miniatuur|Olivier (rechts) op het monument van Charlemagne et ses Leudes (Karel de Grote en zijn wachters, paladijnen) voor de Notre Dame van Parijs. Het bronzen beeld is van de gebroeders Louis en Charles Rochet, 1878. Olivier draagt een sax en piek. Olivier van Geneven,Repertorium van Eigennamen in Middelnederlandse Literaire Teksten, s.v. Olivier van Geneven, Kuiper, W., Hendriks, H. (van Gennes, Geneven, Genevere), Olivier de Vienne, is een legendarische ridder, graaf en held, leenman en een van de Twaalf genoten van Karel de Grote, bekend uit de Karolingische romans of chansons de geste (liederen over heldendaden). Hij komt onder meer voor in het Roelantslied, de Vier Heemskinderen, Historie van Malegijs, Reinolt van Montelban, Turpijn en het lied Girart de Vienne en in het dichtwerk Orlando Furioso.
Verhaal
Olivier is de zoon van Renier de Geneva (Genève) en de broer van Aude (Oede la Belle). Volgens Olivier was Vienne van zijn grootvader geweest en van diens grootvader. Zijn grootvader (van moederszijde) was hertog Beuvon, die meer dan vijf jaar over dit gebied regeerde. De Saraceense koning Afloaires was Oliviers oom.The Song of Girart of Vienne by Bertrand de Bar-sur-Aube, blz. 111-112
Volgens Rijckaert Zonder Vreeze was Olivier neef van Carel de Grote en Roeland van Mans. Olivier werd door Rijckaert Zonder Vreeze (vermomd als Ridder mette Gulde Wapenen) op de laatste dag van april verslagen in het Bos van Vincennen, tijdens een toernooi te Parijs, aan de vooravond van de kruistocht naar Jerusalem.
Vienne en Roncevalles Olivier strijdt tegen Roeland, de neef van Karel de Grote, op een eiland in de Rhône voor de stad Vienne om een einde te maken aan het conflict tussen Karel de Grote en Girart de Vienne (Gheraert van Viane), zijn oom. Karel de Grote belegert al zeven jaar de stad Vienne, omdat Aymeri, de latere Aymeri de Narbonne, zoon van Hernaut van Biaulande, gepoogd heeft zijn koningin te doden. Die koningin had Girart, zijn oom, beledigd, toen hij niet gelijk met haar wilde trouwen. Ze was immers eerst door Karel de Grote aan Girart beloofd. Ze trouwde met Karel de Grote, maar bleef boos op Girart. Toen Girart tijdens de bruiloftsnacht van het koningspaar de voet wilde kussen van Karel, omdat deze hem Vienne had gegeven, had zij haar voet over die van Karel gelegd. Zodat Girart, buiten zijn weten om, haar de voet kuste. Zij hield het niet geheim, uit wraak vertelde ze het aan Aymeri. Uit woede probeerde Aymeri haar daarop neer te steken. Dat mislukte enkel, omdat ze op tijd wegdook. Aymeri keerde toen terug naar de stad van zijn oom Girart en vertelde hem wat hij had meegemaakt. Karel de Grote zette de achtervolging in. Zó was het conflict ontstaan.
Olivier heeft drie legendarische ooms, die samen met zijn vader Renier de Geneva de vier zonen zijn van Garin de Monglane en Mabille.Aymeri of Narbonne, Michael A. H. Newth, Italica Press, New York, 2005, blz. 164 Zijn ooms zijn: Hernaut de Biaulande, Milon de Puglia (Apulië) en Girart de Vienne. De vier zonen van Garin de Monglane verzamelen zich in Vienne als die stad door Karel belegerd wordt.
Volgens het Roelantslied heeft Olivier zijn zuster Oede (Aude) uit Arabien bevrijd en Fierenbras van Alexandrien (Ferumbras) overwonnen. Fierenbras was een 4,6 meter lange reus, zoon van de saraceense koning Balan en broer van Floripas. Balan en zijn zoon Fierenbras stalen rieken uit de Sint Pieter in Rome en Karel de Grote trok daarop Spanje binnen om ze te heroveren en stuurt Olivier er op uit de strijd met Fierabras aan te gaan. Fierabras bekeert zich uiteindelijk tot het christendom en sluit zich aan bij het leger van Karel de Grote. Karel de Grote verdeelt, nadat hij Balan heeft gedood, Spanje onder Fierenbras en Gui de Bourgogne, die met Floripas trouwt. Het verhaal wordt verteld in een serie chansons over Fierabras, waaronder een chanson uit ca. 1170.
