thumb|Het zendstation van Radio Andorra in 1961 Radio Andorra was een radiozender in het prinsdom Andorra, die bestond tussen 1939 en 1981. De zender zond voornamelijk muziek uit en richtte zich grotendeels op Franse en Spaanse luisteraars. In zijn hoogtijdagen was de zender zelfs in een groot deel van Europa te ontvangen. Dankzij de zender kwam Andorra voor het eerst op het internationale toneel duidelijk naar voren.
Aangezien de zendinstallatie zich niet op Frans grondgebied bevond, was Radio Andorra in het Franse radiolandschap een zogenaamde radio périphérique, dat wil zeggen een zender die in Frankrijk uitzond, ondanks het staatsmonopolie op radio dat na de Tweede Wereldoorlog van kracht werd. Hierdoor, en door de neutraliteit tijdens de oorlog zelf, heeft de zender altijd op gespannen voet gestaan met de Franse regering, die tijdens de gehele bestaansperiode van de zender heeft getracht hem uit de lucht te halen. Dit gaf de zender een rebels tintje.
Geschiedenis Oprichting De oprichter van Radio Andorra was Jacques Trémoulet, toen al eigenaar van meerdere andere radiostations in Zuid-Frankrijk, waarvan de belangrijkste Radio Toulouse is. Trémoulet was bang voor de invoering van een staatsmonopolie op radio, waardoor zijn zenders het zwijgen opgelegd zou worden en kocht de uitzendlicentie die een inwoner van Andorra in 1935 van het parlement van Andorra had ontvangen. Ondanks het feit dat Andorra in die tijd nog zeer gebonden was aan Frankrijk en Spanje, bood de bijzondere status van het prinsdom hem de mogelijkheid de regelgeving van beide landen te omzeilen.
Na drie jaar voorbereidingen begon Radio Andorra op 7 augustus 1939 de uitzendingen. In 1942 betrokken de studio's en de administratie het gebouw Roc de les Anelletes in Escaldes-Engordany. Radio Andorra, qui t'estima?, El Periòdic d'Andorra, 28 oktober 2013, geraadpleegd op 29 november 2014 L'època daurada de Ràdio Andorra, documentaire van het Nationaal Archief van Andorra, bekeken op 30 november 2014 De eerste zendmast stond in Puy d'Encamp. De zender zond uit op de middengolf met een golflengte van 364,4 meter (822,7 kHz) met 60 kW en op de korte golf met een golflengte van 50,16 meter (5976 kHz) met 25 kW. Het zendstation, een kenmerkend gebouw, staat in Encamp, op zo'n twee kilometer van de zendmasten.
Radio Andorra was de tweede radio périphérique, na Radio Luxembourg, dat in 1933 aanving met uitzenden. Het radiostation, dat het zendvermogen had om heel Frankrijk te bestrijken, maar zich aan de controle van de Franse regering onttrekt, was de Franse autoriteiten een doorn in het oog. Op alle mogelijke manieren werkten zij de opening van het station tegen.Jean-Marc Printz, Chronologie par décennies, op de site aquiradioandorra, geraadpleegd 28 november 2014 M. Kerslake en F. Lhote, Radio Andorra, a brief history, in Offshore Echos Magazine, mei 1981, geraadpleegd op 30 november 2014
Tweede Wereldoorlog Enkele maanden na de opening van het radiostation verklaarde Frankrijk de oorlog aan Duitsland. De uitzending lag tijdelijk stil maar werd op 3 april 1940 hervat. Dankzij de neutraliteit van Andorra slaagde de zender als enige Franse privézender erin gedurende de gehele Tweede Wereldoorlog uit te zenden, zonder daarbij onder beheer van een van de strijdende partijen te staan, hoewel die daar wel pogingen toe deden. Alle andere zenders van Trémoulet kwamen onder beheer van Vichy-Frankrijk te staan.
