De Bardzragujn chumb (Armeens: , Russisch: ) is de hoogste voetbalcompetitie van Armenië. De competitie wordt georganiseerd door de Armeense voetbalbond. De competitie was in 1992 de voortzetting van de hoogste voetbaldivisie van de SSR Armenië aangevuld met de Armeense clubs die in de hogere divisies van het voetbalsysteem van de Sovjet-Unie speelden.
Met ingang van het seizoen 2024/25 nemen er elf clubs deel aan deze competitie. De nummer laatst degradeert naar de Aradżin chumb. De kampioen plaatst zich voor de voorronden van de UEFA Champions League. De nummers twee en drie plaatsen zich, samen met de winnaar van de Beker van Armenië, voor de kwalificatieronden van de UEFA Europa Conference League.
In het volgende seizoen spelen de bekerwinnaar en de landskampioen tegen elkaar voor de Supercup. Wint een ploeg de beker én de titel, de zogeheten dubbel, dan speelt het de Supercup tegen de verliezende bekerfinalist.
Geschiedenis In de tijd van de Sovjet-Unie organiseerden de individuele republieken elk hun eigen voetbalkampioenschappen, die doorgaans als het vierde niveau werden beschouwd en als amateurcompetities golden. Enkel in 1990 en 1991, onder de naam Nizshaya Vtoraja Liga, werd deze competitie officieel erkend als professioneel voetbal. Promotie en degradatie tussen de republikeinse competities en de Vtoraja Liga, het derde niveau, waren voorwaardelijk. Alleen de Russische SFSR en de Oekraïense SSR als de twee republieken met de sterkste voetbalteams en voetbal-infrastructuur kenden een vast systeem van promotie en degradatie. Hierdoor konden sommige teams meerdere seizoenen kampioen van Armenië worden zonder te kunnen of willen promoveren naar hogere niveaus.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd de Bardzragujn chumb opgericht, waarbij ook teams uit de hogere niveaus van het Sovjet-voetbalsysteem instroomden. Ararat Jerevan was de bekendste van deze teams, als algeheel kampioen van de Sovjet-Unie in 1973. Lernayin Artsakh en Yerazank FC uit Stepanakert deden echter niet meer mee. Vanwege de Eerste Nagorno-Karabach-oorlog waren deze clubs nog ingedeeld in het Armeense competitiesysteem. Beiden speelden later wel in het Armeense voetbalsysteem, maar niet meer vanuit Artsach.
+ Teams die op hoger niveau deelnamen Team Hoogste niveau Ararat Jerevan Top Liga Dinamo Jerevan Burevestnik Jerevan Pervaja Liga Kotajk Abovjan Lori Vanadzor Nairi Jerevan Sjirak Gjoemri Araks Jerevan Vtoraja Liga Avtomobilist Jerevan BMA-Arai Etsjmiadzin Dinamo Leninakan Erebuni Jerevan Arabkir Jerevan FC Armavir FC Lernagorts Kapan FC Spitak Kasakh Asjtarak Lernayin Artsakh Spark/Prometey Jerevan Clubs met groen speelden ook na 1991
De beginjaren van de competitie werden gekenmerkt door vele veranderingen. Verschillende teams trokken zich terug, fuseerden of gingen failliet, waardoor het aantal deelnemende clubs geleidelijk afnam van 24 in 1992 tot slechts 6 in de seizoenen 2016/17 en 2017/18. Dit had voornamelijk een impact op de regio's buiten Jerevan, die veel van hun clubs zagen verdwijnen. In recentere jaren is er echter weer een toename in het aantal teams, mede door hervormingen van de FFA. In 2019 werd een plan gelanceerd om de competitie uit te breiden naar 12 teams.Strategy 2019-2025_Short Overview_ENG.pdf FFA Strategy 2019-2025 FFA Daarnaast werd een nieuw nationaal stadion besproken, langs het oude Hrazdan Stadion en het Republikeins Stadion Vazgen Sargsian om het Armeense voetbal verder te ontwikkelen. Dit project werd uiteindelijk gestaakt ten gunste van kleinere stadions voor het FIFA Wereldkampioenschap voetbal onder 20 in 2029.
