Deze lijst van schilderijen, beelden en monumenten in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek geeft een (onvolledig) overzicht van de belangrijkste schilderijen, beeldhouwwerken, grafmonumenten, epitaven en andere monumenten in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in de Nederlandse stad Maastricht. Een deel van de kunstcollectie bevindt zich in de schatkamer van de kerk. De meeste schilderijen en beelden bevinden zich op diverse locaties in het kerkgebouw, in de kruisgang of in de sacristie, waar ze, naast hun waarde als kunstobject, een religieus-educatieve functie vervullen.
Historische achtergrond De Onze-Lieve-Vrouwekerk geldt als een van de oudste kerken in Nederland. In zijn lange en veelbewogen geschiedenis was het gebouw onder andere bisschopskerk, pelgrimskerk, kapittelkerk en parochiekerk. Vooral in de hoge en late middeleeuwen vergaarde de kerk en het daaraan verbonden kapittel van Onze-Lieve-Vrouwe rijkdommen in de vorm van onroerend goed, gouden en zilveren reliekhouders, liturgische voorwerpen en andere kostbaarheden. Pronkstukken waren het Byzantijns patriarchaalkruis en het zilveren beeld met de gordel van Maria. Op de vele altaren in de kerk stonden heiligenbeelden en gesneden retabels, soms van bekende kunstenaars. Vanaf het einde van de middeleeuwen kwamen daar schilderingen op paneel en doek bij. Een groot deel van deze kunstvoorwerpen ging verloren kort voor en na de opheffing van het kapittel in 1797 en de daarop volgende periode van secularisatie. Na de heringebruikname van de kerk in 1837 werd de sterk uitgedunde collectie aangevuld met voorwerpen uit de in hetzelfde jaar gesloten Sint-Nicolaaskerk, en enkele voormalige kloosters. Tijdens de bloeitijd van het katholicisme ("Rijke Roomse Leven", ca. 1860-1960) was de kerk overdadig aangekleed met schilderijen en beelden, waarvan een deel bij de zogenaamde "tweede beeldenstorm" weer werd afgestoten.
Lijst van schilderijen Over de schilderijencollectie van de Onze-Lieve-Vrouwekerk vóór de secularisatie in 1797 is weinig bekend. Een deel van de huidige collectie is afkomstig van enkele eind achttiende eeuw opgeheven kloosters, zoals het Antonietenklooster, en de in 1838 afgebroken Sint-Nicolaaskerk, die eigendom was van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel. Laatstgenoemde parochiekerk bezat overigens verschillende schilderijen die tot het oorspronkelijke bezit van de kapittelkerk behoorden. Van de wand- en plafondschilderingen zijn alleen de koorgewelfschildering en de beide pijlerschilderingen opgenomen in het overzicht. PlattegrondDeze lijst is per default gesorteerd op locatie, waarbij de kerk vanaf het priesterkoor en de daaronder gelegen crypte min of meer kloksgewijs wordt doorlopen, daarna de kloostergang met de daaraan grenzende Mérodekapel, schatkamer en sacristie, eveneens kloksgewijs. Alternatieve sorteringen kunnen worden opgeroepen door op de pijltjes bij de kolomtitels te klikken. Onderwerp Afmetingen(h × b) Datering Kunstenaar Afbeelding 150px|centerKoorgewelf Koorgewelfschildering met Christus als Majestas Domini in een mandorla met evangelistensymbolen, omringd door engelen en heiligen, waaronder Servatius, Monulfus en Lambertus, op een blauwe achtergrond met gouden sterren, 'De 'neoromaanse' restauratie van de Onze-Lieve-Vrouwekerk', in: Evers e.a. (1994), p. 493-495. (ontwerp cartons) Anoniem 150px|center 150px|centerZuidertransept Portret van de Heilige Familie (Maria, kindje Jezus, Anna, Jozes en Joachim, met lelie) omringd door 2 musicerende engelen en 4 putti; vermoedelijk is de donor (staand, rechts, in met bont afgezette mantel) weergegeven als Joachim; schilderij mogelijk afkomstig uit de Sint-NicolaaskerkVan Nispen tot Sevenaer (1926/1974), p. 541.Goessen (1988), pp. 178-181.Evers (2006), p. 225. 287 × 195 cm Anoniem (Zuid-Nederlands?) 150px|center 150px|centerZuidertransept Terugkeer van de Heilige Familie uit Egypte (mogelijk afkomstig uit de Sint-Nicolaaskerk)Van Nispen tot Sevenaer (1926/1974), pp. 541-542. 280 × 195 cm Anoniem (Frans?) 