De Groep Wilders was een fractie in de Nederlandse Tweede Kamer, die op 3 september 2004 werd gevormd toen Tweede Kamerlid Geert Wilders uit de fractie van de VVD stapte en zijn lidmaatschap van deze partij opzegde na onenigheid over de politieke koers. Wilders besloot zijn Kamerzetel niet op te geven, en ging tot de Tweede Kamerverkiezingen 2006 als onafhankelijk Kamerlid verder.
Achtergrond Op 21 maart 2002 won de Lijst Pim Fortuyn de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam.Fennema (2010), p 58 Op 22 maart viel Geert Wilders, die de rechtervleugel van de VVD vertegenwoordigde, op een vergadering van de Tweede Kamerfractie van de VVD fractievoorzitter Hans Dijkstal aan. Hij verweet hem sinds 1998 afgedwaald te zijn van de lijn van Frits Bolkestein door onvoldoende immigratie als een probleem te agenderen. Daarbij zou hij nagelaten hebben na de aanslagen op 11 september 2001 krachtig tegen de islam te ageren.Fennema (2010), p 59 Wilders kreeg slechts voorzichtige bijval van andere Kamerleden; de fractie wilde hun lijsttrekker Dijkstal niet zo kort voor de verkiezingen afvallen.Fennema (2010), p 60 Wilders raakte binnen de fractie geïsoleerd.Fennema (2010), p 61-62 Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2002 viel de VVD terug van 38 naar 24 zetels en werd Wilders in eerste instantie niet herkozen.Fennema (2010), p 65
De VVD deed mee aan het kabinet-Balkenende I. Omdat vijf Kamerleden daarin bewindslieden werden, kon Wilders op 26 juli 2002 alsnog in de Tweede Kamer worden geïnstalleerd.Fennema (2010), p 67Mede doordat Loek Hermans vertrok, zie https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2002-145-p19-SC35760.html Wilders lag veel beter bij de nieuwe fractievoorzitter Gerrit Zalm.Fennema (2010), p 68 Toen Zalm in 2003 minister werd in het kabinet-Balkenende II, wendde Wilders zijn invloed aan om Jozias van Aartsen tot fractievoorzitter te laten kiezen.Fennema (2010), p 71 Wilders wilde zelf vicefractievoorzitter worden maar tot zijn grote teleurstelling werd in die functie Bibi de Vries gekozen. Hij werd echter wel woordvoerder buitenlandse zaken en militaire uitzendingen.Fennema (2010), p 72
Van Aartsen nam een veel feller anti-islam-standpunt in maar werd daarin al snel overtroffen door Wilders die samen met het nieuwe Kamerlid Ayaan Hirsi Ali plannen voorstond waarover in de VVD-fractie geen consensus bestond. Zo wilde ze Artikel 23 van de Grondwet, de vrijheid van onderwijs, afschaffen teneinde het islamitisch onderwijs in Nederland te beëindigen.Fennema (2010), p 73 April 2003 publiceerden Wilders en Hirsi Ali in het NRC Handelsblad een artikel getiteld "Een liberale jihad". Daarin betoogden ze dat om het behouden van tolerantie en liberale waarden het nodig was moslims de uitoefening van grondrechten te ontzeggen.Fennema (2010), p 74 Anders dan de partijleiding stond Wilders kritisch tegenover de Amerikaanse inval in Irak. Die zou alleen maar leiden tot meer terrorisme en asielzoekers. Een grotere vijand zag hij in het salafistische Saoedi-Arabië dat moslimextremisten ondersteunde.Fennema (2010), p 75 Wilders ergerde zich enorm aan de verzoenende houding van het kabinet tegenover de moslimbevolking zoals belichaamd door Piet Hein Donner en Johan Remkes.Fennema (2010), p 77 Zijn kritiek daarover op de eigen VVD-fractie bracht hem daarin in een isolement. Hij eiste een hoofddoekjesverbod voor ambtenaren. De fractie begon hem als een risicofactor te zien.Fennema (2010), p 78
Op 9 juni 2004 bood staatssecretaris van Onderwijs voor de VVD Annette Nijs haar ontslag aan. In een interview met de Nieuwe Revu had ze haar minister Maria van der Hoeven van het CDA incompetent genoemd. Ze werd vervangen door Mark Rutte waardoor er een nieuwe staatssecretaris van Sociale Zaken benoemd moest worden. Wilders zag zichzelf als de aangewezen persoon hiervoor gezien zijn expertise op dit gebied maar werd door vicepremier Zalm gepasseerd voor Henk van Hoof. Wilders kreeg de indruk dat hij nooit voor een kabinetspost in aanmerking zou komen.Fennema (2010), p 79 Het viel hem ook tegen van Van Aartsen dat hij begin 2004 een samengaan met D66 overwoog.Fennema (2010), p 80
