Marten Walther (Martin) Bril (Utrecht, 21 oktober 1959 – Amsterdam, 22 april 2009) was een Nederlandse columnist, schrijver en dichter.
Levensloop Martin Bril, geboren in Utrecht als zoon van handelsvertegenwoordiger R.M. Bril en J. Bril-Pilat, bracht zijn eerste levensdagen in De Bilt door.Utrechts Nieuwsblad, 22-10-1959 Al snel verhuisde het gezin naar de Livingstonelaan in de Utrechtse wijk Kanaleneiland. Bril groeide verder op in Dieren, Drachten en 't Harde. In het ouderlijk gezin speelde het gereformeerd protestantisme een belangrijke rol.
Vanaf 1978 studeerde Bril filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij voltooide zijn studie niet. Vervolgens volbracht hij de studierichting scenarioschrijven aan de Nederlandse Filmacademie in Amsterdam. Het VPRO televisieprogramma "het Lab" zond zijn afstudeerfilm over een vlaggenfabriek uit. Tijdens zijn studententijd in Groningen schreef hij voor het linkse studentenblad Nait Soez'n en maakte hij kennis met Dirk van Weelden. In Amsterdam begaf hij zich in kunstenaarskringen waarvan ook onder andere schilder Rob Scholte en de latere schrijver Joost Zwagerman deel uitmaakten. Van Weelden en Bril vormden vanaf 1987 een schrijversduo en publiceerden verscheidene verhalenbundels. In deze periode kampte Bril met een alcohol-, coke-, gok- en seksverslaving. Als freelance publicist werkte hij voor onder andere Het Parool, Vrij Nederland, NRC Handelsblad, VPRO (radio) en De Morgen. Zijn grote voorbeeld was de Amerikaanse journalist Jimmy Breslin, een vertegenwoordiger van New Journalism
In 1997 schreef hij voor Het Parool, waar hij op dat moment reeds in dienst was, een serie columns over het proces tegen drugsbaas Johan 'De Hakkelaar' Verhoek. Eveneens in 1997 won hij de Pop Pers Prijs, voor een reeks artikelen over popmuziek in Vrij Nederland. Vanaf deze periode nam zijn productie zienderogen toe, wat mede het gevolg was van het stoppen met de consumptie van alcohol en cocaïne. Vanaf 1998 verschenen er jaarlijks meerdere boeken van zijn hand. In september 2001 verruilde hij Het Parool voor de Volkskrant, waarin hij een dagelijkse column verzorgde. In Vrij Nederland publiceerde hij vanaf 22 december 2001 het wekelijkse feuilleton Evelien, waarvan later onder regie van Rita Horst de televisieserie Evelien werd gemaakt. Hij publiceerde in diverse tijdschriften en trad met Ronald Giphart en Bart Chabot op in theaters. Bovendien was hij geregeld te zien als tafelheer van presentator Matthijs van Nieuwkerk in het televisieprogramma De Wereld Draait Door. Daar liet hij ook van zijn voorliefde voor de geografie van Nederland blijken. In 2006 schreef Bril het zeventiende Groot Dictee der Nederlandse Taal. De door hemzelf voorgedragen tekst stond in het teken van het koppelteken en bevatte woorden als beatjuggelen, guppy en caipirinha.
Een jaarlijks terugkerend onderwerp in zijn columns was de zogeheten rokjesdag, die ene dag in het voorjaar dat alle vrouwen als bij toverslag ineens een rok dragen, met daaronder blote benen.Wanneer is het rokjesdag?, de Volkskrant, 2 april 2009. De bekendheid die Bril gaf aan dit begrip leidde ertoe dat het woord 'rokjesdag' in de Dikke Van Dale werd opgenomen.
In 2014, rond het verschijnen van een biografie over Bril, ontstond er enige discussie of Bril al dan niet deed aan product placement voor Volvo.'Martin en ik', de Volkskrant, Huib de Vries, 24/04/14, 08:57. Gearchiveerd op 23 oktober 2017.
Eveneens in 2014 maakte Coen Verbraak de documentaire Martin Bril - Enfin over leven en werk van Bril.