Aanvankelijk waren de niveauverschillen in de competitie erg groot, en waren er per seizoen wel enkele wedstrijden waarbij de scores opliepen tot 10 doelpunten of meer. De 18–0 overwinning van Ararat Jerevan op FC Akhtamar Sevan in 1992 is nog altijd het nationale record. Ararat-spits Vahe Jagmuryan scoorde liefst 8 doelpunten, wat nog steeds een record is.National Championship Season 1992 FFA In 1993, 1994, 1995/96 en 2003 boksten respectievelijk Ararat Jerevan, Sjirak Gjoemri en twee maal Pyunik Jerevan het voor elkaar om ongeslagen te blijven gedurende het hele seizoen.
Mede door het afgenomen aantal teams werd de Armeense competitie in de jaren 2000 gedomineerd door Pyunik Jerevan, dat 10 opeenvolgende kampioenschappen won en zich daarmee vestigde als meest succesvolle Armeense team. Hoewel die dominantie later afnam, veroverde Pyunik alsnog titels in 2015, 2022 en 2024. Hierdoor ontstond meer concurrentie, met nieuwe uitdagers zoals FC Ararat-Armenia en FC Noah.
Op Europees niveau konden de Armeense teams lange tijd geen potten breken. In 1994/95 werd Ararat Jerevan het eerste team wat zich plaatste voor Europees voetbal, nadat de FFA was toegetreden tot UEFA. Toch duurde het echter tot de invoering van de UEFA Conference League voordat een Armeense club zich voor een groepsfase wist te plaatsen. Landskampioen Alasjkert FC plaatste zich in 2021/22 als eersteAlashkert Makes History Football Kentron, gevolgd door Pyunik Jerevan in 2022/23 en FC Noah in 2024/25. Noah werd hierbij de eerste club in de geschiedenis van de Conference League die met succes door alle vier de kwalificatierondes heen kwam, aangezien zij zich niet als kampioen voor de kwalificatierondes van de UEFA Champions League hadden geplaatst.Noah setting new benchmark for Armenian football in Conference League campaign UEFA De financiële vergoedingen vanuit de UEFA zijn voor de teams een goede bron van inkomen en dragen bij aan de gestage groei van de Armeense voetbalcompetitie.
+UEFA competitiecoëfficiënten ranglijstUEFA European Cup Coefficients Database Kassiesa Seizoen Positie/Aantal landen Verschil Coëfficiënten Seizoen Totaal 1994/95 44/47 Nieuw 1.000 1.000 1995/96 45/48 1 1.500 2.500 1996/97 44/48 1 1.666 4.166 1997/98 40/49 4 0.666 4.832 1998/99 39/50 1 0.000 2.416 1999/00 40/50 1 0.333 2.249 2000/01 40/51 0.666 2.165 2001/02 43/51 3 0.000 1.332 2002/03 41/52 2 1.166 2.165 2003/04 41/52 0.666 2.831 2004/05 41/52 0.500 2.998 2005/06 42/52 1 0.666 2.998 2006/07 43/52 1 0.500 3.498 2007/08 44/53 1 1.333 3.665 2008/09 45/53 1 0.000 2.999 2009/10 45/53 0.500 2.999 2010/11 47/53 