thumb|Kilroy was here met Mr. Chad Kilroy was here is een uitdrukking die tijdens de Tweede Wereldoorlog, meestal in de vorm van graffiti, in veel landen door soldaten werd aangebracht. De uitdrukking werd vaak vergezeld door Mr. Chad, een kaalhoofdig mannetje dat met zijn grote neus over de rand van een muur staart. Er ontstonden ook veel varianten op de graffiti, zoals het Australische equivalent Foo was here.
In de loop der tijd werd Kilroy was here met Mr. Chad een van de bekendste vormen van graffiti. Terwijl de vijandelijke mogendheden zich ongerust afvroegen wat de woorden te betekenen hadden, zagen veel mensen het als een eerbetoon aan een onbekende soldaat. Anderen geloofden dat Kilroy een kwartiermaker was, die in oorlogsgebieden als eerste arriveerde om ervoor te zorgen dat de aankomst van de frontsoldaten zo soepel mogelijk kon verlopen.
Ook na de oorlog bleef de graffiti populair en verscheen op de meest afgelegen of onbereikbare plaatsen, soms in varianten als Kilroy ate here of Kilroy slept here."Kilroy at hier", "Kilroy sliep hier" Wie de bewuste Kilroy was is niet met zekerheid te zeggen, al heeft deze vraag mensen decennialang beziggehouden.Naar Kilroy was here en aanverwante uitdrukkingen en naar Mr. Chad is weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan. Een groot deel van de aangehaalde bronnen in dit artikel (met name nieuwsbladen) bevatten persoonlijke meningen van journalisten, soldaten en anderen en worden hier gebruikt om aan te tonen welke indruk het fenomeen heeft gemaakt en welke theorieën er zijn over de oorsprong van de uitdrukkingen en het karakter van Mr. Chad.
Vroegste waarnemingen thumb|Mr. Chad op een Amerikaanse legertruck Het is onzeker wanneer de uitdrukking is ontstaan. In 2007 werd op de Amerikaanse televisie een documentaire getoond van Fort Knox, met beelden gemaakt in de jaren 70. Op de beelden is te zien hoe uit een gewelf van Fort Knox goudstaven worden gehaald die sinds 1937 tot aan het plafond lagen opgestapeld. Achter de goudstaven werden de woorden "Kilroy was here - 5/13/37" zichtbaar. Dit werd door veel mensen gezien als een bewijs dat de uitdrukking al in 1937 bekend moest zijn geweest. De historicus Paul Urbahns, die bij het maken van de documentaire betrokken was, verklaarde later echter dat de beelden niet authentiek waren. De hele scène werd namelijk in een studio in Hollywood opgenomen en om het geheel een authentiek tintje te geven, schreven de decormannen deze woorden op de muur.
Er zijn geruchten dat de woorden al in 1939 op oorlogsschepen en in diverse militaire havens werden aangetroffen. , The 1940s (2004, Greenwood Publishing Group) Eric Partridge schreef in zijn boek A Dictionary of Slang and Unconventional English dat de woorden voor het eerst in de Verenigde Staten verschenen rond 1940, maar voert hiervoor geen bewijzen aan. Volgens een psychiater van de Universiteit van Pennsylvania dook de uitdrukking voor het eerst op in het midden van 1945 in een hospitaal van de militaire legerbasis Kearns Field in Salt Lake City. Het voorval werd kort daarop beschreven in Kearns Air Force Post Review op 26 juni 1945, genaamd "To the Unknown Soldier — Kilroy Sleeps Here"."Aan de Onbekende Soldaat - Kilroy slaapt hier" Independent Press-Telegram (Long Beach, Californië, 13 mei 1962):Kilroy was here In augustus van hetzelfde jaar dook Kilroy meerdere malen op in het blad Stars and Stripes. Maar de woorden werden in graffitivorm al over de hele wereld aangetroffen, vaak vergezeld van het personage van Mr. Chad.
