Jobgarantie (Engels: job guarantee) is een beleidsmaatregel waarmee de overheid een baan ter beschikking stelt tegen minimumloon aan eenieder die wil werken. Doel is het creëren van werkzekerheid, volledige tewerkstelling én prijsstabiliteit. Door de jobgarantie verdwijnt de buffer van werklozen die de lonen en dus de inflatie laag houdt (het industrieel reserveleger van Marx). Hij wordt vervangen door een buffer van werkenden, die dezelfde inflatiebescherming biedt zonder de sociale kosten van werkloosheid.
Met het instellen van een jobgarantie neemt de overheid de verantwoordelijkheid op zich voor het falen van de economie om genoeg banen te genereren.
Geschiedenis Het voorstel van de jobgarantie is onder die naam uitgewerkt door postkeynesiaanse economen uit het Centre of Full Employment and Equity (University of Newcastle, Australië), het Levy Economics Institute (Bard College) en de University of Missouri–Kansas City.The Endogenous Money ApproachCenter for Full Employment and Price Stability Ze bouwden voort op de traditie van het recht op arbeid, zoals opgenomen in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het concept van de jobgarantie werd geformuleerd door Hyman Minsky in 1965.Hyman Minsky, The Role of Employment Policy, in: Margaret S. Gordon (red.), Poverty in America, 1965, p. 196-200 Daarna hebben Bill Mitchell (1998), "The Buffer Stock Employment Model. Full Employment without a NAIRU", in: Journal of Economic Issues, vol. 32, 1998, nr. 2, blz. 547-55 en Warren Mosler (1997–98), "Full Employment and Price Stability", in: Journal of Post Keynesian Economics, vol. 20, 1997-98, nr. 2, blz. 167-182 het onafhankelijk van elkaar verder ontwikkeld. Andere auteurs zoals Randall Wray (1998) hebben bijgedragen aan het uitdiepen van sommige aspecten;, Understanding Modern Money. The Key to Full Employment and Price Stability, Edward Elgar, Northampton, MA, 1998 het werk van deze drie auteurs wordt gezamenlijk omschreven als Modern Monetary Theory. In Nederland wordt de jobgarantie verdedigd door Joan Muysken.
Kenmerken De jobgarantie staat open voor iedereen op de wettelijke arbeidsleeftijd die wil en kan werken. Er zijn geen voorwaarden inzake bestaansmiddelen. De bestaande sociale voorzieningen blijven bestaan, met uitzondering (eventueel) van het werkloosheidsstelsel.
Loon Het salaris van de deelnemers stemt in de meeste situaties overeen met het minimumloon. Zo blijft de impact op het loonniveau in de private sector (en dus op de inflatie) minimaal. Eén en ander veronderstelt dat het minimumloon de maatschappelijke aspiraties inzake een aanvaardbare levensstandaard correct weerspiegelt.
Soort werk De door de jobgarantie te creëren banen moeten in de eerste plaats liggen binnen sociaal en ecologisch nuttige activiteiten. e.a., Creating effective local labour markets: a new framework for regional employment policy, , Centre of Full Employment and Equity, University of Newcastle, 2008 Te denken valt aan zaken als stadsvernieuwing, straatkunst, herbebossing en erosiecontrole. De implementatie zou grotendeels in handen zijn van lokale overheden. Afstemming op de vormingsnoden van de betrokkenen (op vrijwillige basis) is een belangrijk pluspunt. Een uitdaging is het fluctuerende aantal van de onder het schema tewerkgestelden.
Kosten en financiering De verwachte kosten van een volledige jobgarantie liggen in lijn met uitgaven die gebruikelijk zijn in de huidige welvaartsstaten. Voor de financiering is het aangewezen dat een monetair soevereine overheid in eigen munt betaalt. De jobgarantie is op dit punt geïntegreerd binnen de Moderne Monetaire Theorie.
Vergelijking met andere beleidsopties Baangarantie In Nederland zijn werkgevers en overheid onder de naam 'baangarantie' een streefcijfer overeengekomen inzake tewerkstelling van arbeidsbeperkten. Dergelijke stelsels creëren geen afdwingbaar recht in hoofde van individuen en zijn daarom te onderscheiden van jobgaranties.
Inzetbaarheidsverhoging De OESO en andere instellingen leggen de nadruk op inzetbaarheid van werklozen. Door bijscholing en omscholing moeten ze beter worden voorbereid op de arbeidsmarkt. Deze agenda is bekritiseerd door de IAO."Macroeconomic policy for growth and employment", ILO, Committee on Employment and Social Policy, Governing Body, 291st Session, 2004 Bepleiters van de jobgarantie stellen dat zulke maatregelen de systemische aard van het werkloosheidsprobleem miskennen (een structureel vraagtekort) alsook de mismatch tussen de kenmerken van de beschikbare jobs en die van de werkzoekenden.
