thumb|Portugese supporters De eindronde van het Europees kampioenschap voetbal mannen 2004 werd gehouden in Portugal, van 12 juni tot en met 4 juli. Het was voor het eerst dat Portugal het EK organiseerde. Zestien landen speelden in groepen en finales in tien stadions verdeeld over acht steden.

Het toernooi werd op 12 oktober 1999 toegewezen aan Portugal. Dat gebeurde tijdens een bijeenkomst van de UEFA in Aken. De andere kandidaten waren Spanje en de combinatie Oostenrijk en Hongarije. De aanwijzing van Portugal kwam als een verrassing. Algemeen werd verwacht dat Spanje de beste kans op de organisatie zou maken. De veertien leden van het Executive Comité oordeelden anders. Alle kandidaten hadden eerder op de dag de gelegenheid gekregen een toelichting te houden van een half uur.

Eusébio, de beroemdste voetballer die Portugal voortbracht, trad sinds 1997 op als ambassadeur voor de kandidatuur. Hij was euforisch na de uitslag. "Dit is fantastisch", aldus de oud-aanvaller. "Ik ben net zo blij als toen ik met Benfica de Europa Cup won in 1962 en twee keer scoorde in de finale. Hier hebben we achttien maanden keihard voor gewerkt. We hadden sterke concurrentie, maar op de een of andere manier heb ik er altijd in geloofd."Portugal wordt gastheer van EK voetbal in 2004, Trouw, 13 oktober 1999

België haalde de eindronde niet. Het eindigde op een derde plaats in de groep achter groepswinnaar Bulgarije en Kroatië. België had evenveel punten als de Kroaten maar eindigde vanwege het onderlinge resultaat op de derde plaats. Een tweede plaats had recht gegeven op een play-off, maar dat zat er dus niet in.

Nederland werd ingedeeld in een kwalificatiepoule met Tsjechië, Oostenrijk, Moldavië en Wit-Rusland. Onder leiding van Dick Advocaat, die al eerder bondscoach was geweest (1992-1995), begon Nederland in de kwalificatie voor het EK 2004. Het plaatste zich via de achterdeur na een tweeluik met Schotland in de play-offs voor het EK (0-1, 6-0).

Kwalificatie

thumb|300px|Gekwalificeerde landen:

In vergelijking met het vorige EK plaatsten Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland, Portugal,Engeland, Denemarken, Tsjechië en Zweden zich opnieuw. Kroatië en Letland schakelden respectievelijk Slovenië en Turkije uit, België werd door zowel Bulgarije als Kroatië uitgeschakeld en Zwitserland, Rusland en Griekenland namen de plaats in van Joegoslavië, Noorwegen en Roemenië.

Land Kwalificatie alsDatum kwalificatie Eerdere deelnames aan EK 00Gastland 13 oktober 1999 3 (1984, 1996, 2000) 01Groep 1 winnaar 5 (1960, 1984, 1992, 1996, 2000) 02Groep 2 winnaar 11 oktober 2003 6 (1964, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000)1 03Groep 3 winnaar 10 september 2003 5 (1960, 1976, 1980, 1996, 2000) 04Groep 4 winnaar 10 september 2003 2 (1992, 2000) 2 05Groep 5 winnaar 11 oktober 2003 8 (1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000) 06Groep 6 winnaar 11 oktober 2003 1 (1980) 07Groep 7 winnaar 11 oktober 2003 6 (1968, 1980, 1988, 1992, 1996, 2000) 08Groep 8 winnaar 10 september 2003 1 (1996) 09Groep 9 winnaar 11 oktober 2003 5 (1968, 1980, 1988, 1996, 2000) 10 11 oktober 2003 1 (1996) 11Play-off winnaar 19 november 2003 1 (1996) 12Play-off winnaar 19 november 2003 0 (debuut) 13Play-off winnaar 19 november 2003 6 (1976, 1980, 1988, 1992, 1996, 2000) 14Play-off winnaar 19 november 2003 6 (1964, 1980, 1984, 1988, 1996, 2000)3 15Play-off winnaar 19 november 2003 7 (1960, 1964, 1968, 1972, 1988, 1992, 1996) 1:Van 1960 tot 1992 speelde Tsjechië onder de naam Tsjechoslowakije. 2:Van 1972 tot 1988 speelde Duitsland onder de naam West-Duitsland. 3:Van 1960 tot 1988 speelde Rusland onder de naam Sovjet-Unie. Vet betekent dat het land dat jaar kampioen werd. Schuin betekent dat het land dat jaar gastland was.

