alt=Een blauwe, roze en rood-oranje vlag met het logo van Rebelle wapperen door elkaar. Bovenaan is de blauwe hemel te zien met felle zon, die de vlaggen belicht.|miniatuur|Rebelle-vlaggen op een mars tegen de pensioenhervormingen van 2026. Rebelle vzw is een feministische organisatie die sinds 1922 strijdt voor de rechten van vrouwen* en personen die gelijkaardige discriminatie ondervinden. Hun werking bevindt zich op het kruispunt van de thema's gender, gezondheid en opvoeding, en focust op het doorbreken van de spelregels die genderdiscriminatie en onrechtvaardigheid in stand houden. Vanuit het hoofdkantoor in Brussel en de regionale kantoren in Antwerpen, Kortrijk, Gent en Hasselt beheert Rebelle een tweeledige werking, bestaande uit een luik Sociaal-Cultureel Werk (SCW) en een luik Preventieve Gezinsondersteuning (PGO).
*Iedereen die zich vrouw voelt of op een gelijkaardige manier discriminatie meemaakt.
Daarnaast treedt de organisatie op als bondgenoot van projecten en verenigingen die streven naar gelijke (ontwikkelings)kansen voor iedereen. Rebelle is een autonome vzw, met Solidaris als structurele partner.
Geschiedenis Oorsprong: vrouwenvereniging van de socialistische ziekenfondsen In 1922 verenigde de Socialistische Vooruitziende Vrouwen (SVV) vrouwen onder de koepel van de Socialistische Mutualiteiten. In het Franstalige gebied gebeurde dat onder de noemer Femmes Prévoyantes Socialistes (FPS). Deze nationale werking ijverde voor de bescherming en rechten van arbeidsters, moeders en kinderen, met een focus op gezondheid en opvoeding, en ondersteunde lokale groepsactiviteiten gericht op verbinding. In 1975 splitste SVV/FPS van een nationale werking op in een Vlaamse en Waalse federatie. Deze Vlaamse werking - de voorloper van de huidige werking van Rebelle vzw - veranderde haar naam van SVV in SCC-SVV (Sociaal-Cultureel Centrum – Socialistische Vooruitziende Vrouwen).
Omvorming naar een socio-culturele vzw Met de wet van 1990 op de organisatie van ziekenfondsen werd SCC-SVV omgevormd van een mutualistische structuur naar een socioculturele vzw. Naast maatschappelijke projecten werden ook korte vormingreeksen en activiteiten aangeboden in gestructureerde lokale groepen. Op 16 november 2003 veranderd SCC-SVV haar naam in VIVA - Socialistische Vrouwen Vereniging (VIVA-SVV). Er werd meer ingezet op intersectionaliteit, met bijzondere aandacht voor vrouwen in armoede, jonge vrouwen en vrouwen met een diverse etnisch-culturele achtergrond.
Preventieve gezinsondersteuning elders ondergebracht De organisatie verzorgde doorheen haar hele geschiedenis een SCW-werking, maar haar PGO-werking (de organisatie van de consultatiebureaus) werd enkele decennia ondergebracht bij Kind en Gezin (vanaf 1959) en later Thuishulp (vanaf 2007). In 2020 werd de PGO-werking weer overgedragen aan VIVA-SVV en werd ook het Antwerpse Inloopteam (INtegraal, Laagdrempelig Opvoedings- & OndersteuningsPunt) ingekanteld.
Naamsverandering naar Rebelle vzw VIVA-SVV markeerde haar 100-jarig bestaan in 2022 met een naamsverandering naar Rebelle vzw. (Ook de Waalse tegenhanger koos dat jaar voor een nieuwe naam: Soralia.) De beleidsperiode 2021 – 2025 werd gekenmerkt door projecten en campagnes over seksualiteit, genderongelijkheid in (emotionele) arbeid binnen het gezin, geweld op vrouwen en de gezondheidskloof. Op PGO-vlak werd verder ingezet op professionalisering en de inkanteling van het Inloopteam in Oostende.
