterk mogelijk te lijken. De rechtopstaande oren, de gebogen rug en de hoog opgerichte kop laten zien dat hij of zij actie wil ondernemen.
Angstige honden tonen hun onderdanigheid door zich klein te maken en op de grond in elkaar gedoken te gaan zitten. Hun oren liggen dan vlak bij hun kop, de lippen zijn vaak tot een 'grijns' samengetrokken, de ogen slechts spleetjes. De staart hangt naar beneden of tussen de achterpoten. Wanneer een hond zich wil overgeven, rolt hij of zij zich op zijn zijde of op zijn rug en laat deze in sommige gevallen ook een beetje urine lopen om zijn of haar tegenstander te paaien.
Anaalklieren In geval van angst en paniek kan de hond de inhoud van de anaalklieren uitdrukken. Deze bevinden zich vlak bij de anus en bevatten een stinkende substantie. Bij wolven vinden we op de staart, ongeveer 7½ centimeter vanaf de aanzet, staartwortelklieren. Deze scheiden een zogenaamd feromoon af. Deze stof zou het gedrag beïnvloeden. Bij honden vinden we af en toe een rudimentaire vorm van deze klieren.
Lichaam Stijve poten, opgericht lichaam, stijve voorwaartse beweging – dominante hond Lichaam leunt lichtjes naar voren, voeten zijn stijf – uitdaging naar een dominante hond, een conflict kan volgen Laag lichaam in combinatie met toegenepen gezichtsuitdrukking – onderdanigheid
Borstelen Bij de lichaamshouding behoort ook het zogenaamde borstelen. Hierbij worden de haren in de nek, op de rug, boven de staart en soms ook op de staart omhoog gezet. We zien dit borstelen zowel bij dominante honden als bij angstige honden. Het verhoogde adrenalinegehalte in het bloed dat nu eenmaal bij noodzakelijke verhoging van lichamelijke activiteit vrijkomt, is er de oorzaak van dat de vacht zich opzet. Borstelen is een teken van opwinding.
Mimiek Door de gelaatsuitdrukking kan men te weten komen of de hond bereid is tot het aangaan van een gevecht of juist de neiging tot vluchten vertoont. Wanneer de lippen zijn weggetrokken en alleen de voorste tanden worden getoond is er sprake van zelfbewuste agressie. Deze hond zal liever vechten dan vluchten. MimiekBeschrijving & betekenisFotoHoofdEen dominante of dreigende hond dat een andere hond direct aankijkt en langdurig oogcontact probeert vast te houden terwijl deze zijn of haar lichaam naar voren leunt. Dit is een dreigement, de hond is zijn of haar wapens aan het richten naar de andere hond. Deze mimiek is vaak te zien bij aangelijnde honden die elkaar voor het eerst ontmoeten. Als de eigenaars van de honden niet op de signalen letten, kan dit uitdraaien tot agressie.kaderloos|150x150pxHoofd: omlaagEen onderdanige hond die een dominante hond benaderd met zijn of haar hoofd omlaag probeert aan te tonen dat hij of zij in geen geval wil vechten. Af en toe wijst de hond ook met zijn neus vluchtig naar de snuit van de dominante hond.kaderloos|150x150pxHoofd: wegdraaienEen hond die zijn of haar hoofd wegdraait van een andere hond of van een mens wil een conflict vermijden. Het wegdraaien van het hoofd naar een profielaanzicht, of naar een achteraanzicht is een kalmerend signaal.kaderloos|150x150px'Lachen''Lachen' wordt gezien als een kalmerend signaal.Mond: lichtjes geopendDe mond is ontspannen en lichtjes geopend. De tong steekt eventueel een beetje uit of rust op de onderste snijtanden. Dit is een teken dat de hond blij en ontspannen is.kaderloos|150x150pxMond: geslotenDe mond is gesloten en de tanden en de tong zijn niet zichtbaar. Meestal kijkt de hond in één richting. De oren en het hoofd leunen een beetje naar voor. Dit toont aan dat de hond aandachtig en geïnteresseerd is. Het is mogelijk dat hij of zij de situatie aan het inschatten is.kaderloos|150x150pxMond: Gesloten met zichtbare tandenHet krullen of optrekken van de lippen om de tanden, en eventueel ook het tandvlees, te laten zien is een waarschuwingssignaal waarmee de hond zijn of haar wapens laat zien. De 'tegenstander' heeft op dit moment nog de tijd om zich over te geven, weg te gaan, of om te antwoorden met een kalmerend signaal.kaderloos|178x178px
Oren Hoe hoger de stand van de oren, hoe beter de gemoedstoestand van de hond. PositieBeschrijving & betekenisFotoNaar vorenOpstaande oren of oren die lichtjes naar voor wijzen – aandachtig of alert.kaderloos|150x150pxNaar achterenOren die plat naar achteren tegen het hoofd liggen, tanden zichtbaar – angstige hond dat zichzelf zal verdedigen.Naar achterenOren die plat naar achteren tegen het hoofd liggen, tanden niet zichtbaar – onderdanigheid.kaderloos|150x150pxNaar achterenOren lichtjes naar achteren getrokken en lichtjes gespreid – besluiteloosheid: ongemakkelijke achterdocht, kan snel omslaan naar agressie.Oren slaan in het rond, eerst lichtjes naar voren, dan lichtjes naar achteren of naar beneden – besluiteloosheid: eerder onderdanig en angstig.OpzijOren die dicht tegen het hoofd getrokken worden om een ronder hoofd te creëren wordt gezien als een kalmerend signaal.kaderloos|150x150px