Keynesianisme Volledige tewerkstelling is een traditioneel doel van Keynesiaanse vraagstimulering. Door overheidsuitgaven probeert men de economie op gang te trekken van bovenaf. De jobgarantie werkt daarentegen bottom-up: het inkomen en de koopkracht van individuen worden van onderuit gestabiliseerd en dragen van daaruit bij aan de economische activiteit ("trickle-up"). Dit maakt de economie minder conjunctuurgevoelig en stabiliseert de winstverwachtingen. Het zorgt ook voor een betrouwbare inkomensstroom die de terugbetaling van schulden stabieler maakt., Fiscal Policy Effectiveness. Lessons from the Great Recession , 2011
Workfare In workfare-schema's worden werklozen verplicht om te werken voor hun uitkering. Anders dan bij de jobgarantie stelt workfare geen recht in voor eenieder en zijn de arbeidsvoorwaarden precair (geen eigenlijke verloning op een sociaal aanvaard niveau, geen vrije keuze van de arbeidsduur, weinig of geen opbouw van sociale rechten).
Basisinkomen Een universeel basisinkomen garandeert het inkomen zonder de baan. Verdedigers van de jobgarantie betwijfelen of dit basisinkomen hoog genoeg zal zijn om de belofte van armoedebestrijding waar te maken. Ze wijzen voorts op negatieve macro-economische effecten. Naarmate het basisinkomen genereuzer is, zullen meer mensen uit de arbeidsmarkt stappen, wat aanleiding zou geven tot muntdevaluatie en inflationaire druk. en , "Comparison of the Macroeconomic Consequences of Basic Income and Job Guarantee Schemes", in: Rutgers Journal of Law and Urban Policy, 2004, nr. 2, blz. 1-24 Uiteindelijk zou ook de output beginnen dalen en de materiële welvaart in het gedrang komen.
Implementatie Enkele landen hebben vormen van een jobgarantie ingevoerd. In Argentinië bestaat sinds 2001 het programma Jefes de Hogar (gezinshoofden), als reactie op de diepe economische crisis. India heeft in 2005 de National Rural Employment Guarantee Act (NREGA) aangenomen, gericht op de plattelandsbevolking. De aangeboden banen waren arbeidsintensief en laaggeschoold, zoals dam- en wegenaanleg, landschapsbeheer en dergelijke. Het programma heeft de landbouwlonen doen stijgen en ondervond daarom tegenstand van grootgrondbezitters.
Kritiek Econoom Malcolm Sawyer onderscheidt vier belangrijke tekortkomingen van voorstellen voor een jobgarantie. Ten eerste moeten de aangeboden banen, wanneer deze maatschappelijk nuttig zijn, permanent worden georganiseerd op basis van maatschappelijke behoeften, in plaats van mee te schommelen met de vraag in de privésector. Ten tweede zouden dergelijke banen op of onder het minimumloon moeten worden betaald. Daardoor kunnen ze neerwaartse druk uitoefenen op vergelijkbare lonen in de publieke sector, terwijl ze nog steeds aantrekkelijker kunnen zijn dan onzeker of ontoereikend werk in de privésector. Ten derde kan het programma de reguliere publieke werkgelegenheid ondermijnen doordat gewone overheidsbanen worden vervangen door jobgarantiebanen tegen het minimumloon. Ten vierde zou het programma op de juiste plaatsen over productieve capaciteit in de juiste omvang moeten beschikken om mensen te werk te stellen die anders werkloos zouden zijn. Sawyer beschouwt dit als een belangrijke praktische beperking.
Zie ook Arbeidstijdverkorting Basisinkomen Universele erfenis
Literatuur Pavlina R. Tcherneva, The Case for a Job Guarantee, 2020, L. Randall Wray, Flavia Dantas, Scott Fullwiler, Pavlina R. Tcherneva en Stephanie A. Kelton, Public Service Employment: A Path to Full Employment , Levy Economics Institute, 2018 Michael J. Murray en Mathew Forstater (red.), The Job Guarantee. Toward True Full Employment, New York, Palgrave Macmillan, 2013 W.F. Mitchell en J. Muysken, Full Employment Abandoned. Shifting Sands and Policy Failures, Cheltenham, Edward Elgar Publishing, 2008
Voetnoten
Categorie:Economisch beleid Categorie:Arbeidseconomie Categorie:Postkeynesiaanse economie Categorie:Sociale zekerheid Categorie:Minimumloon Categorie:Basisinkomen