Calophyllum inophyllum is een grote groenblijvende boom uit de clusiafamilie.
Beschrijving Calophyllum inophyllum is een lage, vertakkende en langzaamgroeiende boom met een brede, onregelmatige kroon. Het bereikt gewoonlijk een hoogte tussen de 8 en 20 meter. De donkergroene, glanzende bladeren hebben een stompvormig uiteinde. De trosvormige of pluimvormige sterkgeurende bloemen hebben een grootte van 25 millimeter. Deze bestaan uit vier tot vijftien bloemen. De bloei kan het hele jaar optreden, maar er zijn meestal twee verschillende bloeitijden, in het late voorjaar en in de late herfst. De vrucht is een ronde, groene steenvrucht, waarin grote zaden zitten. De vrucht heeft een diameter van 2 tot 4 centimeter. Rijpe vruchten zijn rimpelig en de kleur varieert van geel tot bruinrood.
Verspreiding De soort komt voor in oostelijk Afrika, op de eilanden in de westelijke Indische Oceaan, Zuid-Azië, Zuidoost-Azië en Oost-Azië, op de eilanden in de noordwestelijke, zuidwestelijke en zuid-centrale Pacific en Australië. Calophyllum inophyllum wordt in de volgende landen aangetroffen: Germplasm Resources Information Network (GRIN) Calophyllum inophyllum L.
Oostelijk Afrika: Mozambique; Kenia; Tanzania en de eilanden Pemba en Zanzibar Westelijke Indische Oceaan: de Comoren; Madagaskar; Mauritius; de Seychellen Zuid-Azië: zuidelijk India; Sri Lanka Zuidoost-Azië: Myanmar; Thailand; Cambodja; Vietnam; Maleisië; Indonesië; Papoea-Nieuw-Guinea; de Filipijnen Oost-Azië: China (Hainan); Taiwan; Japan (Riukiu-eilanden) Noordwestelijke Pacific: Guam; de Marshalleilanden; Micronesia; de noordelijke Marianen; Palau Zuid-Centrale Pacific: de Cookeilanden; Frans-Polynesië (Marquesaseilanden en Genootschapseilanden) Zuidwestelijke Pacific: Fiji; Samoa Australië: Noordelijk Territorium; Queensland
Tegenwoordig wordt de soort op grote schaal geteeld in alle tropische gebieden ter wereld. Vanwege de sierlijke bladeren, geurende bloemen en de brede kroon staat de soort bekend als sierplant.
De soort komt meestal voor in kustgebieden en aangrenzende laaglandbossen.
Benamingen De plant wordt in verschillende landen traditioneel toegepast voor diverse doeleinden. Daarom zijn er van deze soort verschillende benamingen.
tamanu (Tahiti en de Cookeilanden): Op het eiland Tahiti was de Calophyllum inophyllum een heilige boom. Het hout werd door de lokale bevolking gebruikt om tikis van te maken, een soort cultusbeelden. Na de komst van christelijke missionarisen verloor de boom deze status en werden gehele bossen met deze soort gekapt vanwege hun hout. Georges M. Halpern, The Healing Trail: Essential Oils of Madagascar, blz. 45. Gearchiveerd op 9 juni 2023. kamani of kamanu (Hawaii) dilo (Fiji) foraha (Madagaskar): In het oosten van Madagaskar wordt het hout van de Calophyllum inophyllum gebruikt voor het maken van boten. De Betsimisaraka gebruiken de hars van de boom als vogellijm. De uit de vruchten geperste olie wordt door Betsimisaraka-vrouwen gebruikt voor hun persoonlijke verzorging. Gwyn Campbell, David Griffiths and the Missionary “History of Madagascar”, blz. 418. Gearchiveerd op 9 juni 2023. poon (Groot-Brittannië, afkomstig van de Indiase naam punna) nyamplung (Indonesië) domba (Sri Lanka) pinnai, pinnay, punnai, punna, punnaga, of punnang (India) sura honne (India) undi (India) fetau (Samoa) of fetaʻu (Tonga) daok of daog (Guam) bitaog of palo maria (Filipijnen) takamaka (Frankrijk, de Seychellen, de Mascarenen), takamaka bord de mer (Réunion) mù u (Vietnam) ph’ông of ponnyet (Myanmar) btaches (Palau), biyuch (Yap), rekich (Chuuk) mtondoo (Tanzania) nabangura (Vanuatu) fu-na (Maldiven)
Gebruik Uit de zaden van de vrucht wordt een plantaardige olie gewonnen, tamanu geheten. Ook levert de boom een hars, die bekendstaat als tacamahac. Deze levert in Madagaskar een welriekende balsem.Johann Günther Friedrich Cannabich en Johannes Jacobus Franciscus Wap, Leerboek der aardrijkskunde, Oost-Afrikaansche Eilanden, Madagaskar, blz. 156 Deze groenkleurige balsem wordt vermengd met olie en door Malagassische vrouwen gebruikt om het haar in te wrijven. Samuel Copland, A History of the Island of Madagascar, blz. 321. Gearchiveerd op 9 juni 2023.
thumb|Bloemen en bladeren thumb|Vruchten en bladeren
Categorie:Clusiafamilie