Ogen Direct oogcontact – een bedreiging, expressie van dominantie, een waarschuwing dat de hond gaat aanvallen direct oogcontact met een mens aan de eettafel gevolgd door staren naar eten – de hond wil het eten Ogen die wegkijken om oogcontact te vermijden – het afbreken van oogcontact signaleert onderdanigheid het wordt ook gezien als een kalmerend signaal het knipperen met de ogen wordt ook gezien als een kalmerend signaal
Staart Aan de manier waarop de staart gedragen wordt kan men veel opmaken over de gemoedstoestand van de hond. De stand van de staart geeft ook nauwkeurig aan op welke sociale hoogte de hond zich bevindt ten opzichte van de andere. PositieBeschrijving & betekenisFotoTussen de benenDe staart is opgetrokken tussen de achterpoten. De hond is angstig. Deze houding kan ook een ritueel pacificerend signaal zijn om zich af te schermen tegen agressief gedrag van andere honden.Verticaal omlaagDe staart hangt naar beneden bij de achterpoten die lichtjes gebogen zijn waardoor het lichaam lager is. Deze hond is timide of onzeker.kaderloos|150x150pxDiagonaal omlaagDe staart wordt net iets lager gedragen dan horizontaal maar is toch nog enige afstand verwijderd van de poten. Deze houding gaat eventueel gepaard met lichtjes gekwispel. De hond is onbezorgd en ontspannen.kaderloos|150x150pxDiagonaal omlaagDe staart hangt laag in de buurt van de achterpoten en kwispelt traag. Het kan zijn dat een hond die deze lichaamstaal vertoond zich niet goed voelt. Misschien heeft deze last van pijn of is deze hond om de één of andere reden triest.kaderloos|150x150pxHorizontaalDe staart hangt horizontaal en wijst weg van de hond maar is niet stijf. De hond is aandachtig.HorizontaalDe staart hangt horizontaal, is kaarsrecht en stijf, en wijst weg van de hond. Dit is een initiële uitdaging en kan leiden tot agressie.Diagonaal omhoogDe staart staat diagonaal omhoog ergens tussen de horizontale en verticale positie. Dit is een dominante hond.kaderloos|150x150pxVerticaal omhoogDe staart staat verticaal omhoog en krult lichtjes over de rug. Deze hond is zelfzeker en dominant en voelt dat hij of zij de controle heeft over de situatie.kaderloos|150x150px
Kwispelen Snel kwispelen – opwinding Lichtjes kwispelen, met kleine slagen – begroeting Wijd kwispelen – vriendelijk Wijd kwispelen, met slagen dat de heupen raken – speciale begroeting voor iemand speciaal Traag kwispelen met een lage staart – niet zeker over wat te doen, onzeker Kwispelen wordt gezien als een kalmerend signaal Er wordt gezegd dat honden een links-rechts asymmetrie van de staart vertonen wanneer ze in interactie gaan met vreemden en het tegenovergestelde wanneer ze omgaan met mensen die ze kennen."Asymmetric tail-wagging responses by dogs to different emotive stimuli", Current Biology, 17(6), 20 maart 2007, pp R199-R201
Vocaal De communicatie via geluid begint zodra de pup geboren is. Het eerste geluid is een kefferig gepiep. De moeder beantwoordt het geluid enkel als ze de pup ook kan zien.
Honden beschikken over een uitgebreid spectrum aan klanken om zich uit te drukken. Daartoe behoren kinderlijk gehuil, waarschuwend gegrom, geblaf dat een diep zelfbewustzijn uitdrukt, gehuil dat oplettendheid vereist, pijnlijk zacht gepiep of gejank en een gelukzalig gekreun. Er zijn honden die zelfs 'zingen', wanneer ze huilen en doen op die manier denken aan hun voorouders, de wolven.
Een wolf heeft zijn eigen typische manier van janken. Honden blaffen meer en gebruiken deze manier van communiceren op verschillende manieren om zich verstaanbaar te maken.
Blaffen Blaffen dient om te waarschuwen, een dreiging of opwinding te uiten. Blaffen is waarschijnlijk een gedomesticeerd verschijnsel. Soms blaffen honden om de beurt vanuit hun eigen territorium naar elkaar. De onderlinge blafcommunicatie lijkt slechts een toestand van waakzaamheid of opwinding aan te geven.
Afhankelijk van de context kan de blaf van een hond variëren in timing, toonhoogte en amplitude. Het is mogelijk dat deze verschillende betekenissen hebben.
Janken Een hond jankt wanneer hij of zij zich verlaten voelt. Volwassen honden zullen zelden of nooit naar elkaar janken.
Alaska-malamutes en Siberische husky's huilen ook. Huilen dient als een roep van eenzaamheid. Een ander gehuil is wat honden die jagen uitstoten.
Dreigend gegrom is een waarschuwing en hoor je ook tijdens een gevecht.
Een studie heeft aangetoond dat honden kunnen weten hoe groot een andere hond is enkel door te luisteren naar het grommen van deze hond. Een specifieke grom wordt door honden gebruikt om hun eten te beschermen. Het onderzoekt toont ook dat honden hun lichaamsgrootte niet willen, of niet kunnen, vervormen, en daarmee is het de eerste keer dat onderzoek heeft kunnen uitwijzen dat dieren elkaars grootte kunnen vaststellen d.m.v. het geluid dat ze voortbrengen. De test maakte gebruik van een heel aantal afbeeldingen van verschillende honden die werden afgebeeld in combinatie met een geluidsopname van een grommende hond. De resultaten toonde dat 20 van de 24 honden het eerst en het langst naar de afbeelding keken die overeenstemde met het gegrom.