Visie Rebelle vzw noemt intersectionaliteit en inclusie als kernwaarden in hun werking om te beantwoorden aan verandering in het sociale landschap, vanuit de overtuiging dat personen discriminatie ondervinden door een verzameling van identiteitsaspecten, zoals gender, afkomst, religie, leeftijd, etc. In hun communicatie wordt vaak een asterisk gebruikt bij het woord 'vrouw(en)' die aanduidt dat Rebelle de vrouwelijke ervaring breder definieert dan biologische kenmerken.
Activiteiten Sociaal-cultureel werk Als belangenbehartiger zet Rebelle vzw campagnes op om maatschappelijke thema’s en feministische vraagstukken aan te kaarten, vaak in samenwerking met partnerorganisaties en vrijwilligers.
In de beleidsperiode 2026 - 2030 zegt Rebelle aan de slag te gaan met de thema's antifeminisme, genderstereotypen in zorgarbeid, toegankelijkheid van gezondheidszorg en ongelijkheid in de gezondheidszorg (waar de podcast Openhartig seizoen 2: Ongelijkheid in de zorg een voorbeeld van is). Daarnaast heeft Rebelle een aanbod van workshops, keynotes en educatief materiaal met als doel om doelgroepen te informeren, verbinden en versterken.
Preventieve gezinsondersteuning Het luik preventieve gezinsondersteuning ondersteunt (toekomstige) ouders en opvoeders, met bijzondere aandacht voor gezinnen in een kwetsbare situatie. De dagelijkse werking wordt vormgegeven door eigen medewerkers en ruim 500 PGO-vrijwilligers. In de beleidsperiode 2026–2030 zegt Rebelle met haar PGO-werking onder andere te willen focussen op de uitbouw van hun positie als expert en partner in de sector van de Preventieve Gezins- en Jeugdondersteuning.
Rebelle is betrokken als partner in 54 Huizen van het Kind en heeft er een in eigen beheer in Antwerpen Kiel, waar Rebelle een lokaal aanbod voorziet van spel- en ontmoetingsinitiatieven en materiële ondersteuning. Binnen de omkadering van de Huizen van het Kind organiseert Rebelle consultatiebureaus en twee inloopteams. Rebelle is organisator van 43 consultatiebureaus in Vlaanderen die de groei en ontwikkeling van jonge kinderen (0 tot en met 3 jaar) opvolgen. Vrijwilligers werken er samen met artsen en verpleegkundigen van Kind en Gezin. Ouders kunnen er gratis terecht voor het meten en wegen van hun kindje, vaccinaties, opvoedingsvragen en verzorgingsadvies. Inloopteams in Antwerpen en Oostende bieden aanstaande gezinnen en gezinnen met kinderen tot 6 jaar preventieve gezinsondersteuning en initiatieven gericht op verbinding, onder andere via ouderbijeenkomsten, spel en ontmoeting, open onthaalmomenten en doe-namiddagen.
Vrijwilligers Van bij de oprichting van de organisatie in 1922 vormen vrijwilligers een structureel onderdeel van SVV. In de beginjaren organiseerden de vrijwilligers activiteiten rond de bescherming van moeder en kind, gezondheidspreventie, arbeids- en burgerrechten, vredesacties en de uitbouw van kinderwerken. In 1923 ondersteunden zij in Gent het eerste weegmoment voor baby's, wat later een vaste activiteit werd van de consultatiebureaus.
Binnen preventieve gezinsondersteuning bleven vrijwilligers een constante factor. Daarnaast ontwikkelde SVV in de 20e eeuw een netwerk van lokale groepen en ledenverenigingen, dat vorming, ontmoeting en maatschappelijke actie combineerde. Deze groepen waren cruciaal voor de verspreiding van de werking en de uitbouw van de ledenbasis. Met de verdere professionalisering van de vzw, evolueerde deze vrijwilligerswerking naar meer thematische, projectmatige en doelgroepgerichte engagementen.
Na de naamsverandering naar Rebelle verdwenen een aantal traditionele groepen en kwamen nieuwe vormen van vrijwillige inzet tot stand, zoals projectgroepen, actie-initiatieven en lokale experimenten. Naar eigen zeggen beschouwt Rebelle vrijwilligerswerk als een sleutelmechanisme voor participatie, gemeenschapsvorming en emancipatie, met blijvende aandacht voor ondersteuning, waardering en toegankelijkheid.
Externe link Officiële website
Categorie:Belgische vereniging