thumb|Het voormalige postkantoor waarin Stadsmuseum Doetinchem is gevestigd Het Stadsmuseum Doetinchem is een geregistreerd museum in Doetinchem in de Nederlandse provincie Gelderland. Het museum, opgericht in 1952, is sinds 2011 gevestigd in Het Oude Postkantoor aan de Burgemeester van Nispenstraat 2 — een rijksmonument uit 1920 in de bouwstijl van de Amsterdamse School, naar ontwerp van Joseph Crouwel. Het museum laat in zijn vaste opstelling de ontwikkeling zien van Doetinchem van middeleeuwse marktplaats tot moderne regiostad, met als kernobjecten twee maquettes van het centrum (van 1830 en 1940), een schoolklasje uit circa 1920, een jugendstil-stijlkamer en een uniek Vikingzwaard uit de negende of tiende eeuw. De Stichting Stadsmuseum Doetinchem beheert naast het museum ook de plaatselijke VVV en de Kunstuitleen.
Geschiedenis
Het Stadsmuseum Doetinchem werd opgericht in 1952 en vierde in 2012 zijn zestigjarig bestaan. Het museum was tot 2011 op verschillende locaties in Doetinchem gehuisvest; in dat jaar verhuisde het naar Het Oude Postkantoor aan de Burgemeester van Nispenstraat. In 2023 werd binnen het pand opnieuw verbouwd, waarbij de benedenverdieping van zowel het Stadsmuseum als de erbij gevestigde VVV werd heringericht; de grote stadsmaquette bleef tijdens deze ingreep op de oude plek staan.
Het Oude Postkantoor
Het museumgebouw, in de volksmond Het Oude Postkantoor (HOP) genoemd, werd in 1920 gebouwd naar ontwerp van architect Joseph Crouwel en geldt als een van de fraaiste voorbeelden van de Amsterdamse School-architectuur in de Achterhoek. Het pand is opgetrokken in Brabantse klinkersteen en kenmerkt zich door een opvallende traptoren op de hoek, een zorgvuldig gemetselde gevel en een rijk gedetailleerd interieur. Aan weerszijden van de hoofdingang bevinden zich twee monumentale gebeeldhouwde wapenstenen met de Hollandse leeuw, van de hand van beeldhouwer Willem Brouwer. De indeling van de bovenverdieping is sinds de bouw nagenoeg ongewijzigd. Het pand werd tot 1975 gebruikt als postkantoor; daarna was het een aantal jaren in gebruik bij de Gemeentelijke Sociale Dienst, voordat het in 2011 door het Stadsmuseum betrokken werd. Het pand is een rijksmonument.
In het pand zijn naast het Stadsmuseum ook de VVV Doetinchem en restaurant Borghuis gevestigd. De voormalige directeurswoning, een afzonderlijk deel van het postkantoor, is binnen het museum ingericht als Stijlkamer.
Vaste opstelling
De vaste opstelling van het Stadsmuseum schetst de ontwikkeling van Doetinchem van een agrarische nederzetting in de Karolingische tijd — de oudste vermelding van de plaats, als villa Duetinghem, dateert uit 838 — tot moderne regiostad. Centraal in de opstelling staan twee uitvoerige maquettes: een van het centrum van Doetinchem in 1830 en een van de stad in 1940, aan de vooravond van de bombardementen op Doetinchem van maart 1945. Touchscreens en een luisterstoel geven daaraan toelichting in de vorm van persoonlijke verhalen van Doetinchemmers die de oorlogsperiode hebben meegemaakt.
Verder omvat de vaste opstelling onder meer een jugendstil-stijlkamer in de voormalige directeurswoning, een schoolklasje uit circa 1920, een zichtdepot met historische voorwerpen, een grote collectie oude ansichtkaarten van Doetinchem en omgeving en een fotocollectie van Doetinchem uit het midden van de jaren zestig. Tevens is er een kindermuseum opgenomen.
Collectie
De collectie van het Stadsmuseum is via CollectieGelderland online raadpleegbaar en is opgebouwd uit schenkingen, legaten en bruiklenen. Naast de geschiedenis van de stad zelf besteedt het museum aandacht aan voor de Doetinchemse economie belangrijke bedrijven, onder meer drukkerij Misset en bandenfabriek Apollo Vredestein BV. Daarnaast richt de collectie zich op Achterhoekse beeldend kunstenaars, lokale muziekverenigingen en archeologische vondsten.
Het Vikingzwaard
Een van de zeldzaamste objecten in de collectie is een vrijwel compleet vikingzwaard van het type H, daterend uit de negende of tiende eeuw (waarschijnlijk circa 855 na Christus). Het zwaard werd in de jaren vijftig van de twintigste eeuw opgebaggerd uit de Oude IJssel en kwam via een baggermachinist in het bezit van het museum. In 1966 werd het door deskundigen van het toenmalige Legermuseum in Delft gedetermineerd als origineel Vikingzwaard van type H. Vervolgens lag het object decennialang nagenoeg onopgemerkt in een vitrine in het museum, totdat regio-archeoloog Davy Kastelein bij een werkbezoek de uitzonderlijke status ervan herkende. Volgens directeur Isabelle Bisseling zijn er in heel Nederland naar schatting maar twee complete Vikingzwaarden bekend; het andere bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum en is geregeld in bruikleen elders te zien. Het Doetinchemse exemplaar werd in 2024 door restauratiebedrijf Restaura in Heerlen geconserveerd, een operatie van circa negen maanden die werd gefinancierd uit het portefeuillebudget van wethouder Robbert Hummelink (Cultuurhistorie en Erfgoed).
Het zwaard heeft een gele pareerstang en knop; de damastpatronen op de kling zijn door de bodemcorrosie verdwenen. Volgens het bijschrift in CollectieGelderland werd het type wapen onder meer gebruikt bij de Vikingveldslagen rond Dorestad en Zutphen aan het einde van de 9e eeuw.
Bestuur en organisatie
Het museum maakt deel uit van de Stichting Stadsmuseum Doetinchem, die naast het museum ook de VVV Doetinchem en de Kunstuitleen onder haar hoede heeft. Het museum is aangesloten bij het Museumregister en bij Erfgoed Gelderland, en deelt zijn online collectie via CollectieGelderland.
Educatie en samenwerking
Het Stadsmuseum richt zich actief op educatie en werkt regelmatig samen met andere Doetinchemse instellingen. In 2025, in het kader van het project Vrijheid onder de Voet rond de tachtigste herdenking van de bombardementen op Doetinchem in 1945, werkten leerlingen van het Metzo College in het museum aan de voorbereiding van een tentoonstelling in de Catharinakerk, waarbij zij onder begeleiding van geschiedenisdocent Jorik Wezenberg en gastheer Theo Loeven items uit het museumdepot mochten gebruiken.
Het museum verzorgt daarnaast wisseltentoonstellingen voor jonge en lokale Achterhoekse kunstenaars, en is opdrachtgever van streetart-projecten in de Doetinchemse binnenstad, waaronder muurschilderingen van kunstenaar RoosArt.
Externe links
Officiële website Stadsmuseum Doetinchem Collectie van het Stadsmuseum op CollectieGelderland
Categorie:Rijksmonument in Doetinchem Categorie:Museum in Gelderland Categorie:Bouwwerk in Doetinchem