In deze context nam Radio Andorra een uiterst simpele programmering aan: de zender beperkte zich tot het spelen van muziek en hield zich verre van het conflict op het continent. Er werd alleen gesproken om de muziek aan te kondigen, afhankelijk van het moment van de dag in het Spaans of het Frans. In deze aankondigingen werd het zinnetje "Aquí, radio Andorra" (altijd in het Spaans) kenmerkend voor het station. Deze spreuk weerklonk al snel door heel Europa, want het duurde niet lang voor de zender over het hele continent populair werd, dankzij het lichte, vermakelijke en uitsluitend muzikale karakter. Alle regeringen en regimes van die jaren gedoogden de zender, omdat die zich niet inliet met politiek en omdat de zendinstallaties in het neutrale Andorra buiten hun bereik waren.
Over de zender tijdens de Tweede Wereldoorlog doen de nodige verhalen de ronde, die echter nooit bewezen zijn. Zo zou de zender gecodeerde berichten voor Duitse onderzeeërs hebben verzonden. Ook van Duitse zijde kwamen vergelijkbare beschuldigingen. Wat weleens gebeurde, is dat vluchtelingen uit bezet Europa liedjes aanvroegen en aan het thuisfront opdroegen om te laten weten dat ze veilig de Pyreneeën overgestoken hadden.
Gouden jaren thumb|Het zendstation van Radio Andorra in Encamp thumb|De zendmasten van Radio Andorra, nog altijd niet ontmanteld, staan als stille getuigen in het prinsdom Het radiostation wist de zorgvuldig opgebouwde onafhankelijkheid na de oorlog te behouden, wat de vijandigheid van de Franse autoriteiten versterkte. De Andorrese regering werd tot aan de sluiting van de zender in 1981 constant onder druk gezet. Dankzij deze neutraliteit hadden de Spaanse autoriteiten juist geen enkel probleem met de zender: het maakte het regime van Franco niet uit dat het geen invloed op het radiostation had, zolang dit zich maar niet met politieke vraagstukken bezighield. Luis Zaragoza, Radio Andorra, een radioreportage op La radio de los mil tiempos, RNE, 22 oktober 2013, beluisterd op 1 december 2014
Oprichter Jacques Trémoulet werd na de oorlog in Frankrijk ter dood veroordeeld voor collaboratie vanwege de contacten die hij met de bezetter onderhield om zijn radiostations op Franse bodem open te houden. Hij vluchtte naar Spanje en later naar Zwitserland, tot hem in 1949 amnestie werd verleend. Radio Andorra liep ondertussen behoorlijke schade op en niet alleen door de reputatieschade van de eigenaar: bij Bordeaux en Parijs installeerde de Franse regering stoorzenders die de ontvangst van het station vanaf 15 mei 1948 onmogelijk maakten. De reclame-inkomsten liepen snel terug. Na bijna een jaar werd de plaatsing van deze stoorzenders onwettig verklaard door de rechtbank van Parijs. Radio Andorre, Histoire
Toen de jaren vijftig begonnen was de zender opnieuw in heel Frankrijk en in een groot deel van Europa te beluisteren, en op de korte golf zelfs tot in andere continenten. De reclame-inkomsten kwamen weer op gang en de zender consolideerde zich. Het prinsdom, en dan met name het toerisme, pikte een graantje mee van het bereik van de zender door reclame voor zichzelf te maken. Radio Andorra haalde het land definitief uit het internationale isolement waarin het altijd had gezeten.
De Franse overheid ging onverminderd door met het bemoeilijken van het functioneren van Radio Andorra. Er werden allerlei administratieve barrières opgeworpen, de zender werd negatief afgeschilderd in de pers en aan de grens vonden controles plaats om te voorkomen dat zendmateriaal en vooral platen Andorra binnenkwamen. Het mocht niet veel baten; de zender hervond de populariteit van voorheen en in het zuiden van Frankrijk, waar Radio Luxembourg en het net opgerichte Europe 1 niet ontvangen konden worden, was Radio Andorra marktleider. Tijdens primetime begonnen hoorspelen een dominante rol te krijgen en ook kregen de presentatoren een duidelijker persoonlijk profiel, zonder dat dat echter de onafhankelijkheid van de zender aantastte.
Ook in Spanje was de zender populair, zelfs bij de regering. No-Do, het bioscoopjournaal van het Francoregime, prees de zender en noemde hem 'een geruis van vrede'.
