De Verenigde Staten van Indonesië (Indonesisch: Republik Indonesia Serikat, afgekort als RIS) was de federale republiek die op 27 december 1949 werd opgericht als rechtsopvolger van Nederlands-Indië. In 1950 ging deze federale republiek op in de eenheidsstaat Indonesië.
Achtergrond Op 15 november 1946 werd de Overeenkomst van Linggadjati gesloten tussen Nederland en de opstandige Republik Indonesia. De Republik had het grootste deel van Java, Madoera en Sumatra veroverd. Verschillende deelstaten van deze drie eilanden zouden samen met Borneo en Oost-Indonesië de Verenigde Staten van Indonesië vormen. De Verenigde Staten van Indonesië bestaande uit zijn deelstaten zou samen met het Koninkrijk der Nederlanden bestaande uit Nederland, Suriname, de Nederlandse Antillen en het nog altijd koloniale Nederlands-Nieuw-Guinea de Nederlands-Indonesische Unie vormen (wat een tegenhanger moest worden van het Brits Gemenebest.)
De Tweede Kamer nam echter een motie aan met een interpretatie van het akkoord die Indonesië niet wilde accepteren. Het ging om overname van de staatsschuld, waarborgen voor het Nederlandse bedrijfsleven en een aparte status voor Nieuw-Guinea. Op 25 maart 1947 ratificeerde Nederland dit 'aangeklede' Linggadjati. Ook over de uitvoering ervan ontstonden conflicten. Op 20 juli van dat jaar zegde de Nederlandse regering de overeenkomst op, waardoor de Verenigde Staten van Indonesië nooit gesticht konden worden. De vredesonderhandelingen bleven moeizaam verlopen en het was duidelijk dat Nederland zijn gezag in Nederlands-Indië niet kon herstellen. Als bemiddelaar tussen de Republik Indonesia en Nederland stond de Bijeenkomst Federaal Overleg (BFO). Hierin zaten delegaties van verschillende gebieden buiten de Republik die voorstander waren van een Federatie. Op 2 november 1949 kon Nederland eindelijk, zonder gezichtsverlies succes melden. Tijdens een rondetafelconferentie waaraan Nederland, de Republik Indonesia en de BFO deelnamen, was overeengekomen dat de soevereiniteit zou worden overgedragen aan de Verenigde Staten van Indonesië. Tevens zou dan ook de Nederlands-Indonesische Unie worden opgericht. Nederlands-Nieuw-Guinea zou buiten de overdracht worden gehouden. Over de status van dit gebied zou nog worden besloten. Op 27 december 1949 werd de soevereiniteit overgedragen aan de nieuwe staat, de Verenigde Staten van Indonesië.
Bevoegdheden RIS De grondwet van de RIS regelde welke gemeenschappelijke instituties de federale staat zou kennen. Dit waren: een president een ministerraad (zie regering van de Verenigde Staten van Indonesië) een senaat een volksvertegenwoordiging een hoge raad een algemene rekenkamer Iedere deelstaat zou twee senatoren afvaardigen, gekozen door de regering van de deelstaat op voordracht van drie namen door de volksvertegenwoordiging. De volksvertegenwoordiging telde 150 leden, waarvan er 50 door de Republik zouden worden geleverd. De deelstaten kenden geen eigen legers.
Deelstaten Hoewel de RIS niet lang genoeg heeft kunnen bestaan om te functioneren, waren er zeven deelstaten (negara's) opgericht. Een negara kon weer worden onderverdeeld in een aantal kleinere autonome gebieden: de daerahs. Een aantal gebieden besloten nog even te wachten met het vaststellen van hun status, dan wel om zich aan te sluiten bij een andere deelstaat. Tot die tijd zou het verschil tussen negara en daerah verwaarloosbaar zijn, met uitzondering van de situatie in Oost-Indonesië.
