Helmond

thumb|Topografische gemeentekaart van Helmond, september 2022 thumb|Helmond in 1866 Helmond (; dialect (Helmonds): Hèllemond) is een stadANWB Topografische Atlas Noord-Brabant (2005) - kaart 100 179-388 . en gemeente in de provincie Noord-Brabant in Nederland. Helmond telt inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 54,57 km² (waarvan 0,10 km² water). De gemeente Helmond maakt deel uit van de Metropoolregio Eindhoven en het stedelijk netwerk BrabantStad.

Kenmerkend voor Helmond is een verleden van metaal- en textielindustrie. De straatnamen die op -wal eindigen duiden op de voormalige omwalling van de vestingstad, waar het veertiende-eeuwse kasteel onderdeel van was.

De stad Helmond kent een aantal stadsdelen, onderverdeeld in wijken. De voormalige dorpen Stiphout, Mierlo-Hout en Brouwhuis hebben deels hun dorpse karakter weten te behouden. Zie ook de lijst van wijken in Helmond.

Etymologie In het wapen van Helmond staat een helm afgebeeld. De naam Helmond heeft echter niets met een helm te maken. De naam wordt wel uitgelegd als een samenvoeging van hel, dat 'laaggelegen' zou betekenen, en mond, dat zou verwijzen naar een hoger gelegen, beveiligde plaats.https://www.jvdn.nl/Downloads/WG/2006/TWG2006_047-065.pdf

De helm verscheen reeds op een zegel uit 1241, toen men de historische betekenis al niet meer kende. Deze zou de versterkte middeleeuwse stad symboliseren. Oorspronkelijk was het een middeleeuwse pothelm. Deze is later aangepast aan de mode en is nu een toernooihelm. De eikentakjes symboliseren de Vrijheid. Het vogeltje in de takjes is een middeleeuwse versiering en heeft geen enkele betekenis.

Geschiedenis

Helmond is ontstaan vanuit een nederzetting die al voor het jaar 1000 moet hebben bestaan, en werd in 1179 voor het eerst genoemd in een pauselijke bul van Paus Alexander III. De stad werd in 1225 gesticht door Hertog Hendrik I van Brabant. Helmond heeft geen bewijzen bewaard van de toekenning van stadsrechten, maar algemeen gaat men ervan uit dat deze in dezelfde periode zijn verleend als die van nabuur Eindhoven, dus in of rond 1232.

Helmond was eeuwenlang een centrum van textielnijverheid dat zich in de loop van de negentiende eeuw verder ontwikkelde tot een textielindustrie. Deze werd gestimuleerd door de komst van de Zuid-Willemsvaart in 1825, die Helmond met 's-Hertogenbosch en verder met noordelijk en westelijk Nederland verbond en naar het zuiden via Maastricht verder met het Luikse bekken en de Belgische gebieden langs de Maas. In de late 19e en vroege 20e eeuw kende Helmond daarnaast een periode van verdere bestuurlijke en industriële ontwikkeling. Leden van de familie Wesselman en van enkele Helmondse ondernemersfamilies waren verder bij de slavenhandel en enkele katoenplantages in Suriname betrokken.Dineke Stam, Gerard Snikkenburg, "Sporen van slavernij in Noord-Brabant", Erfgoedbrabantverhalen.nl, 14 november 2018. Gearchiveerd op 7 april 2023. Overblijfselen van de textielindustrie zijn enkele villa's van textielfabrikantenfamilies aan het kanaal en aan de Aarle-Rixtelseweg, en de nog actieve bedrijven Vlisco en Raymakers. De oude metaalindustrie wordt vertegenwoordigd door Nedschroef.

Geografie Helmond ligt tussen Nuenen en Deurne. De dichtstbijzijnde grote stad is Eindhoven. Verder ligt Helmond aan de Zuid-Willemsvaart en de rivier de Aa.

Aangrenzende kernen Mierlo, Deurne, Aarle-Rixtel, Bakel, Gemert, Lierop, Nuenen, Gerwen

Bestuurlijke indeling De oude arm van de Zuid-Willemsvaart loopt dwars door het centrum van de stad.|thumb|250px thumb|250px|Het centrum van Helmond thumb|250px|Brandevoort

Wijken

Binnenstad Helmond-Oost Helmond Noord ´t Hout Brouwhuis Helmond-West Warande Stiphout Rijpelberg Dierdonk Brandevoort Industriegebied Zuid

Uitbreidingen De gemeente Helmond breidde verschillende keren uit met (delen van) buurgemeenten.