Afsplitsing Ook in juni 2004 begon een ontwikkeling die zou leiden tot een definitieve breuk tussen Geert Wilders en de VVD. Mark Verheijen, Wilders oude campagnestrateeg uit Venlo, vroeg om een discussiestuk voor de Kamercentrale Limburg om daar de VVD-politiek een veel rechtsere signatuur te geven. Samen met fractiegenoot Gert-Jan Oplaat schreef Wilders, zonder overleg met de partij, een tienpuntenplan waarin een pleidooi werd gevoerd voor een rechts-conservatieve koers van de liberalen.Fennema (2010), p 81
Het pamflet met de naam RECHT(S) op je doel af, omvatte de volgende tien punten: De VVD moet haar kiezers aan de rechterkant zoeken, niet in het midden. Turkije zal nooit lid mogen worden van de Europese Unie. Een hogere maximumsnelheid op de snelwegen. Halvering van de Nederlandse ontwikkelingshulp. Terrorismebestrijding gaat boven privacy. Radicale moskeeën worden gesloten. Radicale moslims worden uitgezet. Allochtonen die niet tijdig integreren worden uitgezet, indien nodig na denaturalisatie. Overnemen van de Three-strikeswetgeving, die in achtentwintig Amerikaanse staten in meer of mindere mate wordt toegepast, inhoudend dat automatisch levenslang wordt opgelegd na een veroordeling wegens drie (of soms twee) misdrijven, soms ongeacht hun ernst. Nieuwe wetten en andere regels mogen pas worden ingevoerd als er gelijktijdig twee andere worden afgeschaft. Het is niet nodig het kiesstelsel te hervormen, het gaat er slechts om politici met lef en daadkracht te kiezen. De VVD moet eerder voor de oppositie kiezen dan voor een nieuwe samenwerking met de Partij van de Arbeid in een "Paars 3".
Wilders besloot het pamflet te gebruiken om met de VVD te breken. Van Aartsen had op 1 juli in een fractievergadering vlak voor het zomerreces erop aangedrongen dat afwijkende standpunten eerst met hem overlegd zouden worden voordat ze in de pers zouden komen. Wilders verzweeg toen dat er een tienpuntenplan bestond dat hij al aan De Telegraaf gelekt had. De voorpagina van die krant was op 2 juli aan het pamflet gewijd.Fennema (2010), p 82 De publicatie leidde meteen tot veel ophef. Wilders had Oplaat niet gekend in de beslissing het stuk te lekken. Zijn collega dacht dat het pas in oktober in Limburg voorgesteld zou worden. Van Aartsen was woedend op Wilders.Fennema (2010), p 83 Wilders beloofde Oplaat zich tot september van uitlatingen te onthouden. Hij raakte echter al snel met Van Aartsen verzeild in een publiciteitsoorlog.
Na het zomerreces trok Wilders het pamflet door in de lijn dat de fractie op voorhand zijn standpunt diende te steunen om onder geen beding in te stemmen met de onderhandelingen over toetreding van Turkije tot de Europese Unie. De partijtop dacht daar anders over en gaf Wilders geen toestemming om af te wijken van de fractiediscipline. Van Aartsen kreeg opdracht Wilders tot de orde te roepen.Fennema (2010), p 84 Van Aartsen eiste dat Wilders de bijeenkomst in Limburg afzegde of het plan daar zou laten verwerpen. Op 31 augustus uitte Wilders in een telefoongesprek met Oplaat de vrees dat Van Aartsen hem uit de fractie wilde zetten. Op 1 september gaf hij tegenover Oplaat aan zelf de fractie te willen verlaten. Dezelfde dag voorspelde hij aan zijn vriend, de VVD-burgemeester van Zaltbommel Albert van den Bosch dat een dag later een krantenartikel zou verschijnen waarin anonieme fractiegenoten zijn vertrek zouden eisen tenzij hij zijn excuses zou aanbieden. Op 2 september kopte de Volkskrant inderdaad met "VVD heeft genoeg van rechtse taal Wilders" maar achteraf bleek die zelf hiervan de voornaamste bron te zijn geweest.Fennema (2010), p 85 Tijdens een fractievergadering op 2 september kondigde Wilders aan te zullen vertrekken als de anonieme