La traviata ('De verdoolde' of 'De dolende') is een opera in drie bedrijven van Giuseppe Verdi, die zijn première beleefde op 6 maart 1853 in het Teatro La Fenice in Venetië. Het libretto van Francesco Maria Piave is gebaseerd op de roman La dame aux camélias uit 1848 van Alexandre Dumas (zoon). De opera was in theaterseizoen 2013-2014 wereldwijd de meest opgevoerde opera.
Synopsis miniatuur|left|Violetta met in haar hand de Camellia. Hamburgische Staatsoper (2013) miniatuur|rechts|De dood van Violetta. Hamburgische Staatsoper (2013) Eerste bedrijf Violetta, een bekende en rijke courtisane, geeft een feest ter ere van haar verjaardag. Hier is Alfredo Germont, die haar reeds een jaar van een afstand aanbidt, ook aanwezig. Als het gezelschap zich naar een ander vertrek begeeft, krijgt Violetta een flauwte. Ze blijft alleen in het vertrek achter. Alfredo komt haar opzoeken en verklaart haar zijn liefde. Violetta wuift deze eerst weg maar is later ontroerd en geeft een cameliabloem aan Alfredo die hij dient terug te brengen als deze verwelkt (de volgende dag dus). Na afloop van het feest kijkt Violetta terug op haar leven en denkt aan een beter leven met Alfredo in de toekomst.
Tweede bedrijf Violetta en Alfredo wonen samen in een huis op het Franse platteland. Violetta heeft haar verleden achter zich gelaten en leidt nu een eenvoudiger leven met Alfredo. Echter, zonder haar inkomsten als courtisane is het leven erg duur en zij besluit om al haar bezittingen te laten verkopen teneinde het huidige leventje voort te zetten. Als Alfredo hierachter komt, vertrekt hij terstond naar Parijs om dit te beletten. Na zijn vertrek krijgt Violetta bezoek van de vader van Alfredo. Deze smeekt haar om bij Alfredo weg te gaan daar hun 'zondige' relatie een huwelijk van de zus van Alfredo in de weg staat. Ze geeft toe en schrijft een afscheidsbrief aan Alfredo. Als Alfredo thuiskomt en de brief leest is hij ontroostbaar, terwijl zijn vader hem probeert te bewegen terug te keren naar de Provence.
Flora, een oude vriendin van Violetta, geeft een feest. Violetta is aanwezig, vergezeld door haar oude beschermer, Baron Douphol. Alfredo speelt kaart tegen de baron en staat daarbij op aanzienlijke winst. Violetta vreest voor het aanstaande duel tussen beide mannen en probeert Alfredo zo ver te krijgen dat hij weggaat. Alfredo, nog steeds woedend om de afwijzing door Violetta, roept alle aanwezige gasten naar zich toe, smijt al zijn gewonnen geld in de richting van Violetta en roept uit dat hij daarmee al haar gunsten heeft betaald. De gasten reageren zeer verontwaardigd op deze grove belediging. Violetta, zwaar ziek, bezwijkt in de armen van Flora.
Derde bedrijf
Violetta ligt in haar slaapkamer. De tuberculose eist haar tol. Annina, haar trouwe bediende, is bij haar. Alfredo is door zijn vader ingelicht over het offer dat Violetta heeft gebracht. Hij zoekt haar op en smeekt haar om vergeving, die zij dankbaar schenkt. Violetta is zeer verheugd over zijn komst en wil zich aankleden voor hem, maar zij kan het niet. Dan komt de vader van Alfredo binnen. Hij zegt met zoveel woorden dat hij verscheurd wordt door wroeging en dat het een grove fout van hem was Violetta te dwingen Alfredo op te geven, maar Violetta weet dat ze zeer spoedig zal sterven en ze geeft Alfredo een portretje van zichzelf. Ze smeekt hem te trouwen als hij ooit een lief meisje zal ontmoeten. Ze sterft ten slotte in zijn armen.
