Pantaleón Enrique Joaquín Granados y Campiña (Lleida, 27 juli 1867 – op zee (tussen Folkestone en Dieppe), 24 maart 1916) was een Spaans componist, muziekpedagoog en pianist.
Levensloop Zijn vader Calixto Granados was van Cubaanse afkomst en diende als officier in het Spaanse leger. Zijn moeder Enriqueta Campiña kwam uit Noord-Spanje. Zijn eerste pianolessen kreeg hij van de dirigent van de militaire 'banda'. Nadat zijn ouders zich in Barcelona gevestigd hadden, studeerde hij piano bij Francisco X. Jurnet en Joan Baptista Pujol en compositie bij Felipe Pedrell. Van 1887-1889 studeerde hij in Parijs bij de pianist Charles-Wilfrid de Bériot (zoon van de beroemde violist Charles-Auguste de Bériot) en woonde in bij een landgenoot, de pianist Ricardo Viñes.
Als allround pianist en componist keerde hij in 1890 terug naar Barcelona, waar hij zijn eerste recitals gaf en zijn composities ten gehore bracht. Hij gaf vele concerten, waarvan sommige met goede vrienden als Vincent d'Indy en Camille Saint-Saëns. Op 7 december 1892 huwde hij met María de los Desamparados (Amparo) Gal y Lloveras in de kerk van San Pedro de las Puellas te Barcelona.
Tussen 1895 en 1898 werden verschillende van zijn werken voor het eerst uitgevoerd, waaronder zijn eerste opera María del Carmen (Madrid, Teatro de Parish, 11 november 1898). De Spaanse regentes Maria Christina van Oostenrijk eerde Granados op 9 januari 1899 met het kruis in de Orde van Karel III.
thumb|Cellist Pablo Casals en Enrique Granados, geschilderd door de Catalaanse kunstschilder Lluïsa Vidal In 1900 stichtte hij de Sociedad de Conciertos Clásicos en gaf hij leiding aan een concertsociëteit in Barcelona, die een kort leven beschoren was. In 1901 richtte hij de Associacio Musical Granados Marshall - Academia Marshall op, een pianoschool waarover hij tot aan zijn dood de regie voerde.
In 1912 ontmoette hij de Amerikaanse pianist Ernest Schelling, die ervoor zorgde dat zijn werk in Amerika uitgegeven werd. Hij wist hem over te halen zijn pianosuite Goyescas (1911) waaraan hij 7 jaar gewerkt had en die geïnspireerd was op schilderijen van Goya), tot een opera te bewerken.
Oorspronkelijk lag het in de bedoeling deze opera in 1914 in Parijs op te voeren, maar door de Eerste Wereldoorlog kon dat geen doorgang vinden. In 1915 ging hij daarvoor naar de Verenigde Staten, waar zijn opera Goyescas op 26 januari 1916 zijn première beleefde in de Metropolitan Opera in New York. Op de terugweg in 1916 werd het schip Sussex waarop Granados reisde, door een Duitse onderzeeër tot zinken gebracht tussen Folkestone en Dieppe. Granados en zijn vrouw Amparo Gal Lloberas overleefden de ramp niet.
Werk Granados wordt beschouwd als een van de belangrijkste componisten van Spanje. Hoewel zijn werk beïnvloed werd door Robert Schumann, Edvard Grieg en Franz Liszt, ontwikkelde hij een eigen stijl met individuele harmonische wendingen en ritmiek en met karakteristieke melodieën. Hij wordt door zijn landgenoten liefdevol ‘onze Schubert') genoemd en heeft verder koosnamen als de ‘Spaanse Chopin’ en de ‘laatste Romanticus’.
Hij schreef voorts een studie over het gebruik van het pianopedaal, verzorgde de uitgave van tot dan toe onuitgegeven sonates van Alessandro Scarlatti en herinstrumenteerde het pianoconcert in f van Frédéric Chopin.
Composities Werken voor orkest 1905: Miel de la Alcarria: Jota 1907-1908: Dante, symfonisch gedicht voor mezzosopraan en orkest 1910: Elisenda, suite v. piano en kamerorkest Navidad, symf. gedicht La nit del mort
Werken voor banda (harmonieorkest) 1910: Marcha Militaire No. 1 1910: Marcha Militaire No. 2 Goyescas, Suite uit de opera Goyescas, Intermedio uit de opera Tres Danzas Españolas Oriental Andaluza Rondalla AragonesaRondalla Aragonesa - Danza nº6 de "12 Danzas españolas", op. 37 door "Banda Sinfónica del Conservatorio Superior de Música de Aragón" (CSMA) o.l.v. Miquel Rodrigo. Gearchiveerd op 8 februari 2017.
