Forum voor Democratie (afgekort: FVD) is een Nederlandse politieke partij die veelal wordt gekwalificeerd als radicaal-rechts populistisch, en sinds 2021 door sommigen als extreemrechts. De partij is met zeven zetels vertegenwoordigd in de Tweede Kamer en met drie zetels in de Eerste Kamer.
FVD werd in 2015 opgericht als denktank door Thierry Baudet en Henk Otten en was actief tegenstander tijdens het Oekraïnereferendum.Otten: prominente FvD'ers kregen substantiële bedragen uit partijkas, NOS, 28 juli 2019. Gearchiveerd op 18 april 2023. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 werd het een politieke partij, die met twee zetels werd verkozen. In de jaren daarna groeide de partij en werd eenmaal de grootste partij bij de Provinciale Statenverkiezingen 2019. Daarna groeide FVD door tot de grootste ledenpartij van Nederland, scoorde goed bij de Kamerverkiezingen in 2021 (acht zetels), had een electorale terugval in 2023–2024, maar scoorde in 2025 en 2026 weer aanzienlijk hoger.
Sinds de oprichting heeft de partij te maken gehad met meerdere interne conflicten, waarbij partijleden uit de partij stapten of werden gezet. Een aantal van deze conflicten heeft ook geleid tot afsplitsingen. Op landelijk niveau gaat het daarbij om de Groep Otten, JA21, Belang van Nederland en de fractie-Frentrop.
Geschiedenis Denktank (2013–2016) Forum voor Democratie is ontstaan uit een groep Nederlanders die begin 2013 pleitte voor een hernieuwd referendum over de overdracht van bevoegdheden naar de Europese Unie.Mini-docu: Wat wil Forum voor Democratie? 6 november 2016. Gearchiveerd op 18 april 2023. Hiertoe werd een comité opgericht dat een burgerinitiatief startte en handtekeningen verzamelde. Dit leidde tot een debat in de Tweede Kamer, waarin een meerderheid tegen dit voorstel voor referenda in geval van soevereiniteitsoverdracht stemde.Debat burgerinitiatief geen EU bevoegdhedenoverdracht zonder referendum Tweede Kamer, 21 januari 2014. Gearchiveerd op 1 juni 2023. Namens het burgercomité hield Thierry Baudet een inleiding waarin hij aan de Kamerleden uitlegde dat volgens hem de Tweede Kamer op het punt staat om haar kernbevoegdheden kwijt te raken en de Nederlandse bevolking op het punt staat om haar zelfbeschikking te verliezen.Burgerforum-EU vangt bot in Kamer NOS.nl, 22 januari 2014. Gearchiveerd op 21 april 2023.Onvoldoende steun in Tweede Kamer voor burgerinitiatief Elsevier, 21 januari 2014. Gearchiveerd op 6 juni 2023.
Na afloop van deze stemming werd in 2015 Forum voor Democratie opgericht als denktank onder leiding van Baudet, dat echter ook een breder doel zou moeten dienen: de vernieuwing van de democratie in Nederland.Forum voor Democratie Partijgeschiedenis Rijksuniversiteit Groningen, Paul Lucardie. Gearchiveerd op 7 maart 2023. In 2015 nam Baudet samen met Jort Kelder en Arno Wellens het initiatief tot een parlementaire enquête rond de euro.Deftige elites van Nederland, u lokt een Nexit uit NRC Handelsblad, 23 juni 2016. Gearchiveerd op 21 oktober 2022. Na de invoering van de wet Raadgevend referendum nam FVD samen met partner GeenPeil deel aan het Nederlands referendum over de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne.
Deelname aan Tweede Kamerverkiezingen 2017 miniatuur|FVD-poster, 2017 Als reactie op het vermeende negeren van de referendumuitslag, werd Forum voor Democratie per 1 september 2016 omgezet in een politieke partij, opgericht door Baudet, Henk Otten en Rob Rooken.Baudet draagt Henk Otten als eerste FvD-lijsttrekker Senaat NU.nl, 8 november 2018. Gearchiveerd op 3 juni 2023. De partij nam deel aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017, waarbij FVD twee zetels behaalde. Deze werden ingenomen door Baudet en Theo Hiddema.
