Goodfellas (of GoodFellas) is een Amerikaanse gangsterfilm uit 1990, geregisseerd door Martin Scorsese. De film staat bekend als een van de grote misdaadfilms en om het geweld dat er in grote mate in voorkomt. Ook is de film enige tijd recordhouder geweest van de meeste scheldwoorden in één film. "Fuck" komt er bijvoorbeeld 246 keer in voor, voornamelijk gebruikt door het opvliegende personage Tommy, gespeeld door Joe Pesci.
Verhaal In 1955 woont Henry Hill bij zijn ouders in het oostelijke deel van Brooklyn, New York, en koestert hij de ambitie om maffiagangster te worden. Henry ontmoet Paulie Cicero, Jimmy Conway en Tommy DeVito, die ermee instemmen Henry onder hun hoede te nemen.
In de jaren zestig blinken Henry en anderen uit in het kapen van auto's en het beroven van vrachtwagens op een luchthaven. Ze brengen het grootste deel van hun nachten door in nachtclubs, waar ze zich met vrouwen vermaken. Op een dag ontmoet Henry Karen Friedman, een Joodse vrouw die overrompeld lijkt door Henry's gangsteractiviteiten. Henry en Karen trouwen uiteindelijk, zeer tegen de zin van hun ouders.
In 1970 beledigt Billy Batts – een volwaardig lid van een andere misdaadorganisatie die onlangs uit de gevangenis is vrijgekomen – Tommy door hem te bespotten over de tijd dat hij als jongen schoenen poetste. Als directe reactie takelt een woedende Tommy Billy zwaar toe en doodt hem daarbij ogenschijnlijk. Ze stoppen Billy in de kofferbak van Henry's auto en rijden naar het noorden van de staat New York, waarna ze hem doodschieten en begraven. Maanden later verneemt Jimmy dat de begraafplaats bestemd is voor bouwontwikkeling, waardoor ze het ontbindende lichaam moeten opgraven en verplaatsen.
In 1974 komt Karen erachter dat Henry een maîtresse heeft genomen; ze bedreigt Harry met een vuurwapen en beschuldigt hem van overspel. Jimmy en Henry innen een schuld bij een gokker, maar worden al snel gearresteerd nadat ze ontdekken dat de zus van de gokker typiste is bij de FBI. Om zijn gezin buiten de gevangenis te onderhouden, smokkelt Karen drugs de gevangenis in, die Harry vervolgens aan andere gevangenen verkoopt.
In 1978 komt Henry voorwaardelijk vrij en zet hij, tegen de wil van Paulie in, zijn drugshandel op met Jimmy en Tommy. Jimmy stelt een team samen om een enorme kraak op een luchthaven te plegen, waarbij voor zes miljoen dollar aan contant geld en sieraden wordt buitgemaakt. Nadat enkele leden tegen Jimmy's bevelen in dure spullen hebben gekocht en de vluchtauto door de politie is gevonden, laat hij het grootste deel van de bende ombrengen, terwijl Henry en Tommy worden gespaard. Net op het moment dat Tommy officieel in de maffiafamilie wordt opgenomen, verandert het inwijdingsritueel in een valstrik en wordt hij vermoord; dit is de vergelding voor de moord die hij jaren eerder op Billy pleegde.
In 1980 probeert Henry een drugsdeal op te zetten met zijn partners in Pittsburgh, maar hij wordt opgespoord en gearresteerd door narcoticarechercheurs. Nadat ze hem heeft vrijgekocht, legt Karen uit dat ze voor 60.000 dollar aan cocaïne door het toilet heeft gespoeld om te voorkomen dat agenten het tijdens de inval zouden vinden, waardoor het gezin berooid en straatarm is achtergebleven.
Paulie voelt zich verraden door Henry's drugshandel en beseft dat hij een risico vormt; daarom geeft hij hem 3.200 dollar en beëindigt hij hun samenwerking. Omdat hij weet dat hij kwetsbaar is, besluit Henry zich aan te melden voor het getuigenbeschermingsprogramma. Henry legt in de rechtszaal voldoende verklaringen en bewijs af om Paulie en Jimmy veroordeeld te krijgen, en verhuist naar een buurt op een geheime locatie. Maar om dit te kunnen doen, moet Henry zijn gangsterbestaan opgeven en weer een normaal leven leiden.
