Jean-Pascal van Ypersele de Strihou (Brussel, 14 april 1957) is een Belgisch fysicus en klimatoloog. Hij is professor in Milieuwetenschappen aan de Université catholique de Louvain (UCLouvain) in Louvain-la-Neuve (België). Als voormalig ondervoorzitter van het IPCC is Van Yp, zoals hij in wetenschappelijke kringen genoemd wordt, een van de voortrekkers van mitigatie van de opwarming van de aarde door sterke vermindering in het gebruik van fossiele brandstoffen.
Levensloop Jeugd Van Ypersele werd geboren te Brussel in 1957.
Sterrenkunde was vanaf de jeugdjaren zijn passie. Op tienjarige leeftijd bouwt zijn eerste telescopen uit stukjes dakgoot en lenzen van bij Brusselse opticiens. Als hij twaalf is verslindt hij Sky and Telescope. In 1971 bemant hij het secretariaat van de amateurclub Cercle Astronomique de Bruxelles, hetgeen hem in contact brengt met beroepssterrenkundigen; op 30 juni 1973 observeert hij samen met een internationaal team van astronomen de langste zonsverduistering van de 20ste eeuw, in Noord-Kenia.
Studies Licentiaat fysica aan de UCLouvain Stage over klimaat en woestijnvorming in Nairobi bij het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) Afstudeerscriptie over het effect van CO2 op het klimaat
Nevenactiviteiten tijdens studieperiode Als universiteitsstudent was hij onder meer op de volgende manieren maatschappelijk geëngageerd: hij was lid van Inter-Environnement Bruxelles, waar hij in aanraking kwam met de ideeën van de eerste internationale milieuconferentie in Stockholm (1972); hij nam deel aan de oprichting van een afdeling van Amnesty International in Louvain-la-Neuve; hij was lid van het Mouvement des Jeunes pour la Paix; hij voerde actie tegen de apartheid in Zuid-Afrika en tegen extreemrechts; hij organiseerde een ontmoeting tussen de studenten van de UCLouvain en Claude Cheysson, Eurocommissaris voor Ontwikkelingssamenwerking.
Academische loopbaan Zijn doctoraatsonderzoek had betrekking op de klimatologie. Onder impuls van professor André Berger kreeg het Institut d’Astronomie et de Géophysique Georges Lemaître in die periode belangstelling voor de invloed van de concentratie van broeikasgassen op het klimaat. In Europa en daarbuiten leverde het onderzoek naar het effect van de menselijke activiteiten op het klimaat de eerste resultaten op.
Jean-Pascal van Ypersele behaalde in 1986 met de grootste onderscheiding zijn doctoraat in de fysica aan de Université Catholique de Louvain. Hij voerde onder meer onderzoek naar het effect van de opwarming van de aarde op het Antarctisch zee-ijs, aan het National Center for Atmospheric Research in de Verenigde Staten. In het NCAR werkte hij met klimatoloog Stephen Schneider. Promotoren van het doctoraat waren André Berger (UCLouvain) en Albert SemtnerCv van Albert J. Semtner op de website van Naval Postgraduate School http://faculty.nps.edu/vitae/cgi-bin/vita.cgi?p=display_vita&id=1023568044 (National Center for Atmospheric Research en Naval Postgraduate School in de Verenigde Staten), mede-ontwikkelaar van het Modular Ocean Model.
Daarna werd van Ypersele hoogleraar klimatologie en milieuwetenschappen. Hij specialiseerde zich verder in de numerieke simulatie van klimaatsverandering in een interdisciplinair perspectief, en werkte op globale en regionale schaal. Hij was geïnteresseerd in het effect van menselijke activiteiten op het klimaat, de impact van klimaatvariabiliteit en -verandering op ecosystemen en menselijke activiteiten en wat ertegen gedaan kan worden (adaptatie en mitigatie).Cv van Jean-Pascal van Ypersele op de website van het Europese Parlement. Gearchiveerd op 18 augustus 2022.
Van Ypersele schreef wetenschappelijke artikelen over vele klimaatgerelateerde onderwerpen, zoals het modelleren van zee-ijs, paleoklimatologie, het klimaat van de 20ste en 21ste eeuw, regionale klimaatverandering in Europa, Groenland en Afrika, en ethiek in verband met verantwoordelijkheden voor klimaatverandering.