thumb|left|750px|Onderverdeling van de Verenigde Staten van Indonesië
De RIS bestond uit de volgende zeven deelstaten (negara's) en negen autonome gebieden (daerahs), met stichtingsdata onder Nederlands bewindGahetna.nl M.G.H.A. de Graaff, A.M. Tempelaars: Inventaris van het archief van de Algemene Secretarie van de Nederlands-Indische Regering en de daarbij Gedeponeerde archieven, (1922) 1944-1950, p. 27. Nummer archiefinventaris: 2.10.14 . Geraadpleegd op 11 juli 2019 (behalve de Republik Indonesia), staatshoofd en datum inlijving in de Republiek IndonesiëRulers.org Rulers: Indonesia States 1946-50. Geraadpleegd 11 juli 2019.: NummerNaamVlagHoofdstadGebiedGestichtStaatshoofdPeriode Opheffing/Inlijving in de Republiek - Verenigde Staten van Indonesië Geheel Nederlands-Indië, behalve Nieuw-Guinea 27-12-1949 Soekarno Opheffing 17-08-19501 Negara Republik IndonesiaInclusief:1. Atjeh2. Yogyakarta3. Lampoeng4. Tapanoeli, westkust Noord-Sumatra Jakarta Grote delen van Java en Sumatra 17-08-1945 SoekarnoSjafruddin PrawiranegaraAssaat Datuk MudoSoekarno 18-08-1945 - 27-12-194919-12-1948 - 13-07-194927-12-1949 - 15-08-195015-08-1950 - 12-03-1967 - 2 Negara Indonesia Timur Makassar Oost-Indonesië inclusief de Zuid-Molukken. Op 25 april 1950 werd de Republiek der Zuid-Molukken uitgeroepen. 24-12-1946 Tjokorda Gde Rake Sukawati (1899 - 1967) 24-12-1946 - 17-08-1950 Opheffing bij ontbinding Verenigde Staten van Indonesië 17-08-19503 Negara Pasundan Bandung Sundanese republiek, Bandung met regio 24-04-1948 Raden Mohammed Suriakartelegawa 04-05-1947 - ??-??-1947 Wali negara Raden Ario Adipati Muharram Wiranatakoesoema V 04-03-1948 - 10-02-1950 Federale commissaris 10-02-1950 - 11-03-1950 Inlijving 11-03-19504 Negara Djawa Timur Surabaya Oost-Java 26-11-1948 R.T. Achmad Kusumonegororegent van Banjuwangi 03-12-1948 - 19-01-1950 Federale commissaris 19-01-1950 - 09-03-1950 Inlijving 09-03-19505Negara Madura Pamekasan Madura 20-02-1948 Raden R.A.A. Tjakraningrat 20-02-1948 - 01-02-1950 Federale commissaris 01-02-1950 - 09-03-1950 Inlijving 09-03-19506 Daerah Istimewa Sumatera TimurNegara Sumatera Timur Medan Sumatra's Oostkust 08-10-194725-12-1947 Tengku Mansur (1897-1955) 11-1947 - 17-08-1950 -7 Negara Sumatera Selatan Palembang Zuid-Sumatra 30-08-1948 Abdul Malik 30-08-1948 - 01-1950 ? 01-1950 - 09-03-1950 Federale commissaris 09-03-1950 - 24-03-1950 Inlijving 24-03-19508 Daerah Djawa Tengah Semarang Centraal-Java 02-03-1949 - - Inlijving 09-03-19509 Daerah Bangka Banka 12-07-1947 Masjarif gelar Lelo Bandaharo 12-07-1947 - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195010 Daerah Belitung Billiton 12-07-1947 Masjarif gelar Lelo Bandaharo 12-07-1947 - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195011 Daerah Riouw Riau 12-07-1947 Masjarif gelar Lelo Bandaharo 12-07-1947 - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195012 Daerah Istimewa Kalimantan Barat Pontianak West-Borneo 12-05-1947 Abdul Hamid II (Alkadrie, 1913 - 1978), sultan van Pontianak 15-05-1947 - 24-05-1950 Federale commissaris 24-05-1950 - 17-08-1950 Opheffing bij ontbinding Verenigde Staten van Indonesië 17-08-195013 Daerah Dajak Besar Banjarmasin Groot-Dajak, Borneo 07-12-1946 J. van Dyk 07-12-1946 - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195014 Daerah Bandjar Banjarmasin Zuid-Borneo 14-01-1948 Mohammad Hanafiah 14-01-1948 - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195015 Daerah Kalimantan Tengara Kotabaru Zuidoost-Borneo 27-03-1947 Abdul Gaffar Noor 08-01-1947? - 04-04-1950 Inlijving 04-04-195016 Daerah Kalimantan Timur Samarinda Oost-Borneo zonder het ex-sultanaat Pasir 12-04-1947 A(d)ji Muhammad Parikesit (1890-1981), sultan van Kutai, Voorzitter Council of Rulers 12-04-1947 - 24-04-1950 M.D. Saad, Voorzitter Raad Kalimantan Timur 12-04-1947 - 24-04-1950 Adji Pangeran Sosronegoro, Voorzitter Executive Committee 12-04-1947 - 24-04-1950 Inlijving 24-04-1950 Federaal District Batavia en Ommelanden Jakarta 11-08-1948 R.A.A. Hilman Djajadiningrat 11-08-1948 - 1950 Kotawaringin Borneo Banka-Billiton? 19-01-1948 - - Inlijving 04-04-1950 Padang en omgeving Padang West-Sumatra - - - Inlijving 09-03-1950 Sabang Sabang Atjeh - - - Inlijving 09-03-1950
Galerij van staatshoofden
Het snelle einde Na de soevereiniteitsoverdracht werd de nieuwe federale staat in hoog tempo door de nieuwe machthebbers afgebroken. In maart 1950 werden de deelstaten op Sumatra, Java, Madoera, Banka, Billiton en Riouwarchipel opgeheven en bij de Republik Indonesia gevoegd. Op 16 maart 1950 volgde het Federaal District Jakarta. Op 7 april van dat jaar verdwenen Bandjar, Dajak Besar, Kalimantan Tengara en Kotawaringin van de kaart. De grote deelstaat Oost-Indonesië begon eind april uiteen te scheuren, toen twee gebieden zich afscheidden en zich ook bij de Republik aansloten. Op 19 mei 1950 besloten de RIS en de Republik Indonesia, die nu nagenoeg samenvielen, tot het vormen van een eenheidsstaat. Deze werd datzelfde jaar op 15 augustus uitgeroepen. De eerder dat jaar onafhankelijk geproclameerde Republik Maluku Selatan wilde niet opgaan in de eenheidsstaat en verzette zich na de inval van het Indonesische leger, dat op 28 september met de invasie van Ambon was begonnen.
Categorie:Historische republiek Categorie:Dekolonisatie van Indonesië