Rolverdeling
|||Henry Hill |- |||James "Jimmy the Gent" Conway |- |||Tommy DeVito |- |||Karen Hill |- |||Paul Cicero |- |||Frankie Carbone |- |||Sonny Bunz |- |||Frenchy |- |||Billy Batts |- |||Spider |- |||Tony Stacks |- |||Man with Coatrack |- |||Sandy |- |||Stacks Edwards |- |||Tommy's Mother |- |||Vinnie
Academy Awards De film was genomineerd voor zes Oscars en won er een.
Gewonnen Beste mannelijke acteur in een bijrol - Joe Pesci
Genomineerd Beste film - Irwin Winkler Beste regisseur - Martin Scorsese Beste vrouwelijke acteur in een bijrol - Lorraine Bracco Beste editing - Thelma Schoonmaker Beste scenario - Nicholas Pileggi, Martin Scorsese
Golden Globes Genomineerd Best Director-Motion Picture - Martin Scorsese Best Motion Picture-Drama Best Performance by an Actor in a Supporting Role in a Motion Picture - Joe Pesci Best Performance by an Actress in a Supporting Role in a Motion Picture - Lorraine Bracco Best Screenplay-Motion Picture - Nicholas Pileggi, Martin Scorsese
Productie Ontwikkeling In 1986 werd Wiseguy: Life in a Mafia Family van misdaadjournalist Nicholas Pileggi uitgebracht. Het boek vertelde het levensverhaal van Henry Hill, een Amerikaanse gangster die een informant voor de FBI werd.
Regisseur Martin Scorsese las een recensie van het boek tijdens de opnames van The Color of Money (1986) en kreeg uiteindelijk via uitgeverij Simon & Schuster een voorpublicatie van het boek in handen. p. 119. Gearchiveerd op 15 juli 2023. p. 202. Gearchiveerd op 15 juli 2023. Vervolgens contacteerde hij Pileggi met de vraag of hij het boek mocht verfilmen. p. 101 De auteur ging akkoord, maar maakte de regisseur duidelijk dat er op dat ogenblik al een strijd was losgebarsten om de rechten op het boek. p. 120 Onder meer producent Irwin Winkler, met wie Scorsese al had samengewerkt aan New York, New York (1977) en Raging Bull (1980), probeerde de filmrechten te bemachtigen. Scorsese en Winkler besloten vervolgens om het boek samen te verfilmen, waarna het project aan Warner Bros. verkocht werd. Aanvankelijk wilde Scorsese de film nog voor The Last Temptation of Christ (1988) opnemen, maar toen dat project eindelijk groen licht kreeg, werd de productie van Goodfellas uitgesteld.
Scenario Scorsese wilde Pileggi's werk verfilmen als een lange, actievolle trailer over de levensstijl van maffiosi. Hij zag de film als een documentaire waarin een maffiacrew voor een periode van 30 jaar gevolgd zou worden. De regisseur werkte samen met Pileggi om het boek om te vormen tot een scenario. De twee kozen samen welke gebeurtenissen ze in de film wilden zien en schreven in vijf maanden elf versies van het scenario.Movies - Brutally realistic, Goodfellas is Scorsese and Pileggi's dark mob comedy New York Magazine (p. 32), 10 september 1990 In de eerste versies van het script werden de gebeurtenissen chronologisch verteld, pas later kwam Scorsese op het idee om de film te beginnen met een flashforward naar de moord op Billy Batts. De regisseur gebruikte de Nouvelle Vague-film Jules et Jim (1962) van François Truffaut als voorbeeld voor de narratieve structuur van het scenario. pp. 150–161
De namen van verschillende echte maffiosi werden in het scenario aangepast. Tommy "Two Gunn" DeSimone werd Tommy DeVito, Paul Vario werd Paulie Cicero en Jimmy "The Gent" Burke werd Jimmy Conway. p. 802 De titel Wiseguy werd uiteindelijk veranderd in Goodfellas om verwarring met de film Wise Guys (1986) en de tv-serie Wiseguy (1987–1990) te vermijden.
Casting Acteur Robert De Niro, die al meermaals met Scorsese had samengewerkt, werd gecast als Jimmy Conway. Hij vond zichzelf te oud om het hoofdpersonage te vertolken en koos er daarom voor om Jimmy te vertolken, een personage dat aanvankelijk aan John Malkovich werd gelinkt.Notes on Goodfellas AFI.com Om zich voor te bereiden op zijn rol verdiepte De Niro zich in de informatie die Pileggi had opgezocht voor zijn boek. Daarnaast nam hij ook vaak telefonisch contact op met Henry Hill om te vragen hoe Jimmy Burke, de man op wie zijn personage gebaseerd was, zich gedroeg, rookte en wandelde.