In tegenstelling tot de meeste graffiti waren Kilroy was here en afbeeldingen van Mr. Chad niet van een enkele persoon afkomstig. Een overeenkomst met veel andere graffiti was wel dat de makers anoniem wilden blijven. Het is onzeker of hogere officieren van het Britse en Amerikaanse defensieapparaat wisten wie het waren of wat de graffiti te betekenen had. In ieder geval lieten ze tegenover de media niets los. Toen bijvoorbeeld een nieuwsgierige verslaggever van het tijdschrift LIFE een Britse hoge officier belde en vroeg of hij wat over Mr. Chad kon vertellen, antwoordde de officier droog: "What, Lake Chad?""Wat, het Tsjaadmeer?"
Oorsprong Volgens de Oxford English Dictionary is Kilroy in de uitdrukking Kilroy was here de naam van een mythisch persoon, Oxford English Dictionary: Kilroy en voor bepaalde mensen was de graffiti enkel een ludieke manier om de Onbekende Soldaat eer te betonen. , Placeways: A Theory of the Human Environment (UNC Press Books, 1988) Desondanks zijn over de oorsprong van Kilroy was here veel theorieën ontstaan.
De meeste theorieën noemen een Ierse Amerikaan als geestelijk vader van de uitdrukking. Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) en de Ierse hongersnood (1845-1850) trokken veel Ieren naar de Verenigde Staten, waar ze zich voornamelijk vestigden in de grote steden. In 2012 werd het aantal Ierse Amerikanen geschat op ruim 35 miljoen. American FactFinder: Community Facts - Find popular facts and frequently requested data about your community Kilroy is een veel voorkomende Ierse achternaam, afgeleid van Mac Giolla Ruaidh, wat Iers is voor 'zoon van rode jongeman' (een familienaam). Library England: Mac Giolla RuaidhGeschiedenis en wapen van het geslacht Kilroy - House of Names, bezocht 28-7-2018
James J. Kilroy thumb|Fore River Shipyard, mogelijk de plaats waar de uitdrukking is ontstaan De populairste theorie verhaalt over de klinknagelinspecteur James J. Kilroy (26 september 1902 - 24 november 1962).Een foto van James J. Kilroy staat op Civilwartalk.com Deze Kilroy begon op 5 december 1941 te werken als inspecteur van de Bethlehem Steel Company op de scheepswerf Fore River Shipyard in Quincy (twee dagen voor de aanval op Pearl Harbor). De scheepswerf bouwde oorlogsschepen voor het Amerikaanse leger en een van Kilroys taken was het controleren van klinknagels. In de 32 maanden dat hij op de werf werkte, zette Kilroy op de schepen en machines een krijtstreepje op de door hem gecontroleerde klinknagels en schreef de aantallen in zijn rapport. Aan de aantallen in het rapport werd de productie van de arbeiders beoordeeld. Het kwam regelmatig voor dat de arbeiders de krijtstreepjes uitveegden, zodat ze opnieuw werden geteld en dubbel werden vermeld in het rapport. Nadat dit werd ontdekt, plaatste James Kilroy met gele, onuitwisbare letters Kilroy was here op het gecontroleerde gedeelte. In de loop van de oorlog, verlieten marineschepen de werf steeds vaker onbehandeld en ongeverfd, waardoor Kilroys krabbels nog steeds zichtbaar waren, soms op onbereikbare plaatsen. Dit begon de soldaten op te vallen en na verloop van tijd gingen ze het als een talisman zien; een verzekering dat hun schip goed gecontroleerd was. Volgens een artikel in The New York Times van 24 december 1946 geloofde James Kilroy zelf dat zijn ex-collega's die in dienst waren gegaan verantwoordelijk waren voor de verspreiding van de uitdrukking.
In 1946 werd in het radioprogramma Speak to America door de American Transit Association een gele tramwagen uitgeloofd voor diegene die kon bewijzen dat hij de betreffende Kilroy was. Bijna veertig man deden een poging, maar alleen James Kilroy kwam met een geloofwaardig verhaal. Hij won de tramwagen en wilde hem als kerstcadeau aan zijn negen kinderen geven. Op 23 december 1946 vertrok de tramwagen vanuit Boston naar het huis van Kilroy in Halifax, een rit van ruim 50 kilometer. Onderweg begon het hevig te sneeuwen, zodat de wagen pas op 25 december aankwam, getrokken door een sneeuwploeg. Op de zijkant van de wagen stonden de woorden "Santa was here". Kilroy plaatste de wagen in zijn voortuin, als een speelruimte voor zijn kinderen. , Reminiscing the Red Dirt Roads (Xlibris Corporation, 2011) Volgens de vrouw van James, Margaret Kilroy, werd hij vervolgens door allerlei bedrijven benaderd die de naam Kilroy voor hun producten wilden gebruiken, waarbij sommigen aanboden om de tramwagen volledig te meubileren. James Kilroy weigerde al de aanbiedingen, vertelde Margaret: "I guess it was his Irish stubbornness." ("Ik denk dat dat zijn Ierse koppigheid was") The Free Lance-Star (19 september 1985): Kilroy was here - but just who was Kilroy?