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1893 Miel de la Alcarria, op. 54 José Feliú y Codina 1899 Petrarca 1 akte 1900 La leyenda de la fada 1900 Blancaflor 1 akte 30 januari 1899, Barcelona, Teatro Lírico Català Adrià Gual 1901 Picarol 1 akte 23 februari 1901, Barcelona, Teatro Lírico Català Apeles Mestres 1903 El Duende 1906 Gaçiel 3 aktes 27 oktober 1906, Barcelona, Teatro Principal Apeles Mestres 1911 Liliana 1 akte 9 juli 1911, Barcelona, Apeles Mestres 1913 Goyescas o Los majos enamorados 3 scènes 28 januari 1916, New York, Metropolitan Opera Fernando Periquet y Zuaznabar
Zarzuelas Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1897 Los Ovillejos of La Gallina ciega 2 aktes 1898 María del Carmen 3 aktes 12 november 1898, Madrid, Circo (Teatro) de Parish de Madrid José Feliú y Codina 1903 Follet 3 aktes 4 april 1903, Barcelona Apeles Mestres 1914 La cieguecita de Betania 1 akte 1921 La Ciudad Eterna 2 aktes 18 oktober 1921, Madrid, Teatro Cervantes Ramón Peña Ruiz
Balletten Voltooid intitelaktespremièrelibrettochoreografie Remansos 4 scènes november 1997, New York, American Ballet Theater naar Federico García Lorca Nacho Duato
Werken voor koren 1896: Salve Regina, voor gemengd koor 1911: Canto de las estrellas, poema voor piano, orgel en twee gemengde koren - tekst: Heinrich Heine
Vocale muziek 1910: Colección de Tonadillas, voor zang en piano - tekst: Fernando Periquet Amor y odio Callejeo El Majo discreto El tra-la-la y el punteado El Majo timido El Mirar de la Maja La maja de Goya La Maja Dolorosa I, II y III ¡Ay majo de mi vida! Odio Callefeo Las currutacas modestas ¡Oh muerte cruel! De aquel majo amante La currutacas modestas Sí al retiro me llevas El majo olvidado 1915: Colección de canciones amatorias, voor zang en piano Descúbrase el secreto Mañanica era Mira que soy niña Gracia mía Iban al Pinar No lloráis ojuelos
Kamermuziek 1894: Quinteto en sol menor (c klein), voor piano en strijkkwartet, op. 49 Pequeña romanza, voor strijkkwartet Romanza, voor viool en piano Sonata, voor viool en piano Trio, voor viool, cello en piano, op. 50
Werken voor piano
Bibliografie H. Triebel: Drie Spaanse meesters in het Holland Festival: Iberia, Mens En Melodie 46:376-7+ Jun 1991
Dick van der Meer: Van giraffepiano's, pianoleeuwen, tingellatten en toondichters, Amsterdam: H.J.W. Becht, 1977, 231 p., Manuel García Morante: Obra completa per a veu i piano, 2ª ed., rev. y aum., Barcelona: Tritó, Biblioteca de Catalunya, 2007, 213 p., Walter Aaron Clark: Enrique Granados: Poet of the Piano, Oxford University Press, New York and Oxford, 2006, 265 p., Francisco Alia Miranda: Índice de Autores e Intérpretes, in: La música en la radio: radio Ciudad Real EAJ 65 y sus discos de pizarra, Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha, 2000, 378 p., Celsa Alonso González: Índice Onomastico ..., in: La canción lírica española en el siglo XIX, Madrid: Ediciones del ICCMU, 1998, 555 p., Celsa Alonso González: Nazionalismo spagnolo e avanguardia - La presunta praticabilita dell'Impressionismo, Musica/realta 15:81+ N44 1994 Arístides Incháustegui, Blanca Delgado Malagón: Indice Onomastico, in: Vida musical en Santo Domingo (1940-1965), Banco de Reservas, Publicación Especial, Editora Corripio, C. por A. Santo Domingo, D. N., 1998. 529 p., Luis Iglesias de Souza: El Teatro Lírico Español: volumen IV: libretistas y compositores, Coruña: Editorial Deportación Provincial, (4 volúmenes: I-Catálogo A-E / II-Catálogo F-O / III-Catálogo O-Z / IV-Libretistas y compositores) 1996, 742 p., Stewart Gordon: Spanish, Portuguese and Latin Keyboard Music in the Twentieth Century, in: A History of Keyboard Literature. Music for the Piano and its Forerunners, New York: Schirmer Books, 1996, 566 p., Linton Elzie Powell: Guitar effects in Spanish piano music, Piano & Keyboard N180:33-7 May-Jun 1996 Ramon Barce: Actualidad y futuro de la zarzuela. Actas de las Jornadas