Eind 2017 ontstonden er interne strubbelingen in de snelgroeiende partij. Diverse prominente leden uitten hun ongenoegen over het vermeende gebrek aan interne democratie onder het bestuur van Otten. Dit leidde in februari 2018 tot het royement van oud-VVD-senator Robert de Haze Winkelman en zijn partner Betty Jo Wevers.Baudet zet tweetal uit partij na conflict over partijdemocratie. NOS.nl, 6 februari 2018. Gearchiveerd op 22 april 2023. Een week later stapte vanwege dezelfde kritiek Susan Teunissen, die als nummer drie op de kieslijst van 2017 stond, uit de partij.Thierry Baudet verliest derde FvD-lid: Susan Teunissen zegt lidmaatschap op. de Volkskrant, 9 februari 2018. Gearchiveerd op 17 februari 2018. Kort daarna werden ook Gert Reedijk, Freek Jan Berkhout en Arthur Legger geroyeerd als lid, nadat zij eerder in een brief aan de leden voor meer interne democratie hadden gepleit.Opnieuw kritische FvD-leden uit partij gezet. De Telegraaf, 16 februari 2018. Gearchiveerd op 22 april 2023. Eerder hadden uit onvrede over de koers van Baudet ook de partijprominenten Frank Ankersmit en partijsponsor Kees Eldering de partij de rug toegekeerd.Ook historicus Ankersmit weg bij Forum uit onvrede over koers Baudet. de Volkskrant, 8 februari 2018. Gearchiveerd op 17 februari 2018.Miljonair Kees Eldering ook uit partij Baudet. De Telegraaf, 7 februari 2018. Gearchiveerd op 14 mei 2023. Ook medeoprichter Arno Wellens wilde anno 2017 niets meer met de partij te maken hebben.Op dit zorgvuldig opgebouwde netwerk steunt Baudet. NRC.nl, 3 november 2017. Gearchiveerd op 4 november 2022.
Provinciale Statenverkiezingen 2019 De verkiezingscampagne in maart 2019 voor de Provinciale Statenverkiezingen 2019 leek eerst vooral over klimaat(beleid) te gaan, met als verwachte winnaars GroenLinks (voor meer klimaatbeleid) en FVD (minder geld naar ‘klimaat’). FVD probeerde tevergeefs om migratie tot belangrijk thema te maken. Op maandag 18 maart, twee dagen voor de verkiezingen, vond de tramaanslag in Utrecht plaats, waarbij meerdere doden vielen. Alle partijen legden de campagne 24 uur stil, behalve FVD, die aankondigde die avond in het Scheveningse Kurhaus vooral over “migratie” te zullen praten. Dinsdagavond in een slotdebat van de NOS zei Geert Wilders (PVV) dat hij „onpasselijk” werd van de „krokodillentranen” van Rutte (VVD) en Buma (CDA) die „deze mensen” in Nederland hadden toegelaten. Baudet sloot zich daarbij aan: „Ik ben het eens met Wilders.”‘Ineens ging het over immigratie’. NRC, 20 maart 2019. Geraadpleegd 12 februari 2026.
FVD veroverde landelijk 86 zetels in Provinciale Staten (op een totaal van 570 zetels), werd daarmee landelijk de grootste partij en maakte zich op om in juni 2019 de grootste fractie in de Eerste Kamer te gaan vormen.'Tweede man van Forum Henk Otten: ‘Baudet trekt de partij te veel naar rechts’'. Nrc.nl, 19 april 2019. Geraadpleegd 22 februari 2026. Baudet hield een overwinningstoespraak waarin hij sprak onder andere van "duurzaamheidsafgoderij" en "klimaathekserij", oikofobie, en het tegengaan van "ongecontroleerde migratie". Ook gebruikte hij de beladen term 'boreaal'.De opmerkelijkste overwinningsspeech in de Nederlandse politieke geschiedenis ontleed, de Volkskrant, 21 maart 2019. Gearchiveerd op 4 april 2023.
Royement Henk Otten In 2019 ontstond een vertrouwensbreuk tussen de bestuursleden van FVD, met aan de ene kant Baudet en Rooken en aan de andere kant Otten (penningmeester). Volgens Baudet en Rooken waren zij sinds 4 januari 2019 op steeds ernstiger financiële onregelmatigheden van Otten gestuit. Op 19 april 2019 had Otten zich, als beoogd fractievoorzitter in de Eerste Kamer, in een interview met NRC kritisch uitgelaten over de stijl en koers van Baudet. Op 25 april meldden NRC en Trouw op basis van bronnen dat Otten begin 2019 zonder overleg met de overige bestuursleden 25.000 euro (exclusief btw) uit de FVD-kas had overgemaakt aan zijn eigen adviesbedrijf, als vergoeding voor overwerk voor FVD. Nadat hij daarop was aangesproken had hij het bedrag teruggestort, maar hij moest ook stoppen als penningmeester. Aanvankelijk weigerde hij, maar na de publicatie van NRC trad hij ook terug als bestuurslid; diezelfde dag erkende hij de betaling aan zichzelf tegenover NRC.‘Henk Otten stapt uit bestuur FVD na onthulling over betaling aan zichzelf’. Nrc.nl, 25 april 2019. Geraadpleegd 27 februari 2026.Scheuring dreigt in Forum voor Democratie na opstappen Henk Otten. Trouw, 25 april 2019. Gearchiveerd op 26 april 2019.