Na het zien van Something Wild (1986) van regisseur Jonathan Demme stelde De Niro de jonge acteur Ray Liotta voor als hoofdrolspeler. Scorsese was eveneens onder de indruk van de "explosieve energie" van Liotta in de film en liet hem in 1988 auditie doen voor Goodfellas.Scorsese Tackles the Mob Boston Globe, 16 september 1990 Liotta, die het boek van Pileggi gelezen had, deed zijn uiterste best om de rol te versieren, hoewel hij het gevoel had dat de studio liever een bekende naam wilde casten. Als voorbereiding op zijn rol luisterde Liotta naar FBI-opnames van Hill. Ook Alec Baldwin, Sean Penn, Val Kilmer, Nicolas Cage, Tom Cruise en Aidan Quinn kwamen in aanmerking voor de rol.Alec Baldwin auditioned to play Henry Hill in Goodfellas Entertainment Weekly, 29 juli 2015Martin Scorsese's Goodfellas at 25: The Making of the Mafia's Ultimate Home Movie Playboy, 20 april 2015 William Petersen werd door Scorsese benaderd, maar ging niet op het aanbod in.Spinning Stories Chicago Tribune, 7 juni 1992
Lorraine Bracco, die in het verleden auditie had gedaan voor een andere film van Scorsese, werd eind 1988 gevraagd om Karen Hill te vertolken. zp. De actrice besloot om niet met de echte Karen af te spreken, maar probeerde wel om in contact te komen met een maffiavrouw. Dat bleek echter zo goed als onmogelijk omdat de meeste maffiavrouwen een gesloten gemeenschap vormen. Ook actrice Ellen Barkin had auditie gedaan voor de rol. p. 109 Andere actrices die overwogen werden, waren Madonna en Melanie Griffith.
Opnames De film werd gemaakt met een budget van 25 miljoen dollar. Henry Hill kreeg twee weken voor de opnames nog een bedrag van 480.000 dollar. pp. 176–177 De opnames ging in het voorjaar van 1989 van start en eindigden in de zomer. Er werd op locatie gefilmd in Queens, New York, New Jersey en Long Island. Omwille van de complexe structuur werkte Scorsese de hele film uit in een storyboard. De regisseur wilde door middel van lange camerabewegingen, snelle montages en uiteenlopende locaties een film creëren die voortdurend in beweging leek. Freeze frames werden gebruikt om aan te tonen dat er een belangrijke periode uit het leven van Hill was afgelopen.
Tijdens de repetities kregen de acteurs de vrijheid om te improviseren. Scorsese noteerde de beste uitspraken en verhalen die tijdens deze repetities naar boven kwamen en verwerkte ze nadien in het scenario.Jonah Kaplan, Stephen Altobellow & Jeffrey Schwartz in Getting Made: The Making of Goodfellas (2004), Goodfellas (Blu-ray Disc), Warner Bros. Zo bedacht Joe Pesci de bekende scène waarin hij op een dreigende manier vraagt hoe hij grappig is ("Funny how? Do I amuse you?"). Hij baseerde de scène op een waargebeurde situatie die hij zelf had meegemaakt. Ook de scène waarin Henry, Jimmy en Tommy bij de moeder van Tommy gaan eten, werd grotendeels geïmproviseerd. De moeder in die scène werd vertolkt door Scorsese's eigen moeder Catherine.
Het lange tracking shot doorheen de keuken van de Copacabana-nachtclub was noodzakelijk omdat de makers geen toestemming kregen om langs de voorkant binnen te gaan. Scorsese koos ervoor om in de scène een tracking shot te gebruiken om Hill te volgen. Op die manier wilde hij illustreren dat het leven van Hill voor hem lag. De scène werd acht keer opgenomen.
Aan het einde van de film is te zien hoe Tommy, gespeeld door Pesci, een pistool afvuurt richting het publiek. Dit is een eerbetoon aan een gelijkaardig en berucht fragment uit The Great Train Robbery (1903).
Release en ontvangst In post-productie moesten de makers tien frames met bloed verwijderen uit de film om zo een R-rating vast te krijgen van de Motion Picture Association of America (MPAA). Goodfellas ging in september 1990 in première op het filmfestival van Venetië. Scorsese mocht er de Zilveren Leeuw, de prijs voor beste regisseur, in ontvangst nemen. Op 21 september 1990 ging de film in première in de Verenigde Staten.