Rudolphe (Rodolphe) Kreutzer (Versailles, Frankrijk, 15 november 1766 - Genève, Zwitserland, 6 januari 1831) was een Franse componist, violist, dirigent en muziekpedagoog.
Levensloop Als zoon van een Duitse hofviolist kreeg hij zijn eerste muzieklessen van zijn vader. Hij was later een leerling van Anton Stamitz. Later werd hij intensief beïnvloed door Giovanni Battista Viotti (1755-1824), bij wie hij eveneens studeerde. Op 16-jarige leeftijd werd hij, op verzoek van koningin Marie Antoinette, eerste violist in het Koninklijke orkest van koning Lodewijk XVI in Versailles. In 1784 verzorgde hij een solo-optreden op de bekende Concerts Spirituels. Later was hij ook soloviolist in het orkest van het Italiaanse Theater in Parijs.
In 1798 ging hij naar Wenen, waar hij kennis maakte met Ludwig van Beethoven en zij werden spoedig vrienden. Beethoven heeft in een brief aan zijn uitgever Simrock geschreven: "Dieser Kreutzer ist ein guter, lieber Mensch, der mir bei seinem hiesigen Aufenthalte sehr viel Vergnügen gemacht, seine Anspruchslosigkeit und Natürlichkeit ist mir lieber als alles Extérieur und Intérieur der meisten Virtuosen". Beethoven heeft hem voor eeuwig beroemd gemaakt, doordat de Vioolsonate No. 9 voor piano en viool, op. 47 uit 1803, als hulde aan zijn vriend Kreutzer Sonate genoemd werd (oorspronkelijk was die opgedragen was aan de mulat-violist George Augustus Polgreen Bridgetower (1779-1860). Maar de beroemde en virtuoze violist bestempelde het werk als onspeelbaar.) Bekend is ook, dat Kreutzer een in 1727 gebouwde, originele Stradivarius-viool bespeelde, die in 1998 op een veiling in Londen werd aangeboden.
In 1793 werd hij leraar aan het Institut national de musique, de "voorloper" van het latere conservatorium. Aan het Parijse Conservatoire national supérieur de musique werd hij 1797 professor voor viool. Samen met zijn collega’s Pierre Rode (1774-1830) en Pierre Marie François Baillot (1771-1842) publiceerde hij in 1799 de vioolmethode van het conservatorium. Ongeveer dertig jaar, tot 1827, heeft hij de functie van muziekleraar uitgeoefend. Tot zijn leerlingen behoren Lambert Joseph Massart (1811-1892), Charles-Philippe Lafont (1781-1839) en Antonio Joseph Bazzini (1818-1897).
In 1801 was hij soloviolist en lid van het orkest van consul Napoleon en in 1802 werd hij lid van het privé-orkest van keizer Napoleon.
Hij was ook dirigent van het Parijse operaorkest.
Als componist heeft hij 19 vioolconcerten en ongeveer 40 opera's geschreven. Ook is hij bekend als componist van werken voor de feesten van de Franse revolutie, meestal werken voor harmonieorkest. Vooral is hij bekend door zijn pedagogisch werk 42 études ou caprices uit 1796.
Hij is de broer van de violist en componist Jean Nicolas Auguste Kreutzer (1778-1832) en een oom van een muziekredacteur Léon Charles François Kreutzer (1817-1868).
Composities Werken voor orkest 1783-1784: - Concert nr. 1 in G majeur voor viool en orkest, op. 1 1784-1785: - Concert nr. 2 in A majeur voor viool en orkest, op. 2 1785: - Concert nr. 3 in E majeur, voor viool en orkest, op. 3 1786: - Concert nr. 4 in C majeur, voor viool en orkest, op. 4 1787: - Concert nr. 5 in A majeur, voor viool en orkest, op. 5 1788: - Concert nr. 6 in e mineur, voor viool en orkest, op. 6 1790: - Concert nr. 7 in A majeur, voor viool en orkest, op. 7 1793: - Sinfonie Concertante nr. 1 in F majeur, voor 2 violen en orkest 1794: - Sinfonie Concertante nr. 2 in F majeur, voor 2 violen, cello en orkest 1795: - Concert nr. 8 in d mineur, voor viool en orkest, op. 8 1802: - Concert nr. 9 in e mineur, voor viool en orkest, op. 9 1802: - Concert nr. 10 in d mineur, voor viool en orkest, op. 10 1802: - Concert nr. 11 in C majeur, voor viool en orkest, op. 11 1802-1803: - Concert nr. 12 in A majeur, voor viool en orkest, op. 12 1803: - Concert nr. 13 in D majeur, voor viool en orkest, op. A 1803: - Sinfonie Concertante nr. 3 in E-groot, voor 2 violen en orkest 1803-1804: - Concert nr. 14 in E majeur, voor viool en orkest, op. B 1804: - Concert nr. 15 in A majeur, voor viool en orkest, op. C 1804: - Concert nr. 16 in e mineur over thema's van Joseph Haydn, voor viool en orkest, op. D 1805: - Concert nr. 17 in G majeur, voor viool en orkest, op. E 1805-1809: - Concert nr. 18 in e mineur, voor viool en orkest, op. F 1805-1810: - Concert nr. 19 in d mineur, voor viool en orkest, op. G Concerto nr. 1 voor hobo en kamerorkest (2 hobo’s, 2 hoorns, 2 violen, altviool en contrabas) Sinfonia in F-groot voor orkest
