thumb|Warhammer Age of Sigmar Warhammer Age of Sigmar (ook wel bekend als Warhammer Fantasy Battle, Warhammer of Aos) is een tabletopspel, uitgebracht door Games Workshop, dat zich afspeelt in een fantasywereld die enigszins te vergelijken is met middeleeuws Europa (kastelen, ridders, beperkte technologie), aangevuld met magie en niet-menselijke intelligente rassen: elfen, dwergen, ondoden, chaos (Demonen), skaven (Ratachtigen), reptielmannen (Lizardmen) e.d. De wereld van Warhammer vindt zijn oorsprong in onder andere de verhalen van fantasy-schrijvers J.R.R. Tolkien (In de Ban van de Ring, De Hobbit) en Michael Moorcock (Elric of Melnibone).
Warhammer is een spel van Britse origine, waardoor de terminologie Engels is.
Naast de fantasy-versie bestaan er andere varianten, zoals Warhammer 40.000 (Sci-Fi setting) of Warhammer Historical (met verschillende settings zoals de oudheid, de middeleeuwen en de Engelse burgeroorlog). Aan Warhammer gerelateerde spellen die ook door Games Workshop uitgebracht worden, zijn onder andere Lord of The Rings, Mordheim, en Warmaster. Naast de tabletop-varianten kwam in 2008 de MMORPG Warhammer Online uit.
Geschiedenis van het spel De directe voorloper van Warhammer is een regelset genaamd Reaper, die toeliet om kleinschalige schermutselingen uit te vechten met fantasy-figuren.
De eerste versie van Warhammer kwam op de markt in 1983 en werd geschreven door Rick Priestley, Richard Halliwell en Bryan Ansell. Het spel werd verkocht als een doos met drie verschillende boeken (Tabletop Battles, Magic, Roleplaying & Characters). Een jaar later werd een uitbreiding gepubliceerd, Forces of Fantasy, dat onder andere verschillende legerlijsten bevatte. De kern van het spelsysteem zoals het bestond in de eerste editie, is nog steeds te herkennen in de huidige editie. In de eerste editie werd de Toughness-score uitgedrukt door middel van letters (A, B, C, ...) in plaats van getallen zoals in alle volgende edities. De cover-art op de doos was van de hand van John Blanche, en laat een geharnaste krijger zien die een skelet met een oorlogshamer of warhammer de kop inslaat. Deze tekening is ook hernomen als de inside-covertekening in het hardback boek voor de zevende editie.
In 1985 kwam versie 2 uit (opnieuw als basisdoos met drie boeken). De doos bevatte enkele papieren uitknipfiguren, die als tweedimensionale miniatures konden gebruikt worden. Uitbreidingen omvatten Ravening Hordes (legerlijsten), en de zogenaamde scenario-pakketten: Blood Bath at Orc's Drift, Blood on the Streets, Terror of the Lichemaster en The Tragedy of McDeath. Elk van deze pakketten bevatten een scenario dat bestond uit meerdere veldslagen, alsook kartonnen figuurtjes en gebouwen. Er wordt vanaf deze versie ook meer aandacht geschonken aan het zogenaamde Warhammer Universum, de wereld waarin het spel zich afspeelt. Simultaan met deze versie wordt het roleplaying-element in het spel afgesplitst naar een apart rollenspel, Warhammer Fantasy Roleplay.
In 1987 werd versie 3 gepubliceerd, niet meer als doos met boeken, maar als een hardcover-uitgave. De chaoswereld wordt in detail uitgewerkt in de bekende Realm of Chaos boeken: Slaves to Darkness in 1988 en The Lost and the Damned in 1990. Andere uitbreidingen zijn Warhammer Armies (legerlijsten) en Warhammer Siege (regels voor belegeringen). Ook wordt in 1987 Warhammer 40,000 gepubliceerd, dat de Sci-Fi-versie van Warhammer wordt.
In 1992 kwam versie 4 op de markt en bij de basisdoos worden nu ook de benodigdheden zoals plastieken Goblins en High Elves geleverd. Warhammer Magic is een uitbreidingsset die het spelsysteem van magiespreuken grondig hervormt. Deze versie betekent ook een stijlbreuk met de derde editie, omdat elk ras en leger zijn eigen armybook krijgt. Bovendien ontstaat in deze versie de zeer sterke koppeling tussen de regels enerzijds en de miniatuurtjes geproduceerd door Citadel Miniatures anderzijds.
