Een soortaanduiding of soortsepitheton (specific epithet) is het tweede deel in de wetenschappelijke naam van een soort van algen, planten, prokaryoten en schimmels. Het eerste deel is de naam van het geslacht waartoe de soort wordt gerekend en wordt geslachtsnaam (generic name) genoemd.
De gehele wetenschappelijke naam van een soort wordt behandeld alsof deze Latijn is: het hoort grammaticaal correct Latijn te zijn. Het kan dus gebeuren dat als een soort in een ander geslacht geplaatst wordt een soortaanduiding een andere uitgang krijgt (bijvoorbeeld -us of um in plaats van -a).
Voorbeeld De plant gewone berenklauw bijvoorbeeld heeft als botanische naam (wetenschappelijke naam in de plantkunde): Heracleum sphondylium. Hierbij is sphondylium de soortaanduiding en Heracleum de naam van het geslacht waartoe deze soort behoort. In de plantensystematiek spreekt men van binaire namen.
Is er een ondersoort, dan volgt een toevoeging, voorafgegaan door de afkorting "subsp.". Bij de gewone berenklauw is er een ondersoort: Heracleum sphondylium subsp. sibiricum, waar "subsp." staat voor subspecies = "ondersoort", en sibiricum de ondersoortaanduiding is. Als er variëteiten zijn, dan wordt de aanduiding daarvan voorafgegaan door "var.".
Schrijfwijze Het is gebruikelijk de naam van een soort, dus de geslachtsnaam en de soortaanduiding, in een tekst cursief te schrijven (of in een manuscript: onderstreept). In wetenschappelijke literatuur is het aan te bevelen bij de eerste vermelding van een wetenschappelijke naam deze te laten volgen door de auteurscitatie (de auteur van de hele naam). Deze komt na de soortaanduiding (of de aanduidingen voor ondersoort, variëteit, etc)
Voor planten bijvoorbeeld: Kickxia spuria (L.) Dumort. (1827) (basioniem: Antirrhinum spurium L., 1753). Deze auteurscitatie kan ook de datum (jaartal) omvatten. Deze niet-verplichte auteursnamen werden vroeger wel in kleinkapitaal geschreven, maar dat is niet gebruikelijk meer.
Voor prokaryoten omvat een auteurscitatie ook het jaartal van het basoniem. Bijvoorbeeld: Escherichia coli (Migula 1895) Castellani en Chalmers 1919 of Escherichia coli (Migula 1895) Castellani en Chalmers 1919 (Approved Lists 1980) (basoniem 'Bacillus coli' Migula 1895)
Vergelijking Dieren In de zoölogische nomenclatuur worden wetenschappelijke namen voor soorten gebruikt die in de vorm sterk op die van planten lijken: zo is de wetenschappelijke naam voor de koolmees Parus major. Deze naam, een binomen, bestaat uit twee aparte namen, waarbij Parus het geslacht is waartoe de koolmees behoort, en major de soortnaam (specific name) is.
Het meest in het oog lopende principiële verschil is dat het tweede deel van de naam van een diersoort, de soortnaam (specific name), een zelfstandige naam is, een formele entiteit. Zo hoort de auteurscitatie bij deze tweede naam, niet bij de hele wetenschappelijke naam. Het tweede deel van de naam Felis catus in de zoölogische nomenclatuur kan ook geciteerd worden in de vorm: "catus Linnaeus, 1758, zoals gepubliceerd in het binomen Felis catus". Bij uitzondering kan de soortnaam, het tweede deel van een binomen, zelfs bestaan als het eerste deel, de geslachtsnaam, niet bestaat.
Bij dieren bestaat dus geen soortaanduiding, maar bestaat de naam van een soort uit twee namen. In geval van een ondersoort wordt nog een derde deel aan de naam toegevoegd, de ondersoortnaam (subspecific name): het geheel heet dan een trinomen.
Virussen Voor virussen was een ander systeem van naamgeving in gebruik, zoals voorgesteld door de International Committee on Taxonomy of Viruses. De volledige namen voor de soorten waren Engels en konden uit meer delen bestaan. Vaak bestaan er voor de soorten alternatieve namen, die nog veel in gebruik zijn. Recentelijk is daarvan afgestapt, en worden ook hier tweedelige namen gebruikt, die echter niet, of niet noodzakelijk, een Latijnse vorm hebben. Zo heeft wat niet zo lang geleden nog, achtereenvolgens, Human herpesvirus 3 en Human alphaherpesvirus 3 heette sinds 2022 de naam Varicellovirus humanalpha3 (de naam heeft geen auteur).
Zie ook Lijst van soortaanduidingen bij plantennamen
Categorie:Botanische nomenclatuur