Tielrode is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van Temse, het was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.

Toponymie De plaatsnaam Tielrode betekent letterlijk "gerooid bos (= rode) waar tegels, dakpannen of bakstenen (= tegels of tichels) gebakken worden" en is een samenstelling van de Oudnederlandse woorden tegula en rotha. De oudste schrijfwijzen luiden dan ook achtereenvolgens Tigelrodo (866), Tigelrotha (868) en Tithelrode (1036). Pas in 1187 duikt de moderne vorm Tilroda op.Lemma "tegula", in: W.J.J. Pijnenburg & T.H. Schoonheim, K. Louwen, M. Mooijaart & A. Quak (red.), Oudnederlands Woordenboek (Leiden, 2009).

Geschiedenis De oudste vondsten dateren uit de Gallo-Romeinse periode, het betroffen onder meer houten waterputten.Fiche Tielrode; Inventaris Onroerend Erfgoed De eerste vermelding van het dorp dateert van 860, een deel van Tielrode was kloosterbezit van de abdij van Lobbes.Historiek; Gemeente Temse

Bij de fusie van Belgische gemeenten eind 1976 werd het dorp, evenals Steendorp en Elversele, een deelgemeente van Temse.

Economische geschiedenis In 1928 richtte Achiel Heyman, een naaste medewerker van Frans Boel op de Boelwerf, de scheepswerf De Durme op. Ze bouwden binnenschepen. In de bloeiperiode werd met meer dan honderd werknemers twaalf schepen per jaar gebouwd. De werf sloot in 1976, één jaar na het overlijden van Achiel Heyman.Scheepswerf Tielrode; www.bovenschelde-durme.be

thumb|Mouterij De Brabander In 1889 werd in Tielrode aan de grens met Temse de steenbakkerij Briqueterie de Stekene et Thielrode opgericht. De steenbakkerij werd in jaren 1960 stilgelegd. De kleiput werd opgevuld met het water, dat gebruikt werd om zand op te spuiten voor de aanleg van de E3, nu de E17. Op de terreinen van de steenbakkerij ontstond het recreatiedomein Het Waesmeer.Het Waesmeer; Ons Streven In 1929 startte steenbakkerij de Antwerpse Machiensteenbakkerij Tielrode (AMT) met de productie van stenen. Er werd klei gewonnen uit de Jan Bootsenput, de Roomackerput en de Appelvoordeput, die later het provinciaal domein De Roomakker vormden.Fiche De Roomakker; Provincie Oost-Vlaanderen Deze steenbakkerij, die ook nog vier andere putten had op hun bedrijfsterrein, was actief tot 2001.Njet voor plannen steenbakkerij; Het Laatste Nieuws, 3 januari 2015

Tevens waren er twee brouwerijen gevestigd, met name Verbeeck-BackFiche Brouwerij Verbeeck-Back; Inventaris Onroerend Erfgoed (o.a. Verba-pils en Kerel) en De Brabander.Fiche Brouwerij De Brabander; Inventaris Onroerend Erfgoed Deze laatste was gelegen op de grens met Elversele. Verbeeck-Back van haar kant was actief van 1867 tot 1966. In 2016 werd de brouwerij, alsook de kriekenboomgaard (Schaarbeekse kriek), door Philippe De Cock nieuw leven ingeblazen onder de naam VBDCK.Stormloop verwacht voor lancering van Kerelbier; Het Nieuwsblad; 30 juni 2017Brouwerij komt weer tot leven; Het Laatste Nieuws; 16 december 2015 Ook waren er twee mouterijen gevestigd, met name De BrabanderFiche Mouterij De Brabander; Inventaris Onroerend Erfgoed en Boel.Fiche Mouterij Boel; Inventaris Onroerend Erfgoed

Voorts is ook het Roelandtshof noemenswaardig, een voormalige herberg en loskaai voor beer of aal afkomstig uit Antwerpen.Fiche Roelandtshof; Inventaris Onroerend Erfgoed

Een gedeelte van Industriezone T.T.S, gelegen tussen de N16 en de E17 ligt op het grondgebied van Tielrode.

Geografie thumb|Zicht op Tielrode vanaf de dijk aan de Durme Het dorp is gelegen aan de samenvloeiing van de Durme en de Schelde.