In 1968 gebeurde dit met de gemeente Stiphout en delen van de gemeenten:

Mierlo (de kern Mierlo-Hout, later 't Hout en daarop Mierlo-Hout), Deurne (deel van Brouwhuis) en Bakel en Milheeze (ten westen van de Bakelse Aa met Dierdonk, Kruisschot, de kern van Brouwhuis en Rijpelberg).

In de jaren negentig wilde de gemeente de noordelijke buurgemeente Aarle-Rixtel toevoegen. Dorpelingen hielden dit echter tegen met de strijdkreet 'Ale blie!' ('Aarle-Rixtel blijft!'). Uiteindelijk is het kerkdorp opgegaan in de nieuwe gemeente Laarbeek.

Bestuur en politiek Zetelverdeling gemeenteraad

De gemeenteraad van Helmond bestaat uit 37 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1998: +GemeenteraadszetelsPartij19982002200620102014201820222026 Helder Helmond - - 2 3 1 3 5 8 GroenLinks-PvdA - - - - - - - 6 VVD4545556 5 FVD - - - - - - 2 5 D661112*333 4 50PLUS***231-232 2 CDA87876 5 3 2 Lokaal sterk**----632 2 DENK - - - - - -1 1 SP3343653 1 Mì Hellemonders - - - - - - 1 1 GroenLinks2112267 PvdA7596322 Helmond Aktief - 1 1 1 2 1 - - Plan! - - - - 1 1 - - SDH-OH6644*- - - - Helmondse Belangen2522*- - - - TON - - - 2 - - - -Totaal3537373737373737Opkomst44,70%44,80%42,09%39,25%42,53%

Raadsgriffier: Jan JaspersJan Jaspers Gemeente Helmond. Gearchiveerd op 3 juni 2023.

* De partijen SDH-OH, Helmondse Belangen en D66 vormden één fractie in de gemeenteraad, maar namen onafhankelijk van elkaar deel aan de verkiezingen.

** Fusie van SDH-OH en Helmondse Belangen.

*** tot 2017 de partij Senioren

College van B&W De coalitie voor de periode 2022-2026 bestond uit D66, SP, Lokaal sterk, 50PLUS, GroenLinks, PvdA en DENK. DENK leverde geen wethouder.Benoeming wethouder Tuerlings, 2 juli 2024. op 6 november 2024.Formatiewijziging wethouder Bonte, 2 juli 2024. op 6 november 2024.Benoeming burgemeester Helmond, 27 september 2024. Gearchiveerd op 29 september 2024. De coalitie voor de periode 2026-2030 bestaat uit Helder Helmond, VVD, Lokaal Sterk, CDA en D66. Zie hieronder het college van burgemeester en wethouders.

Naam Functie Partij Portefeuille S.C.C.M. (SJoerd) Potters Burgemeester VVD Openbare Orde & Veiligheid Integriteit Bestuurs- en Juridische zaken Kabinet & Protocol Handhaving (coördinatie) Martijn Rieter Wethouder (0,7 fte) Helder Helmond Sport & Bewegen Cultuur. 1e locoburgemeester Wijkwethouder: Brouwhuis Stefanie Brugmans Wethouder (0,7 fte) Helder Helmond Jeugd & Jeugdzorg Werk & Inkomen Wijkwethouder Binnenstad en Centrum G.L.C.C. (Gaby) van den Waardenburg Wethouder (0,9 fte) D66 Energie en Klimaat, Groen, Afval en Milieu en Schaal- en Kwaliteitssprong. Schaal- en Kwaliteitssprong Brainport Willem Boetzkes Wethouder (1,0 fte) Helder Helmond Wonen & Ruimte Organisatie. Theo Manders Wethouder (0,8 fte) VVD Financiën Economie Arbeidsmarkt. Boris Kox Wethouder (0,8 fte) CDA Gezondheid Zorg Onderwijs Serge van de Brug Wethouder (0,8 fte) Lokaal Sterk Mobiliteit Dienstverlening Vastgoed E. (Erik) de Ruiter Gemeentesecretaris Algemeen directeur ambtelijke organisatie Secretaris college van burgemeester en wethouders

Stedenbanden Helmond heeft een stedenband (gehad) met de volgende plaatsen:Stedenbanden Helmond Mechelen (België) San Marcos (Nicaragua), sinds 1987Stedenband Helmond San Marcos. Gearchiveerd op 31 mei 2023. Zielona Góra (Polen), van 1994 tot en met 2014Raadsvoorstel 020 - Stedenband met Zielona Gora, geraadpleegd op 12 april 2014.