150px|center 150px|centerZuidbeuk Graflegging van Christus (naar Rubens?)Van Nispen tot Sevenaer (1926/1974), p. 540. 98 × 138 cm Anoniem 150px|center 150px|centerZuidbeukpijler Pijlerschildering (in 1902 herontdekt) met Sint-Catharina met rad en zwaard onder gotisch baldakijn; aan haar voeten het gekroonde hoofd van keizer Maximinus II DaiaVan Nispen tot Sevenaer (1926/1974), pp. 538-539. ? Anoniem 75px|center 150px|centerZuidbeukpijler Portret van Johannes Nepomucenus, naar het origineel in de Sint-Vituskathedraalin Praag (geschenk van L. de Limoens, 1838) 98 × 138 cm 1719 Anoniem (Italiaans?) 150px|center 150px|centerOrgeltribune Beschilderde orgelluiken Séverin-orgel met Aanbidding der herders en Aanbidding der koningen (binnenkant) en David overwint Goliath en David met het hoofd van Goliath (buitenzijde)Van Nispen tot Sevenaer (1926/1974), pp. 528, 539-540. ? Anoniem 150px|center 150px|centerNoordbeukpijler Pijlerschildering van Sint-Christoffel met het Jezuskindje op de schouders ? 1571 Anoniem 60px|center 150px|centerNoordertransept Kruisiging, met Maria, Maria Magdalena en Johannes; in de stijl van Van Dyck of Rubens; afkomstig uit de Sint-Nicolaaskerk; daarvoor in de AntonietenkerkVan Nispen tot Sevenaer (1926/1974), pp. 540-541.Evers (2006), pp. 212-214. 385 × 255 cm Anoniem (Zuid-Nederlands) 150px|center 150px|centerNoordertranseptkapel 2 portretten van geestelijkenVan Nispen tot Sevenaer (1926/1974), pp. 542-543. ? Anoniem 150px|center 150px|centerSchatkamer Icoontje van Madonna met Kind ("Eleousa") in 16e-eeuws zilveren triptiekjeDe Kreek (1994), pp. 217-222. 16 × 12,4 cm Anoniem (Italiaans, mogelijk Venetiaans) 150px|center 150px|centerSchatkamer Droom van Jakob, olieverf op eikenhoutGoessen (1989), pp. 191-192. 77 × 108 cm Anoniem (Zuid-Nederlands?) 150px|center 150px|centerSchatkamer Sint-Agnes met Sint-Antonius en Sint-Sebastiaan; voorheen zijaltaarstukken in de O.L.V.-kerk, geschonken door deken Laurentius Lejeune; van 1805-37 boven de sacristiedeur in de Sint-Nicolaaskerk: 'De barokke koorinrichting van de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Maastricht', in: Evers e.a. (1994), pp. 458-464. 121 × 87 cm (of Erasmus Quellinus II) 150px|center 150px|centerSchatkamer Sint-Cecilia achter het klavier, met Sint-Laurentius en Sint-Barbara; voorheen zijaltaarstukken in de O.L.V.-kerk, geschonken door deken Laurentius Lejeune; van 1805-37 boven de sacristiedeur in de Sint-Nicolaaskerk 121 × 87 cm (of Erasmus Quellinus II) 150px|center 150px|centerSchatkamer Bespotting van Christus ? Anoniem (Zuid-Nederlands?) 150px|center 150px|centerSchatkamer Portret van een franciscaan, mogelijk pater Vink 39 × 32,5 cm Anoniem (Zuid-Nederlands?) 150px|center 150px|centerSchatkamer Graflegging van Christus 109 × 160 cm Anoniem 150px|center 150px|centerSchatkamer Portret van Simon Michael Thimister, vice-pastor van de Sint-Nicolaasparochie, op 29-jarige leeftijdVan Nispen tot Sevenaer (1926/1974), p. 542. 119 × 80 cm 1750 150px|center 150px|centerSchatkamer Sint-Lambertus, in monnikspij, draagt de mis op bij een provisorisch kruis (opgedragen aan de moeder van de kunstenaar)Van Nispen tot Sevenaer (1926/1974), p. 543. 165 × 120 cm 1847 150px|center 150px|centerSacristie Sint-Servaas met sleutel en bisschopsstaf; op de achtergrond de Sint-ServaaskerkDe la Haye (2005), p. 6. ? 150px|center 150px|centerSacristie Opdracht in de tempel; olieverf op doek; gesigneerd en gedateerdGoessen (1994), pp. 345-346. 161 × 108 cm 1785 150px|center
Lijst van beeldhouwwerken Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste beelden (standbeelden, beeldjes en beeldengroepen) en reliëfs in de kerk en haar bijgebouwen. Niet aan de orde komen bouwsculpturen, zoals gebeeldhouwde kapitelen, consoles, sluitstenen, timpanen en gotische venstertraceringen, met uitzondering van de belangrijke kapitelen in de kooromgang. Gebeeldhouwd of gesneden kerkmeubilair (zoals de preekstoel, communiebank en biechtstoelen), reliekbustes en andere toegepaste kunst worden elders besproken. Grafmonumenten, epitafen en andere monumenten zijn in een aparte lijst in dit artikel opgenomen.