Peñón de Vélez de la Gomera (Arabisch: Djazirat Ghomara of Hajar Badis) is een van de Spaanse exclaves in Noord-Afrika, voor de kust van Marokko, die worden aangeduid met de term plazas de soberanía, samen met de kustenclaves Ceuta en Melilla, het eiland Peñón de Alhucemas, de Islas Chafarinas en het rotseiland Isla Perejil.
Geografie thumb|links|Peñón de Vélez de la Gomera in 1920 toen het nog een eiland was Velez is de Spaanse vorm van Badis, een Berbers dorpje gelegen aan de Marokkaanse kust, recht tegenover het eiland. Gomera verwijst naar de Ghomaraberbers van de regio. Peñón de Vélez de la Gomera is 117 km ten zuidoosten van Ceuta gelegen. Het was ooit een eiland, maar in 1934 werd in een zware storm een enorme hoeveelheid zand opgestuwd in het korte kanaal tussen het eiland en het Afrikaanse continent, waardoor het kanaal werd omgevormd tot een tombolo en het eiland een schiereiland werd, dat sedertdien door een zandige landengte van 85 meter met Marokko is verbonden. Het heeft een oppervlakte van 1,9 hectare en een maximale hoogte van 87 meter boven zeeniveau.
Geschiedenis Het rotseiland, dat als een strategische locatie in Noord-Afrika gold, werd op 23 juli 1508 door de Spanjaarden veroverd op een groep piraten.
Op 20 december 1522 werd het eiland veroverd door de Berberse Wattasiden uit Marokko. De commandant van het Spaanse garnizoen zag een vloot naderen waarvan hij dacht dat deze uit Iberië kwam en nam aan dat het versterkingen waren. Hij opende de poorten, maar het bleken schepen die door de Wattassiden waren gestuurd.
Een Spaanse poging tot herovering mislukte in 1525. In 1550 werd de Wattasidische heerser Ali Abu Hassun gedwongen in ballingschap te gaan naar Spanje en kwam de Peñón onder het bewind van de Arabische Saadiden. Hun heerschappij was van korte duur.
In 1554 werd Peñón de Vélez de la Gomera veroverd door de Ottomanen uit Algiers. In 1564 heroverde Spanje Peñón de Vélez de la Gomera en het is sindsdien onder permanente Spaanse controle. Het werd, net zoals Ceuta en Melilla, niet aan Marokko overgedragen bij de beëindiging van het Spaanse protectoraat over het noorden van dat land, aangezien Spanje er reeds voor de aanvang van dat protectoraat de soevereiniteit over uitoefende. Toch wordt het, net als de andere plazas de soberanía, door Marokko opgeëist.
Zie ook Vuurtoren van Peñón de Vélez de la Gomera Spaans-Marokko
Categorie:Spaans territorium in Afrika Categorie:Exclave in Afrika Categorie:Betwist grondgebied in Afrika