Oliviers mooie zuster Aude is verliefd geworden op zijn tegenstander Roeland. Roeland strijdt met zijn zwaard Durendal en Olivier met Hauteclere. Dit zwaard kreeg Olivier van Joachim de wijze Jood. Het kwam oorspronkelijk van de Romeinse keizer Closamont. Een engel komt tussenbeide en de twee strijders worden vrienden voor het leven. Als er vrede wordt gesloten tussen Karel en Girart wordt er feest gevierd in Vienne. Tijdens dat feest wordt besloten dat Roeland met Aude, Oliviers zuster, zal trouwen. Maar een bode van koning Yon uit Gascogne brengt nieuws dat veertien Saraceense koningen Francia zijn binnengevallen en Bordeaux belegerd wordt.The song of Girart of Vienne by Bertrand de Bar-sur-Aube, Michael A. Newth, Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies, Tempe, Arizona, 1999 Het Frankische leger verzamelt zich bij Narbonne en vervolgens leidt de krijgstocht uiteindelijk tot de Slag bij Roncesvalles in 778, waarbij zowel Roeland als Olivier om het leven komen. Olivier had, volgens het Roelantslied, Roelant nog de raad gegeven om op tijd versterking te vragen, maar dat werd door Roelant genegeerd. Olivier werd van achteren geraakt door de saraceen Marganice, maar hij wist diens hoofd met een slag van zijn zwaard te doorklieven.Oxford manuscript, laisses 145–50 Olivier kreeg van de Saraceen Galifier een doodsklap, waarop Olivier nog verdoofd en verblind op Roelant insloeg. Na zijn dood zou Olivier door Saracenen zijn gevild. Volgens Turpijn werd door de Mooren gevild en gekruisigd uit wraak voor Galafer, en begraven in Belijn.
Vier Heemskinderen miniatuur|Titelpagina van een uitgave van Galien rhétoré (Paris, Jean Bonfons, ca. 1550) In Vier Heemskinderen kiest Olivier partij voor Tulpijn als deze stelling neemt tegen Karel de Grote die Ridsaert, Adelaert en Wridsaert, de drie broers van Reinout, wil laten ophangen en strijdt hij in in het leger van Karel de Grote tegen de Heemskinderen bij Vaucoloen. Een andere keer weigert Olivier Ridsaert op te hangen en als hij Maeldegijs (Reinouts oom) gevangen neemt en bij Karel de Grote brengt, die hem wil laten ophangen, staat hij borg voor Maeldegijs als de executie een dag wordt uitgesteld. Ook in Reinolt van Montelban weigert Olivier Ritzart op te hangen en neemt hij Malegys gevangen. In de Historie van Malegijs gaat Olivier met Aymijn van Eggermont mee om Malegijs in Turckien te bevrijden. Olivier wordt door koning Karel naar het door Saracenen belegerde Eggermont gestuurd en doodt de Saraceense reus Gardifort. In Madelgijs is Olivier aanwezig bij de strijd om Rosefloer tegen drie Sarceense reuzen en vecht hij met de reus Gafridamant.
Roland a Saragosse In Roland a Saragosse is Roland door Brammimonde, koningin van de Moren, uitgenodigd haar in Saragossa een bezoek te brengen. Hij trekt met Olivier naar de stad, maar wil de eer alleen opeisen en nadat Roland een prachtige mantel krijgt van de koningin wordt hij als hij wil ontsnappen omsingeld door saracenen. Olivier redt Roland, maar verbolgen trekt Olivier zich met zijn ridders terug en verovert Gorreya. Roland trekt er heen om zijn excuses aan te bieden. Olivier vermomt zich als saraceen, gaat de strijd aan met Roland en wordt verslagen. 'Saracenen' omsingelen Roland en hij geeft zich over, nu hij niet op de hulp van Olivier kan rekenen. Olivier toont zijn ware identiteit en de twee zijn weer verzoend.
Galiens li Restorés In de chanson Galiens li Restorés heeft Olivier met Jacqueline, dochter van de Byzantijnse keizer Hugon, een zoon genaamd Galien. Galien gaat op zoek naar zijn vader en komt op tijd in Roncevaux om zijn stervende vader Olivier te spreken. Terug in Constantinopel blijkt zijn grootvader door zijn ooms te zijn vermoord. Galien verslaat zijn ooms en wordt keizer van Byzantium, op het moment dat in Frankrijk de berechting van Ganelon, Roelands verrader, plaatsvindt. Ook in Le Pèlerinage de Charlemagne komen Olivier, keizer Hugon en diens dochter voor.
In Karl Meinet vecht Olivier een tweekamp met Ospinel van Babilonien.
Italiaans epos In de Orlando Furioso (De razende Roeland) van Ludovico Ariosto was Olivero de vader van de tweelingbroers Aquilante en Grifone bij Gismonda (xv, 73).Orlando Furioso, Ludovico Ariosto, vertaald door Ike Cialona, Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam, 1998 Ook de Orlando Innamorato van Matteo Maria Boiardo noemt die zonen en Olivier treedt op in Morgante van Luigi Pulci.
Beeldhouwkunst Beelden van Olivier staan op een monument voor de Notre Dame van Parijs en in het portaal van de kathedraal van Verona.
Zie ook Roelantslied Girart de Vienne Orlando Furioso
Categorie:Ridder Categorie:Frankische adel