Werken voor harmonieorkest 1794: - Ouverture "Journée de Marathon", voor harmonieorkest
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1790 Jeanne d'Arc à Orléans 3 aktes 10 mei 1790, Parijs, Comédie-Italienne Desforges, pseudoniem voor Pierre-Jean-Baptiste Choudard 1790-1791 Paul et Virginie 3 aktes 15 januari 1791, Parijs, Comédie-Italienne Edmond Guillaume François de Favières 1791-1792 Charlotte et Werther 1 akte 1 februari 1792, Parijs, Comédie-Italienne Jean-Élie Bédéno Déjaure 1792 Lodoïska ou Les Tartares 3 aktes 1 augustus 1792, Parijs, Comédie-Italienne Jean-Élie Bédéno Déjaure 1792 Le Siège de Lille 1 akte 14 november 1792, Parijs, Théâtre Feydeau Auguste-Louis Bertin d'Antilly 1794 Encore un victoire ou Les Déserteurs liégois 1 akte 30 oktober 1794, Parijs, Opéra Comique Auguste-Louis Bertin d'Antilly 1795 Le Brigand 3 aktes 25 juli 1795, Parijs, Opéra-Comique François-Benoît Hoffman 1795 La Journée du 10 août 1792 ou La Chute du dernier tyran 4 aktes 10 augustus 1795, Opéra Garnier Guillaume Saulnier en Darrieux 1800 Le Petit Page ou La Prison d'état; gecomponeerd in samenwerking met Nicolas Isouard 1 akte 14 februari 1800, Parijs, Théâtre Feydeau René-Charles Guilbert de Pixérécourt en L.-T. Lambert 1801 Astianax 3 aktes 1801, Parijs, Opéra Garnier 1801 Flaminius à Corinthe; gecomponeerd in samenwerking met: Nicolas Isouard 1 akte 27 februari 1801, Parijs, Opéra Garnier René-Charles Guilbert de Pixérécourt en L.-T. Lambert 1808 Jadis et aujourd'hui 1 akte 29 oktober 1808, Parijs, Opéra-Comique Sewrin, pseudoniem voor: Charles-Augustin de Bassompierre 1808 Aristippe 2 aktes 1808, Parijs, Opéra-Comique 1810 rev. 1823 Abel; rev. als: La Mort d'Abel, 3 aktes; rev. 2 aktes 23 maart 1810, Parijs, Opéra Garnier; rev. 17 maart 1823 François-Benoît Hoffman 1811 Le Triomphe du mois de mars 1 akte 27 maart 1811, Parijs, Opéra Garnier Emmanuel Dupaty 1811-1812 L'Homme sans façon ou Les Contrariétés 3 aktes 7 januari 1812, Parijs, Opéra-Comique Sewrin, pseudoniem voor: Charles-Augustin de Bassompierre 1814 L'Oriflamme; gecomponeerd in samenwerking met: Henri Montan Berton, Étienne Nicolas Méhul en Ferdinando Paër 1 akte 1 februari 1814, Parijs, Opéra Garnier Charles Guillaume Étienne en Pierre-Marie François Baour-Lormian 1821 Blanche de Provence ou La Cour des fées; gecomponeerd in samenwerking met: Henri Montan Berton, François Adrien Boieldieu, Luigi Cherubini en Ferdinando Paër 1 akte 1 mei 1821, Parijs, Opéra Garnier Marie-Emmanuel-Guillaume-Marguerite Théaulon de Lambert en de Rancé
Balletten Voltooid intitelaktespremièrelibrettochoreografie 1806 Paul et Virginie 12 juni 1806, Hof théatre Saint-Cloud Pierre Gabriel Gardel 1808 Les Amours d'Antoine et Cléopâtre 8 maart 1808, Parijs, Opéra Garnier Jean-Louise Aumer 1816 Carnaval de Venise, ou la Constance à l'Epreuve; in samenwerking met Louis-Luc Loiseau de Persuis 2 aktes 1816 Paris, Opéra Garnier 1820 Clari ou La Promesse de mariage 19 juni 1820, Parijs, Opéra Garnier Louis Milon
Kamermuziek 1790-1799: - 3 Sonates, voor viool en basso continuo, op. 1 1790-1799: - 3 Sonates, voor viool en basso continuo, op. B 1790: - Trios d'Airs Variés voor hobo, altviool en fagot 1799: - Grande Sonate voor piano en viool 1803: - Trio voor hobo, altviool en fagot 1806: - 3me Quintetto en pot-pourri voor hobo, 2 violen, altviool en cello Grand Quintet in C-groot voor hobo en strijkkwartet Allegro moderato - Andantino - Allegro moderato Adagio Presto non troppo Six duo dialogues voor viool en altviool, op. 2 Trio voor fluit, altviool en gitaar, op.16
Pedagogische werken 1796: - 42 Etudes ou Caprices voor viool, op. 20 1815: - 19 Etudes ou Caprices voor viool Douce etudes voor viool
Bibliografie Richard Macnutt: Early Acquisitions for the Paris Conservatoire Library: Rudolphe Kreuzer's Role in Obtaining Materials from Italy, 1796-1802.
Externe links
Categorie:18e-eeuws componist Categorie:19e-eeuws componist Categorie:Frans componist Categorie:Frans operacomponist Categorie:Frans dirigent Categorie:Frans muziekpedagoog Categorie:Frans violist Categorie:Klassiek componist