miniatuur|Edelgistvlokken Edelgist is een inactief gist, vaak van een stam van biergist (Saccharomyces cerevisiae), dat verkocht wordt als een voedselproduct in de vorm van droge bruingele vlokken of poeder. Het heeft een sterke hartige smaak, die wordt omschreven als noot-, kaas- of crèmeachtig. Het wordt onder meer gebruikt als ingrediënt in recepten of als een condiment (smaakmaker) in vegetarische en veganistische gerechten.
Hoewel het sporen bevat van verschillende vitaminen en mineralen, is het enkel een aanzienlijke bron van B-complex vitaminen. Soms wordt edelgist verrijkt met vitamine B12.
Productie Edelgist wordt geproduceerd door een gist in een voedingsrijk medium een aantal dagen te cultiveren. Het voornaamste ingrediënt in het groeimedium is glucose, vaak van melasse van suikerbieten. Zodra de gist klaar is, wordt het gedood (gedeactiveerd) door verhitting en dan geoogst, gewassen, gedroogd en verpakt. Het meest gebruikt is een stam van de eencellige gistsoort Saccharomyces cerevisiae. De stam wordt gecultiveerd en geselecteerd op gewenste eigenschappen en heeft vaak een ander fenotype dan andere stammen van S. cerevisiae die bijvoorbeeld gebruikt worden bij het bakken en brouwen. Het belangrijkste verschil is dat edelgist is gedeactiveerd en dus niet kan fermenteren (rijzen).
Toepassing miniatuur|Het Plaza Theatre in Atlanta, VS, biedt bezoekers edelgistvlokken als smaakmaker bij popcorn.
Edelgist heeft een sterke hartige noot-, kaas- of crèmeachtige smaak, waardoor het ingrediënt veel wordt gebruikt smaakmaker, met name als kaasvervanger. Een andere toepassing is als topping op popcorn. Het product is vooral te koop in natuurvoedingswinkels, maar wordt in steeds meer supermarkten aangeboden.
Edelgist is een gedeactiveerd gist en geen gistextract; een voedingsmiddel verkocht als een donkerbruine pasta met een zeer sterke smaak.
Voedingswaarden Edelgist is van nature caloriearm en rijk aan vitamine B1, B2, B3, B6 en B9 (foliumzuur). De voedingswaarde van edelgist varieert per fabrikant. Gemiddeld bevat twee eetlepels edelgist 60 calorieën en 5 gram koolhydraten (waarvan 4 gram vezels). Een portie bevat ook 9 gram van een compleet proteïne dat alle negen aminozuren biedt die het lichaam niet kan produceren. Hoewel zowel verrijkte als niet-verrijkte edelgist beide ijzer bevatten, bevat de verrijkte edelgist 20 procent van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid, terwijl niet-verrijkte edelgist slechts 5 procent bevat. Niet-verrijkte edelgist bevat 35 tot 100 procent van de dagelijks aanbevolen hoeveelheden vitamine B1 en B2. Er zit van nature ook veel zout in.
Vitamine B12 Omdat edelgist vaak wordt gebruikt door veganisten, die vitamine B12-supplementen in hun dieet nodig hebben, is er verwarring over B12 in edelgist. Gist kan geen vitamine B12 produceren, dat kunnen enkel bacteriën. Sommige fabrikanten van edelgist verrijken het product met vitamine B12. Wanneer het verrijkt is, is de vitamine B12 apart geproduceerd (meestal cyanocobalamine) en dan toegevoegd aan de gist.
Hoewel sommige bacteriesoorten die B12 kunnen produceren samen met S. cerevisiae kunnen groeien, wordt commercieel geproduceerd edelgist gekweekt in gecontroleerde omstandigheden, waarbij geen bacteriën groeien.
Glutaminezuur Edelgist bevat geen toegevoegd mononatriumglutamaat. Wel bevatten alle inactieve gisten een deel vrij glutaminezuur, omdat bij het sterven van de gistcellen de proteïne die de celwand bij elkaar houdt afbreekt tot de aminozuren die hem oorspronkelijk vormden. Glutaminezuur is een van nature voorkomend aminozuur in alle gistcellen, zoals ook in vele groenten, paddenstoelen en vlees.
Zie ook Gistextract Biergist Marmite
Externe link Milieuregels voor het produceren van edelgist in de Verenigde Staten
Categorie:Condiment Categorie:Voedingsadditief Categorie:Aroma Categorie:Veganistische keuken Categorie:Voedselingrediënt Categorie:Schimmels