Frederik Philip (Rik) Kuethe (Laren, 1 februari 1942 – Leidschendam, 19 maart 2020) was een Nederlands schrijver, journalist en diplomaat. Hij werkte van 1970 tot 1985 voor het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, waarna hij als journalist in dienst trad bij het weekblad Elsevier.
Opleiding Na het gymnasium in Hilversum (1953-1960) studeerde Kuethe rechten aan de Universiteit Leiden, waar hij lid was van het Leidsche Studenten Corps, tegenwoordig LSV Minerva.
Bij het corps was hij onder meer actief als abactis van de Almanakcommissie (1963) en als lid van het Collegium (1964 tot 1965).Praeses was de latere advocaat van koningin Beatrix Enno Wiersma. De overige leden waren het latere lid van de Raad van State Jan Maarten Boll, Peter Idenburg en Robert Zweerts.
In 1960 haalde Kuethe de voorpagina van De Telegraaf met een actie tegen het wetsontwerp voor het Hoger Onderwijs van minister Jo Cals. Door ‘‘voor aap te spelen’’ protesteerde hij tegen de beperking van de studievrijheid. Kuethe liet zich voor 24 uur opsluiten in een kooi die voor het oude Leidse gerechtsgebouw Het Gravensteen stond opgesteld. ‘‘Voor mij is het lichtpunt dat de vrouwelijke studenten hebben toegezegd de aap te zullen voederen’’, citeert de krant de ‘‘de 18-jarige student rechten’’.Studenten zitten voor aap in hun kooi, De Telegraaf, 19 oktober 1960
In 1966 keerde Kuethe zich in een artikel in het corpsorgaan Virtus Concordia Fides tegen Pro Patria. ‘‘Waar iedere dag honderden leeftijdsgenoten met kogels doorzeefd worden, komt het spelen met vuur mij als een absurde en zeer smakeloze grap voor’’, aldus Kuethe, doelend op de Vietnamoorlog. ‘‘Wanneer wij van het fnuikende imago van vrijblijvend conservatisme af willen, zou het uitstoten van Pro Patria een van de eerste heilzame stappen kunnen zijn’’, aldus besloot de bijdrage van Kuethe, die door Het Vrije Volk, dat over zijn artikel berichtte, als ‘‘vrij invloedrijk in het Leidse corps’’ (want erelid) werd omschreven.Studentenweerbaarheid schaadt 't corpsaanzien, Het Vrije Volk, 16 juni 1966
Na zijn doctoraal rechten (november 1966) liep Kuethe stage bij de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in Brussel (januari-mei 1967).
Van september 1969 tot november 1970 volgde Kuethe de Leergang Buitenlandse Betrekkingen (‘‘het klasje’’), verzorgd door het Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken, als voorbereiding op een carrière in de diplomatie.
Loopbaan als diplomaat Voorafgaand aan het ‘‘het klasje’’ werkte hij van mei 1967 tot mei 1969 bij het regionaal kantoor van de Internationale Arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties in Lagos (Nigeria).
Vanaf december 1970 stationeerde de Buitenlandse Dienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken hem als diplomaat achtereenvolgens in de volgende standplaatsen:Gids van het Departement van Buitenlandse Zaken (’s-Gravenhage, 1984) 1970-1973: in Geneve (Zwitserland) bij de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de Verenigde Naties. 1974-1977: in Madrid (Spanje) bij de Nederlandse ambassade. 1977-1980: in Brussel (België) bij de Nederlandse Delegatie bij de NAVO. 1980- 1983: in Colombo (Sri Lanka) als Hoofd (‘‘zaakgelastigde’’) van de Nederlandse ambassade. 1983-1985: in Den Haag als Hoofd Bureau Economische Zaken en Regionale Commissies van de Directie Internationale Organisaties van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Handgemeen Gerard Reve Als zaakgelastigde in Sri Lanka hield Kuethe op 15 januari 1982 een ontvangst voor minister Kees van Dijk voor Ontwikkelingssamenwerking, waarbij hij ook Gerard Reve had uitgenodigd, die samen met zijn vriend Joop Schafthuizen op het eiland verbleef. Na het vertrek van de bewindsman kreeg Reve een veelbeschreven ruzie met een Haagse ambtenaar uit het gevolg van de bewindsman.Kuethe zelf schreef over het handgemeen in Elsevier van 7 september 1985 (‘‘Een handgemeen rond de evenaar’’). Dit is herdrukt in De duiding aller dingen. Gerard Reve in Elsevier. Elsevier over Gerard