Demografische ontwikkeling

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Bezienswaardigheden thumb|Het Kasteel van Tielrode De Sint-Pieterskerk, naar ontwerp van architect Hendrik Geirnaert.Fiche Parochiekerk Sint-Pieters; Inventaris Onroerend Erfgoed De Sint-JozefkapelFiche Sint Jozefskapel (Tielrode); Inventaris Onroerend Erfgoed in rococostijl aan de verbindingsweg tussen het centrum en de Durme. Het voormalige gemeentehuis in neoromaanse stijl, naar ontwerp van Edmond de Perre-Montigny.Fiche Gemeentehuis van Tielrode; Inventaris Onroerend Erfgoed Het Kasteel van Tielrode (1808) in de Kerkstraat.Fiche Kasteel van Tielrode; Inventaris Onroerend Erfgoed Het ouderlingentehuis Sint-Jozef in de Antwerpse Steenweg naar ontwerp van Henri Buytaert. Achteraan is er een kapel uit 1935 met een plattegrond in de vorm van een Grieks kruis.Fiche Ouderlingentehuis Sint-Jozef; Inventaris Onroerend Erfgoed De meisjesschool in de Sint-Jozefstraat.Fiche meisjesschool (Tielrode); Inventaris Onroerend Erfgoed De achterin gelegen hoeve in de Hogenakkerstraat.Fiche hoeve (Tielrode); Inventaris Onroerend Erfgoed Het Domein Pilaet aan de Gentstraat, uit 3e kwart van de 19e eeuw. De beelden Kijkend naar de stilte (de kikker) van Albert De SmedtFiche Kijkend naar de stilte; Standbeelden.be en het eerbetoon aan veerman Cyriel Bogaert Den Toeter (2000) van Valeer PeirsmanFiche De Veerman; Standbeelden.be, beiden aan de aanlegsteiger van de veerdienst.

Natuur en landschap thumb|Een van drie voormalige kleiputten in het provinciaal domein De Roomakker Tielrode ligt nabij de samenvloeiing van Durme en Schelde. Ten noorden van de kom van Tielrode bevindt zich de Cuesta van het Waasland. De hoogte varieert van 2 meter bij de Durme tot 31 meter op de cuesta. Het 12ha grote provinciaal domein De Roomakker bevindt zich ten noorden van de kom van Tielrode. Ten zuiden van de kom ligt het Tielrodebroek.

Politiek Tielrode had een eigen gemeentebestuur en burgemeester tot de fusie met Temse in 1976.

In maart 1982 werd er het stichtingscongres van de Vlaamse groene politieke partij Agalev georganiseerd.

Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester ? - 1831 Petrus Augustinus Pilaet 1831 - 1853 Bernardus Servaes Rogman 1853 - 1874 Petrus Judocus Claus 1875 - 1879 Frans Van Wauwe 1880 - 1887 Nicolas Vrydag 1887 - 1892 Jan Marcus Claus 1893 - 1915 Joannes BoelHistoriek van eetcafé Debrabander ... 1919 - 1938 1938 - 1946 Adrien Claus (katholieke partij) 1947 - 1970 Achiel Heyman (CVP) Siegfried Buytaert (CVP)

Cultuur Wapen Het wapen werd bij koninklijk besluit van 13 oktober 1819 aan de toenmalige gemeente toegekend. Ook had de voormalige gemeente een eigen vlag.

Beeldcultuur Voor de Nederlandse film De Storm uit 2009 werd er gefilmd in het dorp, voor deze gelegenheid werd de Potpolder onder water gezet.Potpolder onder water voor film; Gazet van Antwerpen; 22 september 2008Water werkt mee bij epos De Storm; Algemeen Dagblad; 21 november 2008

Evenementen Op de zondag na 29 juni wordt in het dorp een processie ter ere van Sint-Elooi gehouden met paardenzegening aan de Sint-Jozefskapel.

Verkeer en vervoer Buurtspoorwegen De tramlijn H (kapitaal 110) van de NMVB tussen Antwerpen Vlaams hoofd (Linkeroever) en Hamme liep door het dorp. Na Tielrode passeerde de voormalige tramlijn richting Linkeroever in Temse, Steendorp, Rupelmonde, Bazel, Kruibeke, Burcht en Zwijndrecht. In de richting Hamme passeerde de tramlijn Elversele.De buurtspoorweg Vlaams Hoofd-Hamme; Vlaams Hoofd (website) Tot de elektrificatie van de lijn op 15 oktober 1937 was er na Hamme een verbinding tot Baasrode Veer, die aansluiting gaf op de veerboot naar Baasrode.

Veerdienst In de zomer van 1998 werd er een nieuwe aanlegsteiger gebouwd voor een veerdienst over de Durme naar Hamme (Bunt). Jaarlijks maken circa 40.000 wandelaars en fietsers de oversteek.Veerdienst Tielrode - Hamme (Bunt); Gemeente Temse; 5 oktober 2016

Sport Voetbalclub VK Tielrode is aangesloten bij de KBVB en is er actief in de provinciale reeksen.

Bekende inwoners Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Tielrode of een andere significante band met het dorp hebben:

Nabijgelegen kernen Hamme (veer), Elversele, Temse, Sint-Niklaas

Externe links

Inventaris Onroerend Erfgoed

Categorie:Plaats in Oost-Vlaanderen Categorie:Temse