Voor de ingang van Frisius Medisch Centrum ligt een hardstenen poëzietableau (1 meter bij 1,20 meter) met een gedicht van Martin Bril. Het gedicht met als titel 'Kunst' maakt onderdeel uit van Poëzieroute Leeuwarden. De laatste strofe luidt: "De kunst is zo te leven / dat het je overkomt / Die klaarheid, af en toe". Het gedicht, inclusief de Engelse vertaling door Michele Hutchison, is te lezen op www.poezieroute.nl.
Ziekte en overlijden In juni 2008 werd slokdarmkanker bij Bril vastgesteld. In 2001 was hij al eens getroffen door darmkanker. Hij was enige tijd uit de roulatie maar keerde later terug als columnist en op televisie bij De Wereld Draait Door. In 2009 ontving Bril de Max Pam-oeuvreprijs, toegekend en uitgereikt door journalist en schrijver Max Pam. Inmiddels was duidelijk dat hij ongeneeslijk ziek was en in maart 2009 ging zijn gezondheid snel achteruit. Vanaf april 2009 kreeg hij een vaste dagelijkse plek rechtsonder op de voorpagina van de Volkskrant. Op 17 april werd zijn laatste column, getiteld "Boosheid", hier geplaatst. Vier dagen later werd hij onderscheiden met de Bob den Uyl-prijs voor zijn boek De kleine keizer, maar hij kon de uitreiking niet meer bijwonen. Hij overleed een dag later op 49-jarige leeftijd. De uitzending van 23 april van De Wereld Draait Door werd volledig gewijd aan zijn overlijden.De Wereld Draait Door, 23 september 2009. Gearchiveerd op 18 juli 2013. Op zaterdag 2 mei werd hij herdacht in De Duif waarna hij in besloten kring is begraven op Zorgvlied. Op zijn grafsteen staan zijn personalia en een tekst die bestaat uit één woord: Enfin.
Bibliografie thumb|Martin Bril-paviljoen op het gras aan Amsterdam-Rijnkanaal, Kanaleneiland, Utrecht, 2019 thumb|Tekst: De kunst is zo te leven Dat het je overkomt in Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019 thumb|Uitzicht van Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019 thumb|Lichtval in Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019 1987 - Arbeidsvitaminen. Het ABC van Bril & Van Weelden, Martin Bril, Dirk van Weelden 1990 - Piano en gitaar. De vooruitgang volgens Bril & Van Weelden. Stripverhaal, Martin Bril en Dirk van Weelden 1990 - Voordewind. Roman 1991 - Terugwerkende kracht. Een leesgeschiedenis van de Tweede Wereldoorlog samenst. Martin Bril en Dirk van Weelden 1991 - Bijlezen. De mooiste verhalen uit Nederland en Vlaanderen, Martin Bril ... et al. 1992 - Home sweet home. Bril & Van Weelden onderweg naar een nieuwe eeuw (fragment), Martin Bril & Dirk van Weelden 1993 - De mooiste baby van de hele wereld. Avonturen van een jonge vader 1994 - Altijd zomer, altijd zondag 1997 - Klant in Aantocht 1998 - Het tekort en andere verhalen 1998 - Onderweg 1998 - Etalagebenen. Amsterdamse miniaturen 1999 - Stadsogen. Nieuwe Amsterdamse miniaturen 1999 - Spuigaten 2000 - Hollandse luchten. Amsterdamse miniaturen 2001 - Gloriedagen. Het beste tot nu toe 2001 - Evelien Met grote letter gedrukt, 2002 2001 - Idolen. De mooiste verhalen over: Huub van der Lubbe, Marco van Basten, Winnetou, Jeroen Brouwers, Kuifje & Kapitein Haddock, René Magritte, Marilyn Monroe, Jeanne Darc, Golden Earring, Cuby and the Blizzards, Jan Mulder, Elvis Presley, Remco Campert, Bruce Lee, Alice Cooper en Alain Delon, door Martin Bril ... et al. 2001 - Wereld van