Reve (Amsterdam, 2007). Een bewerkte versie hiervan verscheen onder de titel ‘‘Colombo’’ in De zaakgelastigde (Amsterdam, 1994). Nop Maas verhaalt uitgebreid over het incident in Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven. Deel 3 - De late jaren (1975-2006) (Amsterdam, 2012) Toen de vrouw van een ambassademedewerker Reve voorhield dat juist hij, ‘‘met zijn bijzondere geaardheid’’, niet zo agressief moest optreden, sloeg Reve haar tegen de grond, waarna haar echtgenoot zich op hem stortte. Kuethe en zijn vrouw brachten Reve en Schafthuizen tot bedaren en boden het stel de dienstauto aan om thuis te komen. Terug in Nederland liet Reve via de redactie van Elsevier al zijn boeken bezorgen bij de ambassade in Colombo.Nop Maas, Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven. Deel 3 - De late jaren (1975-2006), Amsterdam (2012)
Conflict met Buitenlandse Zaken Op maandag 20 mei 1985 trok Kuethe in het televisieprogramma van Karel van de Graaf de stelling van ambassadeur in algemene dienst Henry Wijnaendts in twijfel, dat naar Nederland gevluchte Tamils gerust konden worden teruggestuurd naar hun eigen land, het zuiden van Sri Lanka. ‘‘Ambtelijke apekool’’, zo noemde Kuethe deze conclusie uit het rapport dat Wijnaendts had opgesteld.Peter ter Horst, ‘‘Kuethe houdt kritiek op Tamilrapport staande’’ in NRC Handelsblad, 22 mei 1985. Op Sri Lanka had Kuethe in 1983 als zaakgelastigde gezien hoe de Tamils door de Sri Lankanen waren afgeslacht, vertelde hij. Zijn uitspraak leidde tot grote commotie aangezien het zeer ongebruikelijk was dat ambtenaren zich keren tegen de lijn van hun departement of zich anderszins ondiplomatiek of politiek uitlaten in de media. De dag na de uitzending zei Kuethe dat hij zijn kwalificatie betreurde, maar niet van plan was zijn kritiek op het reisverslag van Wijnaendts in te slikken. Dat deed hij ook niet nadat hij door zijn minister Hans van den Broek in een persoonlijk gesprek was berispt.Alexander Münninghoff, ‘‘Zo’n standpunt als van Lubbers kon echt niet’’ in de Haagsche Courant, 26 juni 1985. ‘‘Apekool’’ zou een gevleugelde uitdrukking worden op het ministerie en werd in 2012 gebruikt als titel voor een bundeling van honderd liedteksten uit 28 jaar cabaret op het ministerie.Hein van der Hoeven, Felix Monter, Aaltje de Roos, André Carstens, Bartjan Wegter: Apekool. Diplomatencabaret op de apenrots.
Loopbaan als journalist bij Elsevier Toenmalig Hoofdredacteur Ferry Hoogendijk van het weekblad Elsevier (toen nog Elseviers Magazine geheten) nodigde Kuethe na de uitzending van Karel van der Graaf uit om bij zijn blad te komen werken, ook al was hij het niet eens met het standpunt dat Kuethe had uitgedragen bij Karel van der Graaf. Kuethe, wiens grootvader van moeders kant de naam ‘‘Elzevier’’ droeg, kwam op 16 augustus 1985 in dienst en begon op maandag 19 augustus op de Buitenlandredactie van het weekblad.Kuethe heeft dit beschreven in het verhaal ‘‘Apekool’’, dat is verschenen in het januarinummer van jaargang 2020 (feitelijk: 61ste jaargang, nummer 866) van Hollands Maandblad, pag. 32-38. Hierin schrijft hij dat zijn eerste werkdag als ‘‘15 augustus’’, maar dat moet een vergissing zijn, aangezien die dag niet bestaat. Dienstverbanden beginnen op de eerste of de zestiende van de maand, zodat zijn eerste werkdag maandag 19 augustus moet zijn geweest.
Voor Elsevier schreef hij reportages uit het buitenland en interviewde hij vele buitenlandse staatshoofden, politici en diplomaten.http://archief.elsevier.nl/srch/query.do Later specialiseerde hij zich in de Verenigde Staten. In 1994 kreeg hij een wekelijkse rubriek, ‘‘Kort Amerikaans’’, die liep tot 2009.
Voor de website van Elsevier schreef hij biografieën van alle Amerikaanse presidenten, waarin hij ook aandacht besteedde aan hun relatie met Nederland. In 2008 werden ze in boekvorm uitgegeven onder de titel Alle 44 Amerikaanse presidenten. Na zeven herdrukken verscheen na de verkiezingen van Donald Trump in november 2016 een nieuwe editie, getiteld Alle 45 Amerikaanse presidenten.