Vier jaar later kwam versie 5 uit, die niet veel verschilt van versie 4. De legers die nog geen eigen armybook hadden, krijgen deze bij de nieuwe versie. Ook worden een paar oudere legers zelfs voorzien van nieuwe regels. Er komen ook andere uitbreidingen op de markt.
Versie 6 werd in 2000 gepubliceerd. Ook deze keer worden een paar legers niet meer ondersteund (Dogs of War en Chaos Dwarfs) en komen er andere in de plaats (Ogre Kingdoms). Het is ook het begin van wereldwijde campagnes, zoals Dark Shadows en Storm of Chaos.
Versie 7 werd in augustus 2006 gepubliceerd. Het magiesysteem is deels aangepast en dan met name de "Lores". Ook zijn de regels voor "Hand weapons" en "Rank bonusses" lichtelijk aangepast. Het nieuwe boek gaat dieper in op de geschiedenis van verschillende rassen, maar heeft minder scenarioregels. In deze versie gaat de traditie van de wereldwijde campagnes verder, met de Nemesis Crown in de zomer van 2007.
Versie 8 werd gepubliceerd in juli 2010, waarbij er wat regels veranderden bij onder andere het afvuren van kanonnen.
In 2015 werd Warhammer Fantasy Battle vervangen door Warhammer: Age of Sigmar.
In 2024 werd er terug aangeknoopt met de traditie van de eerdere edities, met de publcatie van Warhammer: The Old World.
Benodigdheden Om een spel Warhammer te kunnen spelen is een aantal zaken noodzakelijk: Dobbelsteen (6-zijdig (ook wel D6 genoemd)); Een leger (voor elke speler een); Een plek om te spelen (tabletop); Een Algemeen Regelboek; Een "Armybook" (regelboek) voor het leger waar mee gespeeld wordt (voor elke speler één); Verf en kwasten. Het is verplicht om in toernooien de poppetjes minimaal twee kleuren te geven. (met uitzondering van de basecoat); Een meetlat (om te meten hoeveel een leger mag lopen).
Keuze voor een leger Er zijn 15 verschillende rassen in de Warhammer-wereld met elk een unieke strategie.
Rassen High Elves: De elfen van Ulthuan. Een zeer oud, magisch ras dat het niet moet hebben van brute spierkracht, maar doordacht te werk gaat. Wood Elves: Altijd bewapend met hun pijl-en-boog, maar gebruiken ook de bomen (ook letterlijk) om voor ze te strijden. Zij hebben in de nieuwe editie ook een heel erg hard combatleger en gaan tewerk door snel en beweeglijk te zijn (skirmish) Dark Elves: Deze elfen waren vroeger High Elves, maar steunden de heersers van de provincie Nagarythe in een burgeroorlog tegen de andere provincies en moesten noodgedwongen een nieuwe thuisplaats zoeken toen ze verdreven werden van het eiland Ulthuan. Sindsdien wonen ze in Naggaroth en koesteren een grote haat tegen de High Elves. The Empire: Mensen, ze geloven onder andere in hun god Sigmar. Deze mensen gebruiken pistolen en kanonnen, gemaakt met Technologie die ze van de Dwarfs kregen, om je het leven zuur te maken. Bretonnia: Mensen uit een Feodale samenleving. De ridders zijn het belangrijkste, zij strijden met eer en zullen nooit hun woord breken. Ridders volgen de "Dame uit het Meer", en de bijbehorende Heilige Graal. The old ones: Hagedisachtige wezens die onder de macht staan van de slann (wizards). Ze vechten met dinosaurussen. Ze wonen in de jungles van Lustria. Dwarfs: Een enorm koppig en volharden ras. Ze zijn niet groot maar als ze je raken, dan raken ze je goed. Maken veel gebruik van kanonnen, geweren en kruisbogen om hun tegenstander uit te schakelen. De Runesmiths horen bij de beste smeden uit de hele Warhammer wereld. En gedane onrechten vergeten ze nooit meer. Chaos Dwarfs: Dwergen uit het Oosten, meesters van onvoorstelbare en dodelijke machines. Gebruiken veel Greenskin slaven en hebben een gedwongen bondgenootschap met de Hobgoblins. Dit ras is nu niet meer verkrijgbaar en heeft geen apart Armybook Orcs & Goblins: De Orcs en Goblins willen enkel vechten, maakt niet uit tegen wie, soms ook gewoon tegen elkaar, zolang ze altijd maar tegenstanders hebben. Vampire Counts: De machtige vampieren van de wereld met hun enorme aantal zombies en skeletten. Beastmen: Gemuteerde beesten, aanbidden de chaosgoden. Deze vreemde schepselen zijn kruisingen tussen mensen, schapen, geiten, koeien en andere wezens. Skaven: Gemuteerde ratten, net iets kleiner dan mensen, maar kwaadaardig tot op het bot. Ze houden ervan alles op te blazen, inclusief zichzelf... Hordes of Chaos: De inwoners van het Noorden van de Warhammer wereld, ze raakten in de verleiding door de 4 Chaos Goden en werken nu samen met hen, en hun demonen. Inmiddels zijn ze gesplitst in de Daemons of Chaos en de Warriors of Chaos. Deamons of Chaos : Dienaren van de Chaos goden. Afschrikwekkende wezens, die over bovennatuurlijke krachten beschikken. Tomb Kings: Egyptische Ondoden, ze zijn zeer talrijk en maken gebruik van strijdwagens en "screaming skull katapult's". Deze katapult's zijn zeker niet te onderschatten, ze kunnen met een beetje spelinzicht heel wat units aan flarden schieten. Ogre Kingdoms: Enorme wezens met een grote eetlust. Eten alles wat in hun weg komt.
