De zeearend (Haliaeetus albicilla), soms Europese zeearend of witstaartzeearend genoemd, is een roofvogel uit de familie van de havikachtigen (Accipitridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Falco albicilla in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus in de tiende editie van Systema naturae. (1758). Systema naturae ed. 10: 89 Het is de grootste roofvogel van Noord-Europa.De zeearend in Nederland, Natuurinformatie (Internet Archive)Zeearend Haliaeetus albicilla in het Nederlands Soortenregister

Uiterlijke kenmerken De lengte van een volwassen zeearend bedraagt 70 tot 92 cm, de vleugelspanwijdte is 200 tot 250 cm en het gewicht 3,1 tot 7,5 kg. Een zeearend kan tot 20 jaar oud worden.

Vanwege de grote spanwijdte wordt de zeearend ook wel de 'vliegende deur' genoemd. Buiten zijn enorme spanwijdte vallen zijn grote gele snavel, de diep gevingerde vleugels en zijn witte staart op. Jonge exemplaren hebben die witte staart overigens niet.

Voedsel Het voedsel van de zeearend bestaat uit vis, (water)vogels, kleine zoogdieren en aas. Soms stelen ze voedsel van andere roofvogels.

thumb|none|Een zeearend eet van een gevangen gans.

Vijanden Volwassen zeearenden hebben eigenlijk geen natuurlijke vijanden, afgezien van de mens. Eieren en kuikens lopen echter het risico door roofdieren te worden buitgemaakt.

Voortplanting Zeearenden zijn sociaal levende dieren zonder territorium. Ze kunnen rustig naast elkaar broeden. Eieren leggen ze in hoge nesten, meestal in bomen bij moerasgebieden of op een steile rotswand langs kustgebieden. Het legsel bestaat meestal uit twee of drie witte eieren.

thumb|none|Zeearenden van verschillende leeftijden

Verspreiding Oorspronkelijk kwam de zeearend in geheel Europa voor, maar op veel plaatsen zijn de aantallen sterk teruggelopen of is de soort verdwenen, vooral in Midden- en Zuid-Europa. Wel nemen de aantallen in veel landen in de eenentwintigste eeuw weer sterk toe. Zo is in Denemarken het aantal broedparen toegenomen van een broedpaar in 1995 tot 152 in 2021. In Nederland waren er volgens SOVON in 2022 dertig broedparen. De zeearend komt voor in een band over Rusland naar Azië, waar hij van de Golf van Anadyr tot het noordoosten van China leeft.

Er worden twee ondersoorten onderscheiden: Haliaeetus albicilla albicilla: van Europa en noordelijk Azië tot India en China, Haliaeetus albicilla groenlandicus: in Groenland.

Europees land Aantal broedparen Albanië 0-1 Azerbeidzjan 5-10 België 1 Bosnië en Herzegovina 25-50 Bulgarije 12-14 Denemarken 152 (2021) Duitsland 700 (2019) Estland 90 Europees Rusland 1000-2000 Finland 250 Georgië 1-2 Griekenland 6 Groot-Brittannië 31 Hongarije 97-105 IJsland 43 Kroatië 80-100 Letland 25 Litouwen 65 Nederland 30 (2022) Noorwegen ca. 2000 Oekraïne 80-100 Oostenrijk 4 Polen 660 Roemenië 28-33 Servië 40-60 Slovenië 1-3 Slowakije 2-5 Tsjechië 25-30 Turkije 8-15 Wit-Rusland 85-105 Zweden 700

Nederland

Na een afwezigheid van verscheidene eeuwen in Nederland werd in 2006 weer een succesvolle broedpoging geconstateerd, in de Oostvaardersplassen.Zeearend broedt in Nederland, NRC, 22 mei 2006 Het zeearendenpaar lijkt zich blijvend in dit gebied te hebben gevestigd, en daarmee in Nederland; sinds 2006 wordt er ieder jaar succesvol gebroed.Zeldzame zeearend verovert Nederland, NU.nl, 24 mei 2010 Na mislukte broedpogingen elders in 2010, onder meer in het Lauwersmeergebied,Zeearend nestelt zich in Nederland, de Volkskrant, 24 maart 2010 nam het aantal geslaagde broedpogingen toe en nestelden zeearenden op verschillende plaatsen in Noord-Nederland en de Zeeuws-Zuid-Hollandse delta, zoals in de Biesbosch, de Slikken van de Heen,Jonge zeearend in Lauwersmeer, Leeuwarder Courant, 18 mei 2011 (Internet Archive))Jonge zeearenden geringd bij Biddinghuizen, De Stentor, 24 mei 2018Voor de 11e keer zeearenden geringd in de Oostvaardersplassen, boswachtersblog.nl, 19 mei 2017Europese zeearend krijgt jongen in Zeeland, 'dit is gaaf', NOS, 14 april 2018 De Oude VenenJonge zeearend geboren in natuurgebied de Alde Feanen, It Fryske Gea, 7 mei 2018 (Internet Archive) en het Zuidlaardermeer.Eerste Groningse zeearend geboren, RTV Noord, 9 mei 2017Feiten en cijfers - Dossier: Zeearend februari 2017, Staatsbosbeheer (Internet Archive) Daarnaast wordt de zeearend waargenomen op andere plaatsen, bijvoorbeeld op TiengemetenZeearenden op Tiengemeten voor het eerst aan het nestelen!, Natuurmonumenten, 11 maart 2017 (Internet Archive) en in de Gelderse Poort.Zeearend overzomert in de Gelderse Poort, Nature Today, 15 juni 2014 In 2019 werden ten minste veertien zeearenden op Nederlandse bodem geboren.Zeearend in Nederland met gps-zender. Nu.nl 21 juni 2019 Tussen 2006 en 2020 groeide de Nederlandse populatie tot twintig broedparen, deze brachten in totaal circa 100 nakomelingen voort.

België Sinds 2019 werd met regelmaat een adult paar in de Scheldevallei waargenomen.Zeearend - Haliaeetus albicilla, Waarnemingen.be (waarnemingen in België sinds 2005) In 2024 was er, voor zover bekend, in De Blankaart aan de IJzer het eerste broedpaar ooit in België.https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/03/15/koppel-zeearenden-aan-het-broeden-in-natuurgebied-blankaert-woum/ Het had in 2023 al een nest gebouwd. In april 2024 kwamen twee kuikens uit hun ei. De West-Vlaamse acteurs Maaike Cafmeyer en Wim Willaert werden meter en peter.https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/04/30/bekijk-2-kuikens-van-zeearenden-komen-voor-het-eerst-piepen-in/

Duitsland In Duitsland telde men in 2019 ruim 700 broedparen. Tussen 2002 en 2019 werden er 158 zeearenden het slachtoffer van windturbines.

Status wereldwijd De grootte van de totale populatie wordt geschat op 20-60 duizend volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

Afbeeldingen

Externe links

Categorie:Havikachtigen Categorie:IUCN-status niet bedreigd