Ook van alle naoorlogse Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken schreef Kuethe een schets van hun leven. Deze bundeling verscheen onder de titel De adelaars van het Witte Huis. Alle naoorlogse ministers van Buitenlandse Zaken en hun relatie met Nederland.
In 2015 vierde Kuethe zijn 30-jarig jubileum bij Elsevier. In een interview met Sjoske Cornelissen van het vakblad Villamedia liet de toen 73-jarige Kuethe weten dat hij nog niet aan stoppen dacht. ‘‘Ik heb niet het idee dat ik jonge mensen in de weg zit.’’ In hetzelfde interview noemde hij de journalistiek een veel interessanter vak dan de diplomatie. ‘‘Journalistiek is een smoes om overal aan te ruiken.’’ Hij zei geen enkel beroep te kennen dat zo afwisselend is, al zegt een tandarts natuurlijk ook dat elke mond anders is.'Stokoude' Kuethe denkt nu nog niet aan stoppen, Villamedia, 6 augustus 2015
Tot zijn overlijden in 2020 bleef Kuethe als buitenlandredacteur voor Elsevier werken. Hij was drie dagen per week op de redactie te vinden en opende op maandag het commentaarberaad.Gerry van der List, Meer dan een weekblad. De geschiedenis van Elsevier (Amsterdam, 2015) Elsevier Weekblad-redacteur Rik Kuethe overleden Elsevier Weekblad d.d. 19 maart 2020
Kritiek op Jérôme Heldring Op een feestelijke bijeenkomst ter gelegenheid van de viering van de tachtigste verjaardag van Jérôme Heldring in 1997 vroeg Kuethe het woord. Hij deed dit na een lofrede van Maarten Brands op de jarige. Kuethe merkte op dat Heldring een reis naar de Sovjet-Unie, die was betaald door de Nederlandse geheime dienst, in een recente column in NRC ten onrechte had vergeleken met zijn baan, begin jaren vijftig, bij het Nederlands Informatiebureau in New York. Prof. Brands ontstak in grote woede over deze verstoring van de feestvreugdeHugo Arlman, De eeuw van J.L. Heldring (1917-2013). Een biografie, Amsterdam, 2018, pagina 159., maar Heldring gaf later toe dat het inderdaad - journalistiek gesproken - not done is om je door een geheime dienst te laten betalen.
Loopbaan als schrijver In zijn studententijd publiceerde Kuethe gedichten in de rubriek ‘‘Dichtershoek’’ van het Algemeen Handelsblad. Als 21-jarige won hij in 1963 een prijs van de krant (een boek en de wens ‘‘Hij leve lang’’) met het gedicht (over koningin Wilhelmina) ‘‘Leiden, op de sterfdag van een groot Vorstin’’.Dichtershoek, Algemeen Handelsblad, 18 mei 1963
Als diplomaat schreef Kuethe voor Tirade, de Internationale Spectator en NRC Handelsblad.Avondfeest in Madrid Tirade. Jaargang 19 (nrs. 201-210, 1975)Spanjaarden kiezen parlement, Nederlands Dagblad, 1 maart 1979Saippuakauppias, NRC Handelsblad, 21 maart 1980 en Snippers van smaragd, NRC Handelsblad, 7 mei 1983 Nadat hij in dienst kwam van Elsevier publiceerde hij zijn literaire verhalen in Hollands Maandblad.De dood van Lewe Hollands Maandblad. Jaargang 2000 (626-637, 2000)
Later volgden een novelle, een brievenboek, een vaak herdrukte bundel met levensbeschrijvingen van alle Amerikaanse presidenten en hun relatie met Nederland en een soortgelijke bundel met alle naoorlogse Amerikaanse ministers van buitenlandse zaken. Ook bundelde Kuethe zijn verhalen uit Hollands Maandblad onder de titel De eeuwige Drenkeling.
Memoires In mei 2017 publiceerde Kuethe zijn memoires onder de titel Het badpak van mevrouw Bos. Enerverende ontmoetingen. In 52 vignetten schetste hij evenveel personen die zijn pad hebben gekruist. Van mensen 'met een klein bestaan' zoals de huisknecht van zijn ouders tot grootheden als de Japanse keizerin Michiko, secretaris-generaal van de NAVO Joseph Luns en burgemeester Rudolph Giuliani van New York. De illustraties en het omslag zijn van de hand van Beata Kalker-van Gendt, dochter van de antiquair A.L. van Gendt († 24 maart 1986) en kleindochter van de architect Adolf Daniël Nicolaas van Gendt.In gesprek met A.L. van Gendt, J.F. Heijbroek en F.W. Kuyper De boekenwereld. Jaargang 2 (blz. 150, 1985-1986)
Receptie