Speelsteden Aveiro Braga Coimbra Faro/Loulé Guimarães Estádio Municipal de AveiroCapaciteit: 32.830 Estádio Municipal de BragaCapaciteit: 30.286 Estádio Cidade de CoimbraCapaciteit: 29.744 Estádio AlgarveCapaciteit: 30.305 Estádio D. Afonso HenriquesCapaciteit: 30.029 150px 150px 150px 150px 150px 2 groepswedstrijden 2 groepswedstrijden 2 groepswedstrijden 2 groepswedstrijden1 kwartfinale 2 groepswedstrijden 300px 2 groepswedstrijden 3 groepswedstrijden1 kwartfinale1 halve finale 3 groepswedstrijden1 kwartfinalefinale 3 groepswedstrijden 3 groepswedstrijden1 kwartfinale1 halve finale 150px 150px 150px 150px 150px Estádio Dr. Magalhães PessoaCapaciteit: 23.888 + 5.478 Estádio José AlvaladeCapaciteit: 50.095 Estádio da LuzCapaciteit: 64.642 Estádio do BessaCapaciteit: 28.263 Estádio do DragãoCapaciteit: 50.033 Leiria Lissabon Lissabon Porto Porto

Selecties

Scheidsrechters Kim Milton Nielsen Mike Riley Gilles Veissière Markus Merk Pierluigi Collina Terje Hauge Lucílio Batista Valentin Ivanov Ľuboš Micheľ Manuel Mejuto González Anders Frisk Urs Meier

Groepsfase

Potindeling Op zondag 30 november 2003 vond de loting plaats in het Pavilhão Atlântico in Lissabon. De landen werden hierbij in vier groepen onderverdeeld. Portugal was als gastland automatisch ingedeeld in Pot 1. Frankrijk was in die pot ingedeeld als titelhouder. De overige landen werden ingedeeld op basis van de UEFA-coëfficiënt van eind 2003, die werd berekend door het aantal behaalde punten in de kwalificatie voor het WK 2002 en de kwalificatie voor dit EK te delen door het aantal gespeelde kwalificatiewedstrijden (enkel groepsduels, de play-offs telden hiervoor niet mee).Lisbon draw looms large, UEFA. Gearchiveerd op 4 december 2021. Van de veertien overige landen had Zweden de hoogste coëfficiënt: gemiddeld 2,389 punten (opgeteld 43 punten in achttien kwalificatiewedstrijden). Ook Tsjechië wist zich - met een gemiddelde van 2,333 punten - te plaatsen in Pot 1. Portugal werd als gastland op voorhand al ingedeeld in Groep A. Dit was een kleine wijziging ten opzichte van het EK 2000, toen voor alle landen in Pot 1 de groep al op voorhand vaststond.

Pot 1 (Groepshoofd) Pot 2 Pot 3 Pot 4 (gastland; 2,400) (titelhouder; 3,000) (2,389) (2,333) (2,313) (2,313) (2,313) (2,188) (2,167) (2,125) (2,056) (2,056) (1,889) (1,611) (1,563) (1,250)

Groep A Bij gastland Portugal waren de verwachtingen hooggespannen, de "gouden generatie" rond Luis Figo en Rui Costa kreeg de kans op een hoofdprijs en kreeg assistentie van de bij Manchester United doorgebroken 19-jarige Cristiano Ronaldo. FC Porto won verrassend de Champions League na een 3-0 zege op AS Monaco.https://www.sportco.io/article/fc-porto-champions-league-squad-2003-2004-season-941705. Gearchiveerd op 9 december 2022. Na het teleurstellende WK, waar Portugal al in de eerste ronde werd uitgeschakeldhttps://www.trouw.nl/nieuws/gouden-generatie-portugal-ontmanteld~b551b683. Gearchiveerd op 1 december 2022. werd de Braziliaan Luiz Felipe Scolari aangesteld als bondscoach.https://www.vi.nl/nieuws/scolari-bondscoach-portugal Hij was op het hetzelfde WK wereldkampioen geworden. In de eerste wedstrijd wachtte Griekenland, dat nog nooit een wedstrijd had gewonnen op een internationaal toernooi. Portugal stelde opnieuw teleur, Griekenland nam een 2-0 voorsprong via een afstandsschot van Giorgos Karagounis en een benutte strafschop van Angelos Basinas. Pas vlak voor tijd scoorde invaller Cristiano Ronaldo de tegentreffer. Na de onverwachte zege was de vreugde groot, ook in regeringskringen.https://www.nrc.nl/nieuws/2004/06/14/griekse-premier-in-extase-na-winst-7690166-a813545. Gearchiveerd op 6 augustus 2022. Na een (wat gelukkig) gelijkspel tegen het ook sterker geachte Spanje lonkten de kwartfinales voor Griekenland.https://www.vi.nl/nieuws/ral-spanje-en-griekenland-gaan-door