2 0.250 2.583 2011/12 50/53 3 0.125 2.208 2012/13 50/53 0.875 1.750 2013/14 49/53 1 1.125 2.875 2014/15 51/54 2 0.375 2.750 2015/16 48/54 3 1.625 4.125 2016/17 45/54 3 1.125 5.125 2017/18 46/55 1 0.625 4.875 2018/19 44/55 2 1.500 5.250 2019/20 36/55 8 2.750 7.625 2020/21 39/55 3 1.375 7.375 2021/22 41/55 2 1.875 8.125 2022/23 39/55 2 2.375 9.875 2023/24 36/55 3 2.250 10.625 2024/25 35/55 1 4.375 12.250 2025/26 33/55 2 4.187 15.062
Kampioenen SSR Armenië 1936 · Dinamo Jerevan 1937 · Dinamo Jerevan 1938 · Spartak Jerevan 1939 · Spartak Jerevan 1940 · Spartak Jerevan 1941–1944 · niet gespeeld 1945 · Spartak Jerevan 1946 · Dinamo Jerevan 1947 · Dinamo Jerevan 1948 · Dinamo Jerevan 1949 · Dinamo Jerevan 1950 · Urogai Jerevan 1951 (V) · Urogai Jerevan 1951 (N) · Stroitel Leninakan 1952 · Spartak Jerevan 1953 · Krasnoye Znamya Leninakan 1954 · Spartak Jerevan 1955 · Khimik Kirovakan1956 · FIMA Jerevan 1957 · Krasnoye Znamya Leninakan 1958 · FIMA Jerevan 1959 · FIMA Jerevan 1960 · Tekstilsjik Leninakan 1961 · Tekstilsjik Leninakan 1962 · Tekstilsjik Leninakan 1963 · FC Lokomotiv Jerevan 1964 · Khimik Kirovakan 1965 · Araks Jerevan 1966 · Elektrotekhnik Jerevan 1967 · Kotajk Abovjan 1968 · Araks Jerevan 1969 · Araks Jerevan 1970 · Motor Jerevan 1971 · FIMA Jerevan 1972 · Zvezda Jerevan 1973 · Kotajk Abovjan1974 · FIMA Jerevan 1975 · Kotajk Abovjan 1976 · Kotajk Abovjan 1977 · Araks Jerevan 1978 · FC Kanaz Jerevan 1979 · Aragats Leninakan 1980 · Kotajk Abovjan-2 1981 · FIMA Jerevan 1982 · Kotajk Abovjan-2 1983 · Impuls Dilijan 1984 · Impuls Dilijan 1985 · Sveynik Spitak 1986 · Impuls Dilijan 1987 · Aragats Leninakan 1988 · Bazum Spitak 1989 · FC Kapan 1990 · Ararat Jerevan-2 1991 · FC Syunik Kapan
Armenië Jaar Club en titels Topscorer Naam (Club) Aantal goals 1992 Sjirak Gjoemri (1)Homenetmen Jerevan (1) Vahe Jagmuryan (Ararat Jerevan) 38 1993 Ararat Jerevan (1) Andranik Hovsepyan (Banants Kotajk) 26 1994 Sjirak Gjoemri (2) Arsen Avetisyan (Homenetmen Jerevan) 39 1995 Groep 1: Sjirak GjoemriGroep 2: Ararat Jerevan Arsen Avetisyan (Homenetmen Jerevan) 12 1995/96 Pyunik Jerevan (2) Arayik Adamyan (Aragats Gjoemri→Sjirak Gjoemri) 28 1996/97 Pyunik Jerevan (3) Arsen Avetisyan (Pyunik Jerevan) 24 1997 FC Jerevan (1) Artur Petrosyan (Sjirak Gjoemri) 18 1998 Tsement Ararat (1) Ara Hakobyan (FC Dvin Artasjat) 20 1999 Sjirak Gjoemri (3) Shirak Sarikyan (Tsement Ararat) 21 2000 Araks Ararat (2) Ara Hakobyan (Araks Ararat) 21 2001 Pyunik Jerevan (4) Arman Karamyan (Pyunik Jerevan) 21 2002 Pyunik Jerevan (5) Arman Karamyan (Pyunik Jerevan) 36 2003 Pyunik Jerevan (6) Ara Hakobyan (FC Banants) 45 2004 Pyunik Jerevan (7) Edgar Manucharian (Pyunik Jerevan) Galust Petrosyan (Pyunik Jerevan) 21 2005 Pyunik Jerevan (8) Nshan Erzrumyan (Kilikia Jerevan) 18 2006 Pyunik Jerevan (9) Aram Hakobyan (FC Banants) 25 2007 Pyunik Jerevan (10) Marcos Pizzelli (Ararat Jerevan) 22 2008 Pyunik Jerevan (11) Marcos Pizzelli (Ararat Jerevan) 17 2009 Pyunik Jerevan (12) Artur Kocharyan (Ulisses FC) 15 2010 Pyunik Jerevan (13) Gevorg Ghazaryan (Pyunik Jerevan) Marcos Pizzelli (Pyunik Jerevan) 16 2011 Ulisses FC (1) Bruno César (FC Banants) 16 2012/13 Sjirak Gjoemri (4) Norayr Gyozalyan (SC Erebuni Dilijan) 22 2013/14 FC Banants (1) Mihran Manasyan (Alasjkert FC) 17 2014/15 Pyunik Jerevan (14) César Romero (Pyunik Jerevan) Jean-Jacques Bougouhi (Sjirak Gjoemri) 21 2015/16 Alasjkert FC (1) Mihran Manasyan (Alasjkert FC) Héber Araújo dos Santos (Alasjkert FC) 16 2016/17 Alasjkert FC (2) Mihran Manasyan (Alasjkert FC) Artak Yedigaryan (Alasjkert FC) 13 2017/18 Alasjkert FC (3) Artak Yedigaryan (Alasjkert FC) 13 2018/19 FC Ararat-Armenia (1) Jonel Désiré (Lori Vanadzor) 17 2019/20 FC Ararat-Armenia (2) Mory Kone (Sjirak Gjoemri) 23 2020/21 Alasjkert FC (4) Yusuf Olaitan Otubanjo (FC Ararat-Armenia) 10 2021/22 Pyunik Jerevan (15) Serges Deblé (Ararat Jerevan→Pyunik Jerevan) 22 2022/23 FC Urartu (2) Luka Juričić (Pyunik Jerevan) Yusuf Olaitan Otubanjo (Pyunik Jerevan) 17 2023/24 Pyunik Jerevan (16) Artur Miranyan (FC Noah) 23 2024/25 FC Noah (1) Gonçalo de Almeida Gregório (FC Noah) 20 2025/26 FC Ararat-Armenia (3) Bruno Michel Santana (FC Urartu) 20
Prestaties per club Club Stad Titels Runner-up Seizoenen Seizoenen runner-up Pyunik Jerevan Jerevan 16 4 1992, 1995/96, 1996/97, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2014/15, 2021/22, 2023/24 1994, 2011, 2018/19, 2022/23 Sjirak Gjoemri Gjoemri 4 7 1992, 1994, 1995, 1999, 2012/13 1993, 1995/96, 1997, 1998, 2002, 2013/14, 2015/16 Alasjkert FC Jerevan 4 – 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21 FC Ararat-Armenia Jerevan 3 2 2018/19, 2019/20, 2025/26 2021/22, 2024/25 FC Urartu Jerevan 2 5 2013/14, 2022/23 2003, 2006, 2007, 2010, 2017/18 Araks Ararat Ararat 2 – 1998, 2000 Ararat Jerevan Jerevan 1 4 1993, 1995 1996/97, 1999, 2000, 2008 FC Noah Jerevan 1 4 2024/25 2019/20, 2020/21, 2023/24, 2025/26 Ulisses FC Jerevan 1 1 2011 2014/15 FC Jerevan Jerevan 1 – 1997 SC Mika Asjtarak/Jerevan – 4 2004, 2005, 2009, 2012/13 Zvartnots Jerevan Jerevan – 1 2001 Gandzasar Kapan Kapan – 1 2016/17
Aantal seizoenen Clubs in dikgedrukte letters spelen in 2026/27 in de Bardzragujn chumb.