De beschikbare legers, alsook de aard en het karakter van de legers, zijn in de loop van verschillende edities van Warhammer meerdere malen aangepast. Zo zijn ooit legers beschreven voor Slann-krijgers (een soort kikkermensen), Norse (Noormannen), Fimir e.d. Vaak worden legers hertekend en regels aangepast in functie van nieuwe miniatuurtjes die door Games Workshop op de markt worden gebracht.
Indeling van elk leger Elk leger bestaat uit verschillende onderdelen: helden en heren (Heroes / Lords) : Dit zijn leidende figuren, onmisbaar voor een leger. Hieruit wordt ook de Generaal geselecteerd. Core (De kern van het leger): Dit zijn de doorsnee soldaten. Te denken valt bijvoorbeeld aan soldaten met speren, kruisbogen en dergelijke. Speciaal (Special) (Speciale troepen): Dit zijn troepen die minder vaak voorkomen dan Core. Ze zijn meestal beter in vechten, maar duurder (in punten). Zeldzaam (rare) (Elite troepen): Dit zijn soldaten of machines waarvan er maar enkele in een land/provincie te vinden zijn.
Kosten Elk legeronderdeel kost een bepaald aantal punten. Een gewone soldaat van The Empire kost bijvoorbeeld 6 punten.
Als toevoeging zijn voor sommige legers mogelijk: Een schild Lichte bepantsering Zware bepantsering Een Kampioen, meestal hebben ze een titel zo als Sergeant, Big Boss, Eerste kampioen enz. Een muzikant Een vaandeldrager Magische voorwerpen Andere speciale opties Punten verschillen van leger tot leger.
De speler kan er bijvoorbeeld voor kiezen om 20 soldaten van bv. 6 punten in te zetten, zonder extra bewapening. Dat kost hem dan 20x6= 120 punten. De speler kan er bijvoorbeeld ook voor kiezen om 15 soldaten in te zetten, met een schild (bv. van 1 punt) en een kapitein (bv. van 10 punten), dan kost dit: 15x6 + 15x1 + 10 = 115 punten.
Er zijn twee soorten characters (leiders): hero's (helden) en lords (heren).
Voorbeeld van Helden. In een klein Warhammer gevecht zijn dit de generaals. Ze hebben vele namen, zo heeft The Empire bijvoorbeeld een kapitein of een tovenaar als held, terwijl de Orks een Big boss of een Shaman als held kunnen kiezen. De held kan ook een speciale vlag dragen, die het leger bepaalde bonussen geeft.
Voorbeeld wat een held kan dragen Een schild Lichte bepantsering Zware bepantsering Een strijdros bepantsering voor paard Magische wapens en uitrusting De battle standard Andere speciale opties De punten hiervoor verschillen per held en per leger.
Voorbeeld van Lords. In een groot Warhammergevecht zijn dit de generaals. Net als helden hebben ze vele titels. Een Empirespeler kan een grootmeester inzetten en de Orks een Warboss.
Voorbeeld van wat een heer kan dragen Een draak Een zeldzaam zwaard De items genoemd bij de held Andere speciale opties Ook hier verschillen de punten weer per held en per leger