thumb|Marmeren gedenkplaat voor Maria Coucke en haar man Bruegel in de Kapellekerk. Het schilderij Christus geeft de sleutels aan Sint Pieter was een originele Rubens, maar de pastoor verkocht het in 1765 – ondanks verzet van de nazaten – om de kas te spijzen. Het huidige werk is een kopie uit die tijd.
Mayken Coecke (Brussel?, ca. 1545 – aldaar, 1578) was een Zuid-Nederlands kunstenares.Korte Levensbeschrijf van groote Mannen gebortig van Mechelen
Levensloop
Mayken Coecke (van Aelst) was de dochter van het schilderspaar Pieter Coecke van Aelst en Mayken Verhulst. Ze trouwde in 1563 met Pieter Bruegel (1525–1569), die in de leer was geweest bij haar vader en Mayken nog als baby op de arm had genomen. Hun ondertrouw werd tijdens de zondagsmis van 25 juli 1563 aangekondigd in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen, waar Bruegel toen woonde. Karel van Mander vertelt dat zij de reden was voor Bruegels verhuis naar Brussel: moeder Verhulst zou dit als voorwaarde gesteld hebben omdat ze geen goed oog had in zijn vorige relatie met een onbetrouwbare meid. Het eigenlijke huwelijk van Mayken en Bruegel vond plaats in de Brusselse Kapellekerk. De akte vermeldt geen datum, maar het is aannemelijk dat de trouw en verhuizing in augustus 1563 plaatsvonden.Jean Bastiaensen, “De verloving van Pieter Bruegel de Oude. Nieuw licht op de Antwerpse verankering”, Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, 51 (2013), no. 1: 26-27. Ze hadden minstens drie kinderen: Pieter (1564/65), Maria (1566) en Jan (1568). De zonen werden later gekend als 'Helse Brueghel' en 'Fluwelen Brueghel'. Lang dacht men dat het gezin zich vestigde in de Hoogstraat in de Marollen, maar in dit zogenaamde Bruegelhuis is enkel hun nazaat David Teniers III met zekerheid gedocumenteerd. Coecke en Bruegel en met gezin woonden bij het Bogaardenklooster.Jean Bastiaensen, “Waar woonde Pieter Bruegel de Oude in Brussel?”, Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, 54 (2016), no. 3: 22-27.
Het is verre van uitgesloten dat Mayken Coecke zelf ook schilderde, misschien door haar moeder opgeleid tot miniaturiste of aquarelliste. Een 17e-eeuws manuscript uit Mechelen vermeldt haar als kunstenares.
Haar echtgenoot Bruegel overleed een zestal jaar na het huwelijk. Net voor zijn dood had hij zijn vrouw de opdracht gegeven enkele prenten die "al te seer bijtigh oft schimpich wesende" te verbranden, zodat ze niet in de problemen zou komen.Karel van Mander, Schilder-boeck Hij liet haar De ekster op de galg na en ook de grisaille Christus en de overspelige vrouw, want in het begin van de zeventiende eeuw was die nog in het bezit van hun zoon Jan.
Mayken zelf stierf in 1578 en zal toen niet veel ouder dan dertig zijn geweest. Waarschijnlijk werden de kinderen verder opgevoed door hun grootmoeder Verhulst. Ze werd begraven bij haar man in de Kapellekerk, waar zoon Jan enkele jaren later een gedenkteken liet plaatsen.
Genealogie
Literatuur
Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 16e eeuw Categorie:Pieter Bruegel de Oude