heimwee 2001 - De manipulatie 2002 - De Afsluitdijk en verder 2002 - Vaderschap. Nieuwe verhalen van Nederlandse schrijvers, Martin Bril ... et al. 2002 - Het verdriet van Drenthe 2002-2004 - Verzameld werk. Gedichten Deel 1 Deel 2 2002 - Twee broers en een broodjeszaak 2002 - Foam in het Vondelpark. De mooiste foto's van 150 fotografen. Uitg. t.g.v. gelijknamige tentoonstelling in het Vondelpark in Amsterdam, 17 mei t/m 30 juni 2002 2003 - Grote kleine dingen (en andersom) 2003 - Gelukkig niet. Nieuwe avonturen van Evelien 2003 - Overal een rode tas 2003 - De Russische achterbuurvrouw 2004 - Het ronde land 2004 - Twee dochters en een reiger 2004 - De avonturen van Max en Vera 2004 - De Franse slag 2004 - Eigen benen 2004 - De straten van Amsterdam 2005 - Koffiehuis Mokum, foto's Michel Pellanders; tekst Martin Bril 2005 - De dag van de nieuwe haring en andere kleine klassiekers 2005 - Het leed dat liefde heet en andere taferelen 2005 - .nl (met fotografen Ben Deiman en Karel Tomeï) 2006 - Een plek onder de zon. Muziekverhalen 2006 - Het verdwenen kruispunt. Berichten van het land 2006 - De heetste dag van het jaar 2006 - Een bril in Rome 2006 - Plaats delict Amsterdam, tekst: Ruud Buurman, Martin Bril en Rik Suermondt 2007 - Hollandse haltes, fotogr. Werry Crone; tekst Martin Bril. Ondertitel op omslag: van Hongerige Wolf tot Biggekerke 2007 - Schitterend blauw. Reisverhalen 2007 - Haagse bluf en andere verhalen 2007 - Plat du jour. Berichten uit Frankrijk 2008 - De schoonheid van ons land. Dl. 1: De steden 2008 - Vader en dochters (geb.), (pbk.) 2008 - Liefde, seks & regen. Intieme berichten 2008 - De kleine keizer. Verslag van een passie 2008 - Evelien voor altijd. Bevat: Evelien; Gelukkig niet; Eigen benen 2008 - Tout va bien. Berichten uit Frankrijk. Vormt een trilogie samen met: Plat du jour en De kleine keizer 2008 - Donkere dagen. Nieuwe berichten uit het land 2008 - Een man uit de verte. Over Bob Dylan (130 ex.) 2009 - Zweedse liefde 2009 - Mijn leven als hond. Dierenverhalen
Postuum 2009 - De tomeloze Evelien 2009 - C'est la vie. Berichten uit Frankrijk 2009 - Dertig graden in de schaduw. Zomerverhalen 2009 - Overal wonen mensen. Caféverhalen 2009 - Stad (beperkte oplage) 2009 - Traag in cirkels (poëzie, 30 ex.) 2010 - Bomen in het voorbijgaan, Werry Crone; met verhalen van Martin Bril 2010 - Jongensjaren 2010 - Rokjesdag en andere levensverhalen (geb.), (pbk.) 2010 - Vaarwel Evelien 2010 - Buurtgeluiden 2011 - Heimwee naar de provincie 2011 - Meisjes. Verhalen over vrouwen van alle leeftijden 2011 - Het evenwicht. Ineens kanker 2011 - Au revoir. Alle verhalen uit Frankrijk 2012 - Heimwee naar Nederland 2012 - Wat een man nodig heeft 2012 - Niets bewoog in Langelille. De verhalen van Martin Bril uit tijdschrift Noorderbreedte 2013 - Man uit de verte. De helden van Martin Bril 2013 - Het geluk dat gezin heet 2013 - De mooiste dochters van de hele wereld. Bevat: De mooiste baby van de hele wereld; Twee dochters en een reiger 2014 - De zon schijnt 2014 - Onvergetelijke woorden
Biografie Astrid Theunissen, De schelmenjaren van Martin Bril. Amsterdam, Meulenhoff, 2014
Externe links
Categorie:Nederlands columnist Categorie:Nederlands dichter Categorie:20e-eeuws schrijver Categorie:21e-eeuws schrijver Categorie:Nederlands romanschrijver