Onderwijs Jean-Pascal van Ypersele doceert aan de Université Catholique de Louvain Klimatologie Klimaatmodelleren Wiskundige geografie Milieuwetenschappen.
IPCC Pionierswerk In 1979, tien jaar voor de oprichting van het IPCC, nam hij, als 22-jarige student, in Genève deel aan de eerste grote internationale conferentie over het klimaat, georganiseerd door de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) en de Verenigde Naties (VN).
In november 1995 nam hij voor het eerst deel aan een vergadering van het Intergovernmental Panel on Climate Change (het IPCC, dat de klimaatverandering op aarde onderzoekt) in Madrid, als enige Belgische afgevaardigde. Hij droeg bij aan een kort zinnetje dat sindsdien prijkt in de annalen van de organisatie: Een geheel van elementen suggereert dat er een waarneembare invloed is van de mens op het klimaat wereldwijd. Daarmee werd voor het eerst duidelijk gesteld dat het klimaat verandert en dat het hier niet langer gaat om een vage toekomstprojectie op basis van theoretische berekeningen.
Klimaattoppen Gedurende meer dan twintig jaar was hij bemiddelaar op bijna alle Conferences of the Parties (COP) van het Klimaatverdrag.
Jean-Pascal van Ypersele was een van de hoofdauteurs van het derde Evaluatierapport in 2001.
Hij werd verkozen in het Bureau van het IPCC in 2002.
Hij nam meermaals de review op zich van Evaluatierapporten en Speciale Rapporten van het IPCC.
Hij was lid van de kernredactie van het Syntheserapport van het vijfde Evaluatierapport in 2014.
In 2008 werd hij verkozen tot vicevoorzitter van het IPCC.
In 2015 stelde hij zich kandidaat om voorzitter te worden van het panel, maar hij werd niet verkozen.
Hij bleef actief lid van het IPCC en droeg sterk bij tot het uitwerken en verspreiden van diens wetenschappelijke boodschap. Hij richtte het Waals platform voor het IPCC op, met de steun van de Waalse deelregering in België, om de contacten tussen het IPCC, de wetenschappelijke wereld en de politici te vergemakkelijken. UNESCO benoemde hem tot mederedacteurUNESCO: AD HOC EXPERT GROUP (AHEG) FOR THE DECLARATION ON THE ETHICAL PRINCIPLES IN RELATION TO CLIMATE CHANGE. Gearchiveerd op 24 maart 2023. van de verklaring van de ethische principes in verband met de klimaatverandering (aangenomen door de lidstaten op 13 november 2017).UNESCO: Declaration of Ethical Principles in relation to Climate Change. Gearchiveerd op 27 maart 2023. Voor de VN is hij lid van een commissie van 15 wetenschappersGSDR members die de vooruitgang van de objectieven voor een duurzame ontwikkeling opvolgt.Global Sustainable Development Report 2019 - The Future is Now: Science for Achieving Sustainable Development In 2017 werd hij ook door de premier van Fiji, voorzitter van de COP23, benoemd tot wetenschappelijk raadgever.Fiji / Bonn Climate Change Conference 2017 - Highlights for Wednesday, 8 November 2017 thumb|Jean-Pascal van Ypersele en Greta Thunberg bij de COP24 in Katowice in 2018
Hij zet zich ook bijzonder in om de negatieve werking van klimaatsceptici en de lobby van de fossiele brandstoffen aan het daglicht te brengen.Climate change “denial”, the role of climate confusers, and their evolving strategies: an introduction – Presentatie voor het Europees Parlement. Gearchiveerd op 18 augustus 2022.
Kandidatuur als voorzitter van het IPCC in 2015 In 2014 werd van Ypersele genomineerd door de Belgische regering als kandidaat om het IPCC-voorzitterschap over te nemen van Rajendra Pachauri in 2015.Nomination by Belgium as a candidate to the position of Chair of the IPCC Gedurende 20 maanden reisde hij de wereld rond om een uitgekiend programma voor te stellen aan beleidsmakers, wetenschappers, industriëlen en journalisten. Zijn doel was om de invloed van het IPCC nog te doen toenemen.