Bekende aria's Eerste bedrijf Libiamo ne' lieti calici (Brindisi ofwel Drinklied) Un dì, felice, eterea (Alfredo, Violetta) È strano, è strano! (Violetta) Ah fors'è lui che l'anima (Violetta) Follie! Follie! (Violetta) Sempre libera (Violetta, Alfredo)
Tweede bedrijf thumb| Afbeelding van een 78 toerenplaat van Giuseppe Verdi's La traviata, tweede bedrijf
De' miei bollenti spiriti (Alfredo) Pura siccome un angelo (Germont) Non sapete quale affetto (Violetta) Un di quando le veneri (Germont, Violetta) Ah! Dite alla giovine (Violetta, Germont) Morro'! La mia memoria (Violetta, Germont) Di Provenza (Germont) Noi siamo zingarelle (Koor van de zigeunerinnen) Di Madride noi siami mattadori (Koor van de matadors en vrouwen) Ogni suo aver tal femmina (Alfredo)
Derde bedrijf Addio del passato (Violetta) Largo al quadrupede (Bacchanale) Parigi, o cara (Alfredo, Violetta) Ah, gran Dio, morir (Violetta, Alfredo)
Geselecteerde opnamen JaarRolverdeling(Violetta, Alfredo, Germont)Dirigent,operagezelschap en orkestLabel1912Jane Morlet,Maurice Troselli,Henri AlbersEmile Archaimbaud,Chœurs et Orchestre PathéPathé 1587-1602 (78 toeren schellak), Bourg BG 4023-4 (2-lp)(oudste opname)1917Margherita Bevignani,Franco Tumminello,Ernesto BadiniCarlo Sabajno,koor en orkest van het Teatro alla ScalaHMV S 5620-41 (78 toeren schellak) (oudst bekende opname uit de Scala)1930Anna Rosza,Alessandro Ziliani,Luigi BorgonovoCarlo Sabajno,koor en orkest van het Teatro alla ScalaHMV C 2214-26 (78 toeren schellak) - VAI Audio Vaia 1108 (2-cd) en Arkadia 78001 (2-cd)1946Licia Albanese,Jan Peerce,Robert MerrillArturo Toscanini,NBC Symphony Orchestra and Chorusaudio-cd: RCA Victor Red SealASIN B000003EXX1953Maria Callas,Francesco Albanese,Ugo SavareseGabriele Santini,Coro Cetra, Orchestra Sinfonica di Torino della RAIFonit Cetra TRV 01 (3-lp) en 2005 Deutsche Grammophon, 0289477593621955Maria Callas,Giuseppe di Stefano,Ettore BastianiniCarlo Maria Giulini,koor en orkest van het Teatro alla Scalaaudio-cd: EMI ClassicsASIN B00000630Y1958Maria Callas,Alfredo Kraus,Mario SereniFranco Ghione,koor en orkest van het Teatro Nacional de São Carlosaudio-cd: EMI ClassicsASIN B000002RY71960Anna Moffo,Richard Tucker,Robert MerrillFernando Previtali,koor en orkest van de Opera Romaaudio-cd: RCA Victor Red SealASIN B000003GAX1962Joan Sutherland,Carlo Bergonzi,Robert MerrillJohn Pritchard,koor en orkest van de Maggio Musicale Fiorentinoaudio-cd: Decca RecordsASIN B000007OTV1967Anna Moffo,Franco Bonisolli,Gino BechiGiuseppe Patanè,koor en orkest van de Opera Roma(film van Mario Lanfranchi)dvd: Video Artists InternationalASIN B000083C6X1968Montserrat Caballé,Carlo Bergonzi,Sherrill MilnesGeorges Prêtre,koor en orkest van de RCA Italianaaudio-cd: RCAASIN B000B5Y00U1971Beverly Sills,Nicolai Gedda,Rolando PaneraiAldo Ceccato,Royal Philharmonic Orchestra,John Alldis Choiraudio-cd: EMI ClassicsCat: 7 69827 21976Ileana Cotrubaş,Plácido Domingo,Sherrill MilnesCarlos Kleiber,koor en orkest van de Bayerische Staatsoperaudio-cd: Deutsche GrammophonASIN B000001GG41979Joan Sutherland,Luciano Pavarotti,Matteo ManuguerraRichard Bonynge,koor en orkest van de National Philharmonicaudio-cd: Decca RecordsASIN B0000041Y91983Teresa Stratas,Plácido Domingo,Cornell MacNeilJames Levinekoor en orkest van de Metropolitan Opera(film van Franco Zeffirelli)dvd: Universal StudiosCat: 0 2519-20326-2 21992Cheryl Studer,Luciano Pavarotti,Juan PonsJames Levinekoor en orkest van de Metropolitan Operaaudio-cd: Deutsche GrammophonASIN B000001GGR1992Kiri Te Kanawa,Alfredo Kraus,Dmitri HvorostovskiZubin Mehta,koor en orkest van de Maggio Musicale Fiorentinoaudio-cd: Polygram RecordsASIN B0000041631995Angela Gheorghiu,Frank Lopardo,Leo NucciSir Georg Solti,koor en orkest van de Royal Opera House Covent Gardenaudio-cd: Decca RecordsASIN B00000427V2000Stefania Bonfadelli,Vincente Ombuene,Ettore Kim Dong-KyuEd Spanjaard,Nederlands Balletorkest, Opera Ahoy'-koor en Opera Ahoy'-balletLive-opname Ahoy' Arena, Rotterdam, 20-22 januari 2000dvd: Companions Opera 5004932005Anna Netrebko,Rolando Villazón,Thomas HampsonCarlo Rizzi,Wiener Philharmoniker, Mozarteum Orchester, Konzertvereinigung Wiener Staatsopernchoraudio-cd: Deutsche Grammophon - Live-opname Salzburger Festspiele 2005ASIN B000B6695S YouTube:
Opmerking: "Cat:" staat voor catalogusnummer van de maatschappij; "ASIN" is het productreferentienummer op amazon.com.
Externe link Libretto op www.giuseppeverdi.it
Categorie:Opera van Giuseppe Verdi Categorie:Compositie voltooid in 1853