thumb|350px|Duitse kaart met de vilajets (1896): het donkerste blauw geeft een Armeense meerderheid aan, lichter blauw een belangrijke minderheid
thumb|350x350px|Britse kaart van Klein-Azië en westelijk Armenië in de Oudheid (1850).
West-Armenië (Armeens: Արեւմտեան Հայաստան, Arevmdian Hayasdan, Perzisch: Armanestan) of de verloren provincies van Armenië is een gebied in Oost-Anatolië. Het hartland bevond zich rond Erzurum ten noorden van het Vanmeer. West-Armenië is het deel van historisch Armenië, omvattend het centrale hoogland tussen de hooglanden van Anatolië en Iran, de Koeravallei in de Zuidelijke Kaukasus en het laagland van Mesopotamië,Encarta 98 Encyclopedie - Winkler Prins Editie. Armenië [aardrijkskunde] 1 dat na het Verdrag van Sèvres bij het Ottomaanse Rijk bleef. Het oostelijk deel van Armenië werd in 1829 door de Russen op de Perzen veroverd en als Russisch Armenië geannexeerd.
Geschiedenis
West-Armenië ontstond in 387 door de splitsing van het Koninkrijk Armenië in een westelijk Byzantijns deel ( Byzantijns Armenië) en een Perzisch (Sassanidisch) oostelijk deel (Sassanidisch Armenië).
Vanaf de 9e eeuw viel het grootste deel onder de heerschappij van de Armeense dynastie van de Bagrationi en van de 13e tot de 14e eeuw viel een deel onder Zakaridisch Armenië (een leengebied van Tamar van Georgië en vervolgens van de Mongolen). Vervolgens werd het veroverd door de Perzen, die het tussen 1602 en 1639 tijdens oorlogen verloren aan het Ottomaanse Rijk,
Ottomaans Armenië Het Ottomaanse Rijk vormde het om tot een provincie (Ottomaans Armenië). Binnen deze provincie lagen de vilajets Erzurum, Van, Bitlis, Diyâr-ı Bekr (Koerdistan), Mamuret ül-Aziz en Sivas.
Oost-Armenië werd in 1828 door de Russen op de Perzen veroverd en als Russisch Armenië geannexeerd.
Tussen 1894 en 1896 vonden in West-Armenië grootschalige massamoorden op Armeniërs plaats.
Republiek Armenië Met de val van het Ottomaanse Rijk eind 19e, begin 20e eeuw, waarbij de Armeense genocide plaatsvond, wisten Armeense nationalisten onder Russische bescherming (Kaukasusveldtocht) een Bestuur voor West-Armenië ("Vrij Vaspurakan") te vestigen in 1915. In 1918 was het Russische leger echter ingestort als gevolg van de Russische Revolutie. De Republiek Armenië, die opgericht was na de Russische revolutie en Russisch Armenië omvatte, kon west-Armenië niet te hulp komen, waardoor dit bestuur weer omvergeworpen werd door de Turkse legers.
Verdrag van Sèvres Bij het Verdrag van Sèvres (1920) werd de onafhankelijkheid van West-Armenië geregeld, maar door de politieke omwenteling (onder andere onder invloed van Mustafa Kemal Atatürk, die in eerste instantie niet akkoord ging met dit verdrag en vroeg om een nieuw verdrag) kwam het gebied in handen van het nieuwe Turkije. Dit deel is sindsdien (opnieuw) opgedeeld in verschillende Turkse provincies. Armeense irredentisten claimen het gebied nog altijd als onderdeel van een geprojecteerd 'Groot-Armenië'.
Monument De rechtopstaande gedenkstenen van het Armeense Genocidemonument refereren aan de 12 aan Turkije verloren Armeense provincies.