De verkiezing van de bureauleden van het IPCC, met inbegrip van de voorzitter, vonden plaats tijdens de 42ste sessie van het IPCC van 5 tot 8 oktober 2015, in Dubrovnik. Ondanks de ondersteuning van de Belgische regering, ondanks zijn visie om de wetenschappelijke onafhankelijkheid van het IPCC te bewaren, en zijn inzet voor inclusie en communicatie, werd Jean-Pascal van Ypersele niet verkozen. Op 6 oktober moest hij het afleggen tegen Hoesung Lee. Hij kreeg de stem van 56 landen, 12 te weinig om verkozen te worden.
Gezien zijn mandaat als vicevoorzitter verlopen was, kon hij geen lid meer zijn van het bureau van het IPCC. Hij bleef wel deelnemen aan de plenaire zittingen van het IPCC als vertegenwoordiger van de Belgische delegatie.
Op 2 april 2019 kondigde hij aan dat hij opnieuw zijn kandidatuur zal indienen voor het voorzitterschap van het IPCC.Jean-Pascal van Ypersele wil opnieuw gaan voor voorzitterschap IPCC. Gearchiveerd op 19 januari 2022.
Belangrijkste publicaties Doctoraatsthesis A Numerical Study of the Response of the Southern Ocean and Its Sea Ice to a CO2-Induced Atmospheric Warming, National Center for Atmospheric Research and Université catholique de Louvain, Boulder (USA) and Louvain-la-Neuve, 1986.
Boeken In het oog van de klimaatstorm, Epo, Berchem, 2018. Meeting report of the IPCC Expert Meeting on Communication. Geneva: World Meteorological Organization, IPCC, 2016.Lynn, Jonathan, Araya, Monica, Christophersen, Øyvind, El Gizouli, Ismail, Hassol, Susan Joy, Konstantinidis, Enrique Maurtua, Mach, Katharine J., Meyer, Leo, Kiyoto Tanabe, Tignor, Melinda, Tshikalanke, Rabelani, & van Ypersele de Strihou, Jean-Pascal (2016). Meeting report of the IPCC Expert Meeting on Communication. Geneva: World Meteorological Organization, Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/05/EMR_COM_full_report.pdf. Gearchiveerd op 22 januari 2023. Une vie au cœur des turbulences climatiques, Bruxelles, De Boeck supérieur, 2015, 128 p.Jean-Pascal van Ypersele, Thierry Libaert et Philippe Lamotte, Une vie au cœur des turbulences climatiques, Bruxelles, De Boeck supérieur, 2015, 128 p. https://www.deboecksuperieur.com/ouvrage/9782804193430-une-vie-au-coeur-des-turbulences-climatiques. Gearchiveerd op 8 juni 2023. IPCC, 2014: Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [lid redactieraad]. IPCC, Geneva, Switzerland, 151 pp.IPCC, 2014: Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team (M. R. Allen, V. R. Barros, J. Broome, W. Cramer, R. Christ, J. A. Church (...) Jean-Pascal van Ypersele), R.K. Pachauri and L.A. Meyer (eds.)]. IPCC, Geneva, Switzerland, 151 pp. https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/. Gearchiveerd op 15 augustus 2023. van Ypersele, J-P. & Hudon, M. (eds.), Actes du 1er Congrès interdisciplinaire du développement durable : quelle transition pour nos sociétés ?, 6 volumes, Service Public de Wallonie, 2013. Climate change and the Belgian development cooperation policy: challenges and opportunities, FPS Foreign Affairs, Foreign Trade and Development Cooperation and Université catholique de Louvain, Brussel, 2008. Le Treut, H., J.P. van Ypersele, S. Hallegatte et J.C. Hourcade (ed.), Science du changement climatique – Acquis et controverses, IDDRI, Paris, 2004.Le Treut, H., J.P. van Ypersele, S. Hallegatte et J.C. Hourcade (ed.), Science du changement climatique – Acquis et controverses, Institut du Développement Durable et des Relations Internationales (IDDRI), Paris, 2004. https://www.iddri.org/fr/publications-et-evenements/rapport/science-du-changement-climatique-acquis-et-controverses. Gearchiveerd op 25 maart 2023.
Artikels in wetenschappelijke tijdschriften