Economie thumb|250px|Het hoofdkantoor van Vlisco thumb|250px|De Markt In de negentiende eeuw is Helmond een industriestad geworden met lange tijd een relatief eenzijdig patroon, voornamelijk laaggeschoolde metaal- en textielnijverheid. Dit leidde tot een relatief eenzijdige bevolking met een grote onderlaag en een kleine rijke bovenlaag, een tweedeling die deels ook geografisch tot uiting kwam door de Zuid-Willemsvaart. Veel van de oorspronkelijke industrie is verdwenen, hoewel enkele bedrijven uit die tijd, zoals Vlisco, nog bestaan. Vlisco is al sinds midden negentiende eeuw actief als producent van bedrukte katoentjes die zich na 1960 heeft gespecialiseerd als exporteur van 'wax-prints' naar Westelijk Afrika. Ze heeft daar een stevige marktpositie opgebouwd met een lokaal gekleurde collectie. In het kader van de economische herstructurering heeft zich sinds de jaren zestig van de 20ste eeuw een groot aantal nieuwe bedrijven van buitenaf in Helmond gevestigd die deels ook weer verdwenen zijn. Anno 2021 is de industrie met 26% van de plaatselijke werkgelegenheid nog steeds de grootste werkgever ter plaatse. Daaronder een aantal bedrijven dat in de hoogwaardige technologiesector actief is. Helmond telt diverse uitgestrekte bedrijventerreinen.

Kenniscentrum voor autotechniek In 1976 voegde het in Helmond gevestigde VolvoCar een ontwikkelingslaboratorium toe aan zijn activiteiten. Na de omzetting in NedCar ging het verder als NedCar Product Design & Engineering en na verzelfstandiging als PDE Automotive. Dit werd een kern voor het vanaf begin 21ste eeuw ontwikkelde kenniscentrum voor de auto-industrie. Dit in 2003 geïnitieerde centrum kreeg de naam High Tech Automotive Campus, in 2017 komt de stichting Automotive Campus tot stand. De Campus beslaat 15 à 20 ha. Hier vindt men ook het in 2008 vanuit Delft overgeplaatste TNO Automobieltechniek. Ook het Franse Altran - dat in 2016 het Duitse Benteler concern overnam, inclusief het in Helmond gevestigde ontwikkelingslaboratorium, een voortzetting van Volvo engineering ter plaatse. Ook zijn er diverse middelbare- en hogere beroepsopleidingen in de autotechniek. In 2026 namen de gemeente en de provincie Noord-Brabant ieder de helft de aandelen over van bouwbedrijf Van de Ven van de Automotive Campus.

De stad kent daarnaast een twintigtal bedrijven die als toeleverancier werkzaam zijn of waren voor de auto-industrie. De bekendste daaronder was het tot de VDL Groep behorende Advanced Public Transport Systems, dat de Phileas bussen heeft gebouwd.

Winkelen Het winkelhart van de stad bevindt zich in het centrum, rond de Veestraat en De Markt. Hier is ook de Elzas Passage te vinden.

Er is een weekmarkt op De Markt / Noord Koninginnewal / Ameideplein op de zaterdag en woensdagochtend. Ook is er een markt in Mierlo-Hout op de dinsdagochtend en de markt Brouwhuis op de vrijdagochtend.

Cultuur thumb|250px|Terras aan het "oude kanaal" ("Ut auwe knaal") Helmonders worden ook wel 'kattenmeppers' genoemd, wat hun spotnaam is. Naar verluidt aten ze vroeger katten, of 'dakhazen', hetgeen mogelijk op de toenmalige armoede is terug te voeren. In het Helmonds, een zeer karakteristiek dialect, zegt grootmoeder, die zo'n maaltijd zou hebben genuttigd: Mar jonge, ge kôhnt ut verskil nie zien, en ut smakte goewd. Krek un wild kneen. Ook kent men het verhaal van kattenvriend, de Capucijn Pater Nicodemus, die straatkatten ving en naar de zolder van het klooster bracht, waar ze zich aan de daar aanwezige muizen te goed konden doen.

Helmond heeft lange tijd een stadsdichter gehad. Vanaf 1 januari 2011 was dat jarenlang Wim Daniëls, die ook Het Helmonds Woordenboek en de gedichtenbundel Helmond schreef.

Uitgaansleven Om op stap te gaan, kan men in Helmond terecht aan de Kasteellaan, Havenweg, Steenweg, Markt en Zuid Koninginnewal alwaar de natte horeca geconcentreerd is.

Film, theater en muziek Er zijn twee bioscopen, Pathé Helmond met 6 zalen en de Nederlandse Cacaofabriek met 3 zalen, en twee theaters, Theater 't Speelhuis en het Annatheater.

De bekendste plekken voor live-popmuziek zijn De Cacaofabriek en Muziekcafé Helmond, beiden hebben een kernpodiumstatus (Nationaal Fonds Podiumkunsten).

Evenementen