celebradas en Madrid del 7 al 9 de noviembre de 1991, Madrid: Editorial Alpuesto, 1994, 350 p. P. Mecarelli: Il virtuosismo pianistico fin de siècle: paradigma dell'ambiguita novecentesca o elogio dell'ornamentazione?, Musica/realta 15:75+ N44 1994 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, C.A. Hess: Enrique Granados and modern piano technique, Performance Practice Review 6:89-94 N1 1993 Franco Rossi, Michele Girardi: Indice Dei Nomi, in: Il teatro la Fenici: chronologia degli spettacoli 1938-1991, Venezia: Albrizzi Editore, 1992, 650 p., Franco Rossi, Michele Girardi: Indice Dei Nomi, in: Il teatro la Fenici: chronologia degli spettacoli 1792-1936, Venezia: Albrizzi Editore, 1989, 491 p., Jacqueline Cockburn, Richard L. Stokes, Graham Johnson: The Spanish song companion, London: Victor Gollancz, 1992 A. Schuessler: Piano music of Granados, Clavier 31:16-23 N8 1992 Montserrat Albet: Mil anys de musica catalana, Barcelona: Plaza & Janes Editores, S.A., 1991, 166 p. Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The Heritage Encyclopedia of Band Music - Composers and Their Music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, J. Isern: El legado de Granados, su técnica pianística, Monsalvat N194:12-13 Jun 1991 Recent contributions to Iberian musical scholarship in the United States. [R. Stevenson] bibliog, Inter-American Music Review 11:138+ N1 1990 Kurtz Myers: Performer Index: Conductors, in: Index to record reviews 1984-1987: based on material originally published in "Notes", the quarterly journal of the Music Library Association between 1984 and 1987, Boston, Massachusetts: G.K. Hall, 1989, 639 p., Kurtz Myers: Performer Index: Instrumentalits, in: Index to record reviews, 1978-1983: based on material originally published in "Notes", the quarterly journal of the Music Library Association, between 1978 and 1983, 1st Suppl., Boston, Massachusetts: G K Hall, December 1985, 873 p., J. Douglas Riva: The "Goyescas" for piano by Enrique Granados - a critical edition. Ann Arbor, Michigan. U.M.I., Dissertation Information Service, 1988. 368 p. Giuseppe Triggiani, Franco Mannino: Il melodramma nel mondo 1597-1987, Bari: Levante Editori-Bari, 1988, 378 p. Kurt Neufert: Goyescas von Granados und La vida breve von de Falla in Nancy, Orchester, Das 34:943-4 Sep 1986 Kurt Neufert: Die Opernregie des Berufsprovokateurs, Opernwelt 27:50 N8 1986 J.B. Jones: Enrique Granados - A few reflections on a seventieth anniversary, Music Review: 47:16-23 N1 1986-1987 Jean-Marie Londeix: Musique pour saxophone, volume II: repertoire general des oeuvres et des ouvrages d'enseignement pour le saxophone, Cherry Hill: Roncorp Publications, 1985 Jean-Marie Londeix: 125 ans de musique pour saxophone, repertoire general des oeuvres et des ouvrages d'enseignement pour le saxophone, Paris: Leduc, 1971 Lyle G. Wilson: A dictionary of pianists, London: Robert Hale, 1985. 343 p., Enzo Valenti Ferro: Índice de Cantantes, in: Las voces: teatro Colón 1908-1982, Buenos Aires: Ediciones de Arte Gaglainone, 1983, Roger Alier, Xosé Aviñoa: El libro de la zarzuela, Madrid: Ediciones Daimon, 1982, Rosa Angélica López: Granados' "Escenas Románticas": its romantic sources and progressive features, Texas (Austin). 1982. dissertation. Christof Ruger: Konzertbuch Klaviermusik A-Z, Leipzig: 1982 Kurt Pahlen: Mein Engel, mein Alles, mein ich: 294 Liebesbriefe berühmter Musiker, München, Wilhelm Goldmann, 1981, 356 p. Sophie Joligeon: Enrique Granados, pedagogue du piano, Sorbonne (Paris). 1980. dissertation. 100 S. Olga Llano Kuehl: Three stylistic periods in the piano compositions of Enrique Granados, Cincinnati. 1980. dissertation. Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 1, Band A-F, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 371 p., Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 2, Band G-M, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 373-772 p.,