350px|thumb|De schepenbrief van Bochoute. thumb|350px|right|Info over de schepenbrief in Provinciaal Archeocentrum Velzeke. thumb|Oud straatnaambord 'Bochoute' in Zottegem
De schepenbrief van Bochoute is een oorkonde uit mei 1249. Het is een van de oudste officiële documenten die geheel in het Nederlands zijn geschreven en bovendien een expliciete datering draagt. De oorkonde werd uitgevaardigd door de schepenen van Bochoute, nu een gehucht in het Vlaamse dorp Velzeke (Zottegem), en bezegelde een grondtransactie tussen de herenboer Boudewijn Molniser (Molenijzer) uit het Bochoutse gehucht Dallem en de Gentse burger Hendrik van den Putte. Het is de vroegste bewaard gebleven akte die in de Nederlandse taal is opgesteld. Gebruikelijk als voertaal voor oorkonden en akten was het Latijn.
Achtergrond De transactie betreft een renteverkoop op een stuk grond met een oppervlakte van 2,5 bunder (ongeveer 3 hectare). Boudewijn Molniser verkocht zijn stuk land op voorwaarde dat hij de grond mocht blijven bewerken tegen betaling van een vaste jaarlijkse prestatie, een erfrente, hij kreeg de grond dus in pacht terug. Om misverstanden en latere discussie te vermijden lieten de partijen een bewijsstuk van de transactie opmaken door de lokale schepenbank van Bochoute. Daar was men het schrijven blijkbaar nog niet geheel machtig, want het is de schepenbank van Velzeke die alles op perkament zet. Schepenen vervulden in die tijd vaak de rol die bij de hoge edelen en geestelijken door een notaris werd vervuld.
Vermoedelijk was het geslacht Molniser een Dikkelse molenaarsfamilie. De dorpswatermolen lag halverwege Dallem en het Dikkelse centrum, en de familienaam Molniser (Molenijzer) geeft een bijkomende indicatie. Het molenijzer doet de bovensteen ronddraaien en het is de spil van het maalproces. Niet toevallig werd net het molenijzer bij het gerechtelijk stilleggen van een watermolen verwijderd. Het symboliseerde het maalrecht en dat verklaart de naam van de molenaarsfamilie.
De schepenbrief, opgesteld op een stuk perkament van 21 bij 11 cm, kwam reeds in de 13e eeuw in het bezit van het Oudenaardse hospitaal en is vandaag nog steeds eigendom van het O.C.M.W. van Oudenaarde. Het document is een dankbaar onderwerp voor de studie van het Middelnederlands, want het blijkt bovendien opgesteld te zijn in een regionale variant van het Middelnederlands. Ook historisch heeft de schepenbrief een grote waarde, want het toont het toenemende belang van geschreven bewijsstukken in de middeleeuwse maatschappij aan. Het is ook duidelijk dat de volkstaal in die periode aan terrein begon te winnen. Vanaf de tweede helft van de 13e eeuw werd de volkstaal steeds meer gebruikt in dergelijke officiële documenten, want beide partijen moesten de inhoud kunnen begrijpen.
In 1999 werd de 750e verjaardag van de schepenbrief van Bochoute met de nodige luister gevierd. Vier gemeentes sloegen de handen in elkaar. Het toenmalige Bochoute ligt immers op het viergemeentenpunt met Dikkelvenne (Gavere) (met de straten Bochoute en Boechoutestraat), Dikkele (Zwalm), Scheldewindeke (Oosterzele) en Velzeke (Zottegem) (met de straat Bochoute). Aan de rand van de historische akker uit ‘De Schepenbrief’ werd een gedenkteken opgericht.Gedenkteken Schepenbrief Gemeente Zwalm Het monument bestaat uit een massieve steen uit de bekende steengroeven van Balegem. De initiatiefnemers lieten zich deels inspireren op de ‘Steen der verdwenen dorpen’ in Baaigem. Op de massieve Balegemse steenklomp werd ‘de Schepenbrief’ door middel van holografie (lasertechniek) aangebracht. In de arduinen voet van de steen werden tevens enkele tekstfragmenten uit het document gebeiteld. Sinds 1999 is de transactie van 1249 niet enkel meer op papier vereeuwigd.
Integrale transcriptie en vrije vertaling thumb|monument schepenbrief van Bochoute
Zie ook Statuten van de leprozerie van Gent, de oudste niet-literaire tekst in het Middelnederlands
Externe link Schepenbrief van Bochoute Stad Zottegem
Categorie:Juridisch document Categorie:Nederlands Categorie:Gavere Categorie:Oosterzele Categorie:Zwalm Categorie:Zottegem Categorie:Document uit de 13e eeuw