fractieleden zich niet zouden melden, wat onmogelijk was omdat hij zelf achter het artikel zat. Oplaat en Hirsi Ali zouden de fractie niet verlaten. Van Aartsen bood aan over het Turkijestandpunt een discussie te openen maar Wilders ging daar niet op in. De fractie stelde voor het onderwerp te bespreken tijdens een fractieweekend op 6 september maar Wilders eiste een onmiddellijke stemming over Turkije. Dat weigerde de fractie.Fennema (2010), p 86 Wilders had in de middag van 3 september een gesprek met Van Aartsen en partijvoorzitter Jan van Zanen over de zaak. Van Aartsen bleef eisen dat Wilders afstand nam van het tienpuntenplan. Men kwam niet tot overeenstemming en besloot de volgende avond, donderdag 4 september, in de kamer van Zalm weer bijeen te komen. Dit liep uit op twee aparte persconferenties over het afscheid van Wilders.Fennema (2010), p 87 Na 23:45 verklaarde Wilders aan journalisten de fractie te zullen verlaten. Hij had al aan Van Aartsen aangegeven zijn zetel niet te willen opgeven wat deze als zetelroof beschouwde.Fennema (2010), p 88
Hiermee verliet Wilders de VVD maar behield zijn Kamerzetel op persoonlijke titel en vormde vanaf dat moment een eenmansfractie, die hij de Groep Wilders noemde.
Verloop In de ochtend van 5 september zegde Wilders zijn VVD-lidmaatschap op. Hij meldde zich aan bij de griffie van de Tweede Kamer als Groep Wilders. Hij verloor het lidmaatschap van de Kamercommissies en zijn woordvoerder.Fennema (2010), p 89 Na het verlaten van de VVD liet Wilders de pers weten een nieuwe beweging te willen beginnen 'ter rechterzijde van het politiek spectrum, met mensen die hun muil niet laten korven'. Het vertrek van Wilders viel niet goed bij de afdeling Limburg van de VVD. Jos van Rey wilde dat het VVD-bestuur de breuk met Wilders zou lijmen maar Frans Weekers maakte duidelijk dat de kans daarop gering was.Fennema (2010), p 90 Al half september 2004 stond Wilders in een peiling van Maurice de Hond op twaalf zetels, ondanks dat de VVD in de context van het ministerschap van Rita Verdonk veel kritischer tegenover immigratie was komen te staan. Volgens een later oordeel van onderzoeker Robin te Slaa bewees dit dat "zijn onverzoenlijke standpunten over de mislukking van de integratie van niet-westerse allochtonen in onze samenleving en de dreiging van het islamitische fundamentalisme op een behoorlijke steun onder het electoraat konden rekenen".Robin te Slaa. 2012. Is Wilders een fascist?. Boom, Amsterdam. p. 12 Wilders hield over deze onderwerpen op 23 september in de Tweede Kamer zijn eerste speech als kamerlid buiten de VVD.Fennema (2010), p 91
Wilders richtte op 24 november 2004 de "Stichting Groep Wilders" (later: "Stichting Vrienden van de PVV") op, met als doel het uitdragen van standpunten en aantrekken van financiën. Hij had het probleem dat hij voor zijn op te richten partij geen overheidssubsidie kreeg omdat daarvoor de eis gold dat die de juridische vorm van een vereniging had.Fennema (2010), p 91-92 Wilders kreeg al meteen veel particuliere donaties. Hij probeerde te voorkomen dat geld aangenomen werd van louche vastgoedhandelaren en pornobazen zoals de LPF overkomen was. Hij was echter voorlopig gedwongen gebruik te maken van vrijwilligers. Maart 2005 beschikte hij pas over drie stagiairs, twee medewerkers en een secretaresse. Martin Bosma en Richard de Mos voegden zich dat jaar ook bij de beweging. In oktober 2004 nam het aantal bedreigingen toe. Hij kreeg persoonsbeveiliging door de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging en gaf zijn woning op het Kanaleneiland op.Fennema (2010), p 92 Gezien de moord op Theo van Gogh en de dreiging door de Hofstadgroep werden Wilders en zijn vrouw uiteindelijk ondergebracht op Kamp Zeist.Fennema (2010), p 93-96 Op 16 december 2004 keerde Wilders in de Tweede Kamer terug, zij het drie rijen meer naar voren om een grotere afstand te scheppen met de publieke tribune.Fennema (2010), p 97-98