Toch zijn veel mensen van mening dat hij niet de geestelijk vader was van de uitdrukking, aangezien deze al in de jaren 30 voor het eerst zou zijn aangetroffen. Op 24 november 1962 stierf James Kilroy op 60-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Boston. Southeast Missourina (26 november 1962): Kilroy was here in Find a Grave: James J. Kilroy
Andere theorieën De volgende theorie heeft veel overeenkomsten met de bovenstaande. Deze noemt een andere James Kilroy als de geestelijk vader van Kilroy was here. Dankzij zijn kleine postuur was hij aangenomen als inspecteur op een fabriek voor oorlogsmaterieel, zodat hij in de kleinste ruimtes zijn inspecties kon doen. Als geheugensteuntje schreef hij in elke tunnel waar hij kwam de woorden Kilroy was here. Deze theorie verklaart echter niet hoe de woorden zo wereldberoemd werden.
Weer een andere theorie stond in een artikel van The Lewiston Daily Sun van 14 november 1945. Volgens de redacteur heeft de uitdrukking haar oorsprong bij een 21-jarige sergeant genaamd Francis J. Kilroy jr. Terwijl hij met griep in het veldhospitaal van een militaire basis in Florida lag, schreef een bevriend soldaat genaamd James Maloney de woorden "Kilroy will be here next week" op een mededelingenbord in een van de barakken."Kilroy zal hier volgende week zijn" Een maand later werden Francis J. Kilroy jr. en James Maloney naar andere legerbasissen gestuurd. Voor de grap bleef James Maloney overal soortgelijke uitdrukkingen aanbrengen. Deze woorden werden door veel soldaten gelezen en volgens de schrijver van het artikel verschenen daarop verspreid over de hele wereld varianten op "Kilroy was here".Volgens het artikel beweerde Francis J. Kilroy jr. dat hij zelf slechts een aantal keren de woorden "Kilroy was here" aanbracht. The Lewiston Daily Sun (14 november 1945): "Kilroy" Mystery is Finally Solved
De krant The Free Lance-Star noemt nog een andere theorie die ook gebaseerd is op een sergeant genaamd Kilroy: op een mededelingenbord in een militair kamp in Kansas werd medegedeeld dat een zekere sergeant Kilroy één dag niet was komen opdagen. Sergeant Kilroy kraste vervolgens zijn naam door op het bord en schreef eronder: "Kilroy was here". The Free Lance-Star (3 oktober 1946): "Kilroy was here"
Er zijn nog tal van andere theorieën over de oorsprong van de uitdrukking.Kilroywashere.org noemt er negen. De Amerikaanse oorlogsverslaggever Richard Kilroy O'Malley wordt als mogelijke geestelijk vader genoemd. Hij zou de uitdrukking verspreiden in de landen die hij voor zijn werk bezocht, waaronder Duitsland, Cyprus, Korea en sommige landen in Afrika. Volgens een andere theorie was een Brits soldaat het beu dat de manschappen van de Royal Air Force altijd beweerden dat zij eerder arriveerden dan het Britse grondleger. Daarom bracht hij overal waar hij kwam de graffiti aan om het tegendeel te bewijzen.
Mr. Chad
Na verloop van tijd ging de graffiti vaak vergezeld van Mr. Chad (soms afgekort als Chad), een mannetje met een grote neus dat zich met beide handen aan een hek of een muurtje vasthoudt en over de rand kijkt. Aanvankelijk had het karakter kruisjes als ogen en slechts één haar op zijn hoofd, gekruld in de vorm van een vraagteken. Later kreeg hij ronde ogen en werd hij meestal kaal of met een paar haartjes afgebeeld.