Voor de wedstrijd tegen Rusland greep Scolari in, op vier plaatsen werd het elftal van Portugal gewijzigd. Belangrijkste wijziging was de vervanging van spelmaker Rui Costa voor de tot Portugees genaturaliseerde Braziliaan Deco, de architect van het succes van FC Porto in de Champions League. Portugal won met 2-0 en moest nu van Spanje winnen om de kwartfinales te halen.https://www.vi.nl/nieuws/deco-loodst-portugal-naar-zege-op-rusland?. Gearchiveerd op 2 juli 2023. Het al uitgeschakelde Rusland voldeed aan zijn sportieve plicht door voor rust met 2-0 voor te staan tegen Griekenland, de Grieken waren op dat moment uitgeschakeld. Portugal (met Cristiano Ronaldo voor de eerste keer in de basis) beukte tevergeefs op de verdedigend spelende Spanjaarden. In de tweede helft waren de rollen omgedraaid ten koste van Spanje. Griekenland scoorde een tegendoelpunt tegen de Russen en invaller Nuno Gomes scoorde tegen Spanje uit de draai.https://www.youtube.com/watch?v=GJ5OziOa8z4. Gearchiveerd op 6 augustus 2022. Portugal was nu groepswinnaar, Griekenland en Spanje hadden evenveel punten en een zelfde doelsaldo, alleen Griekenland scoorde twee doelpunten meer.https://www.nrc.nl/nieuws/2004/06/21/grieken-ondanks-verlies-tegen-russen-toch-naar-kwartfinale-7691088-a1184515. Gearchiveerd op 6 augustus 2022. Voor Spanje verliep het toernooi teleurstellend, Raúl kon op zijn vierde internationale toernooi de hooggespannen verwachtingen weer niet waarmakenhttps://www.theguardian.com/football/2004/jun/16/euro2004.sport11. Gearchiveerd op 6 augustus 2022. en bondscoach Sáez stapte op na sterke druk van de Spaanse pers.https://www.vi.nl/nieuws/spaanse-bondscoach-sez-stapt-toch-op LandWedWinGelVerDVDTDSPnt 1. 320142+26 2. 31114404 3. 31112204 4. 310224–23

Groep B Op de eerste speeldag was meteen de wedstrijd tussen de twee favorieten: Engeland tegen Frankrijk. De nieuwe Franse coach Jacques Santini rekende nog steeds op de gevestigde orde rond Zinédine Zidane die zowel wereld- als Europees kampioen werd, maar op het laatste WK al in de eerste ronde sneuvelde. Bij Engeland braken een aantal nieuwe spelers door waaronder Frank Lampard en voorstopper John Terry van het opgekomen Chelsea FC, Steven Gerrard van FC Liverpool en het jonge talent Wayne Rooney van Everton FC. De frisheid van de Engelsen was duidelijk tijdens de wedstrijd; Frankrijk (waar zeven van de elf basisspelers in de Premier League speelden) zocht tevergeefs naar een opening, de Engelsen scoorden via Lampard uit een voorzet van David Beckham. Dezelfde Beckham miste de kans op 2-0 door een gemiste strafschop. In de blessuretijd ging het helemaal mis voor Engeland: Zinédine Zidane scoorde de gelijkmaker uit een vrije trap en na een overtreding op Thierry Henry volgend op een foute terugspeelbal van Steven Gerrard mocht Zidane aanleggen voor een strafschop: 2-1.https://www.volkskrant.nl/sport/zidane-grijpt-regie-in-laatste-minuut~b33b6cca. Gearchiveerd op 30 januari 2023.

Engeland plaatste zich door simpele overwinningen op Zwitserland en Kroatië voor de kwartfinale. Wayne Rooney brak in deze wedstrijden door en scoorde twee keer tegen zowel Zwitserland als Kroatië. Hij werd daardoor de jongste doelpuntenmaker ooit op een EK.https://www.vi.nl/nieuws/rooney-nu-de-jongste-ekschutter-ooit. Gearchiveerd op 2 juli 2023. Frankrijk verslikte zich bijna in Kroatië,https://www.vi.nl/nieuws/frankrijk-houdt-groep-b-ongewild-spannend. Gearchiveerd op 2 juli 2023. maar was na een 3-1 zege op Zwitserland groepswinnaar en zeker van de kwartfinale. LandWedWinGelVerDVDTDSPnt 1. 321074+37 2. 320184+46 3. 302146–22 4. 301216–51

Groep C