Op 23 april 2019 was Otten officieel aangemeld als nummer één op de FVD-kandidatenlijst voor de Eerste Kamerverkiezing van juni, waarbij FVD 12 of 13 zetels verwachtte.De enige die Henk Otten nog uit de Eerste Kamer kan houden, is Henk Otten zelf. Trouw, 26 april 2019. Gearchiveerd op 28 april 2019. Op 29 april liet de partij weten, dat alle overige kandidaten op die lijst niet langer Otten maar de nummer 2, Paul Cliteur, beschouwden als hun woordvoerder tot de installatie (11 juni). Otten echter bleef voornemens ‘zijn’ senaatszetel te gaan innemen.https://www.nu.nl/politiek/5866479/fvd-henk-otten-niet-langer-beoogd-fractievoorzitter-eerste-kamer.html. (Nu.nl, 29 april 2019) Gearchiveerd op 16 juni 2023. Op 24 juli meldde de partij, dat de procedure in gang was gezet om Henk Otten te royeren, onder andere wegens vermoedelijke poging tot fraude met overheidssubsidie.https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/4791981/forum-voor-democratie-fvd-henk-otten-royeren. (rtlnieuws, 24 juli 2019) Gearchiveerd op 16 juni 2023. Op 29 juli werd bekend dat Otten al geroyeerd was, wegens fraude met overheidssubsidieOtten wil eigen politieke beweging: 'Opgelucht dat ik van Baudet af ben', NOS, 29 juli 2019. Gearchiveerd op 1 juni 2023. of wegens "ernstige financiële malversaties".nos.nl Baudet: ongeloofwaardig dat senatoren om koers zijn vertrokken, 19 augustus 2019. Geraadpleegd op 3 september 2019. Gearchiveerd op 14 september 2019. Otten vormde vanaf die dag de ‘fractie-Otten’ in de Eerste Kamer en kreeg daar op 20 augustus versterking van Dorien Rookmaker en Jeroen de Vries die vertrokken uit de FVD-fractie,Drs. D. Rookmaker, eerstekamer.nl. Gearchiveerd op 3 juni 2023.J.W.E. de Vries, eerstekamer.nl. Gearchiveerd op 15 juni 2023. waardoor de FVD-Eerste Kamer-fractie slechts negen zetels overhield.
Crisis rond JFVD Op 17 april 2020 meldden bezorgde JFVD-leden in een anonieme brief aan de besturen van FVD en JFVD dat JFVD-leden en JFVD-bestuursleden in FVD-appgroepen uitingen deden die volgens de briefschrijvers overeenkwamen met autoritaire, fascistische en/of nationaalsocialistische denkbeelden, waaronder antisemitisme, homofobie en racisme, en dat daarin de terroristen Anders Breivik en Brenton Tarrant werden verheerlijkt. Weekblad HP/De Tijd publiceerde op 28 april 2020 voorbeelden uit die brief.
Het hoofdbestuur van FVD stelde in een reactie op 27 april aan HP/De Tijd: “De uitingen die u naar buiten brengt zijn walgelijk, maar we willen geen gedachtenpolitie zijn voor dingen die mensen privé doen. Wel is een van de betrokkenen die een formele rol binnen de JFVD had meteen uit zijn functie gezet”, en stelde, de zaak te gaan onderzoeken; “Dat moet op een zorgvuldige manier gebeuren op basis van hoor- en wederhoor” waarna eventueel “een vermaning, een schorsing of zelfs eventueel een royement” kan volgen. In mei 2020 royeerde FVD drie jongeren vanwege rechtsextremistische uitingen in appgroepen.‘Jongeren FvD blijven extreemrechtse berichten versturen’. NOS Nieuws, 21 november 2020. Geraadpleegd 4 maart 2026. Vrijwel gelijktijdig werden ook vijf ‘klokkenluiders’, die extremistische uitlatingen van achttien JFVD-leden hadden gemeld, uit de partij gezet: het JFVD-bestuur noemde hun gedrag “opruiend”, hen werd verweten de partij schade te hebben willen berokkenen.