Radio des Vallées thumb|Een in onbruik geraakte zendmast van Radio Andorra In 1951 ontstond bij de Franse regering het plan om een andere radio périphérique in Andorra op te richten en daarmee Radio Andorra te beconcurreren: 'Andorradio'. Toen het parlement van Andorra in 1952 besloot dat deze zender gesloten moest worden, sloot Frankrijk de grens met het land volledig, inclusief voor alle Andorrese ingezetenen. De grens bleef dicht tot 1954. Onder druk van de toenmalige Franse president Vincent Auriol begonnen onderhandelingen met de Andorrese regering, met als doel het verkrijgen van eenzelfde soort concessie als Radio Andorra al had.
Uiteindelijk zwichtte de Andorrese regering en werd een concessie verleend aan Andorradio, dat in 1958 begon met uitzenden. Hoewel in naam een private onderneming, stond deze zender door middel van het overheidsbedrijf SOFIRAD onder bestuur van de Franse staat. Het lukte deze nieuwe zender vooralsnog niet Radio Andorra als marktleider te verdringen.
In 1961 kregen beide zenders een concessie voor 20 jaar. Deze concessies waren elk verbonden aan een van de twee coprinsen van het vorstendom, waarbij afgesproken werd dat de concessie van Radio Andorra aan de bisschop van La Seu d'Urgell toeviel en deze zender zich meer zou richten op Spanje en het internationale publiek. Trémoulet stond de zender vrijwillig af aan het Francoregime, om de exploitatie in eigen handen te houden. Het belangrijkste gevolg voor de luisteraar was het volledige verdwijnen van het Catalaans, aangezien het regime een verbod op het gebruik van die taal had uitgevaardigd. Martí Garcia-Ripoll Duran, Cinto Niqui Espinosa, (2007) La ràdio en català a l'estranger, Universitat Autònoma de Barcelona, Servei de publicacions, PP 99-100,
De andere concessie viel toe aan de president van Frankrijk en de bijbehorende zender zou zich op dat land richten. Om verwarring te voorkomen werd de naam van deze zender gewijzigd in Radio des Vallées. Nog later zou deze naam gewijzigd worden in Sud Radio, onder welke naam dat station nog steeds uitzendt.
Tijdens de jaren zestig ontstond er een felle concurrentiestrijd tussen beide zenders, ondanks de gemaakte afspraak over de territoriale verdeling. Radio Andorra bleef een deel van haar programmering in het Frans uitzenden. Beide radiostations voerden het vermogen van hun zenders op en Radio Andorra plaatste nieuwe antennes bij het Estany d'Engolasters. De plaatsing bij het meer bood het voordeel dat de radiogolven weerkaatsten op het water, wat extra bereik opleverde. Radio Andorra beschikte over studio's in Madrid, Barcelona, Parijs en Toulouse. Características de Radio Andorra, uitgave van de zender zelf, geraadpleegd op 11 december 2014
Ook pasten beide zenders continu hun programmering aan de smaak van het publiek aan, met name aan die van jongeren. Presentatoren veranderden langzaamaan in dj's en het muziekaanbod werd flink gemoderniseerd. Trémoulet besloot in 1962 de gehele directie van Radio Andorra te vervangen en plaatste de directie van Radio Tanger, een van zijn andere zenders, in Andorra. Van dit team werd verwacht de zender te moderniseren. Het stelde zich echter zeer arrogant op en dat viel niet in goede aarde. Ze veranderden alles, ook de programma's die succes hadden. Aquí Radio Andorra, Diari d'Andorra, 6 april 2004, geraadpleegd 1 december 2014
Sud Radio won de concurrentieslag op techniek. Door grote investeringen uit Frankrijk oversteeg het zendvermogen dat van Radio Andorra, die deze strijd niet bij kon benen. De luistercijfers liepen echter al sinds het vervangen van de volledige directie in 1962 terug. In 1968 verloor Radio Andorra de leidende positie op de markt in het zuiden van Frankrijk aan Sud Radio en het slaagde er nooit in die terug te krijgen.
Verval