Francesc Ferrer i Gironès (Girona, 26 juli 1935 – Girona, 17 februari 2006) was een Catalaanse geschiedkundige, politicus en essayist.“Francesc Ferrer i Gironès”, Gran Enciclopèdia Catalana, Barcelona
Loopbaan Hij komt uit een eenvoudige familie. Hij werkte als klerk bij de Bloemfabriek Endesa en studeerde in avondonderwijs handel en werd later leraar aan de Handelsschool van Sabadell. Als padvinder ontwikkelde hij zijn talent voor leiderschap en ook zijn gevoeligheid voor de Catalaanse zaak. In 1963 werkt hij mee aan de oprichting van de nog steeds bestaande boekhandel Les Voltes in Girona: een van de eerste die boeken in het Catalaans verkocht, toen de franquistische dictatuur na jaren van totaal verbod iets minder streng werd. Aanvankelijk werd de naam Les Voltes geweigerd bij het handelsregister, wegens een verbod op firmanamen in “vreemde talen” volgens een ministerieel besluit uit 1940.“Qui som?”, Libreria Les Voltes
In 1972 werd hij verkozen als de eerste voorzitter van de nieuwe afdeling van Òmnium Cultural. Het jaar daarop werd hij vicevoorzitter van de Kamer van Koophandel van zijn geboortestad en later voorzitter.“Fons ANC1-914”, Bibliografische fiche bij het Nationaal Archief van Catalonië, 2008 In die functie zette hij zich in voor zo diverse zaken als de bescherming van het water van de Ter of het inrichtingen van taalcursussen Catalaans.Gerard Buxeda i Majoral, “L'activista: Francesc Ferrer i Gironès (1935-2006)», in: Oscar Mateu (redactie), Personatges il·lustres del Gironès i la Selva, Uitg. Abertis-ISUU, 2012, blz. 56. op 23 februari 2023. Hij was lid van de adviesraad van het Plataforma per la Llengua.
Vanaf de democratische overgang (1975-1978) wordt hij politiek actief. In een land dat meer dan veertig jaar zonder politieke partijen bestuurd werd, duurt het een tijdje voor hij zijn partijpolitieke heimat vindt. Na een begin bij CDC, geraakt hij via een tussenstap over de socialistische PSC uiteindelijk bij de linkse republikeinen van ERC terecht, alhoewel hij steeds zijn onafhankelijkheid bewaart. De verdediging van de Catalaanse taal en territorium blijft van in het begin een van zijn permanente agendapunten. Hij staat aan de wieg van de coöperatieve Papyrus, waaruit het dagblad El Punt en later El Punt Avui zal groeien.
Als essayist is hij bekend voor zijn zeer gedocumenteerde historische essays, veelal rond het thema van het Catalaans, de politieke vervolging van de taal en de moeizame normalisatie na de dictatuur.
Voor zijn inzet voor de taal, de politiek, de coöperatieve beweging en de sociale economie krijgt hij in 2005 het ereteken Creu de Sant Jordi.“Francesc Ferrer i Gironès”, Barcelona, officiële webpagina van de Generalitat de Catalunya
Legaat In 2006 wordt in samenwerking met de uitgeverij La Busca de “literaire prijs Francesc Ferrer i Gironès” gesticht. Bij de vijfde verjaardag van zijn overlijden wordt de Associació Francesc Ferrer i Gironès opgericht, een voorbereidende stap voor een latere stichting.Salvador Gàrcia-Arbòs, «Encara fumeja: Avui es presenta l'Associació Francesc Ferrer i Gironès per a la promoció de la llengua catalana», El Punt,, 17 februari 2011. Gearchiveerd op 14 februari 2015.
Zijn archief, meer dan vijftien meter documenten die de periode van 1945 tot 2007 bestrijken, heeft hij aan het Catalaans Nationaal Archief geschonken en is toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek.
Zijn historisch essay over Isabel Vilà i Pujol (1843-1896), een van de eerste vakbondsvrouwen uit de negentiende eeuw, diende in 2013 mede als basis voor de musical IsaVel, een Catalaanse Evita.“Un musical recrearà la vida de la pionera del sindicalisme republicà Isabel Vilà”, Diari de Girona, 15 februari 2013. Gearchiveerd op 28 januari 2021.Joan Ribas, «Arriba ‘Isavel'», El Punt Avui, 12 januari 2014 (in het Nederlands: IsaVel komt er aan!). Gearchiveerd op 14 februari 2015.
Werken Essay La persecució política de la llengua catalana (De politieke vervolging van de Catalaanse taal – 1985)Barcelona, Edicions 62, 2005, 308 blz., Via Fora! (1982) Catalunya light... els espanyols no són catalans (Catalonië light… Spanjaarden zijn geen Catalanen – 1986)Barcelona, El Llamp, 1986, 228 blz, Lletres de batalla (Strijdbrieven – 1989) La insubmissió lingüística (Taalkundige ongehoorzaamheid – 1990) Els Drets lingüístics dels catalanoparlants (De taalrechten van de catalaanssprekenden – 1990) Catalanofòbia, Història del pensament anticatalà (Catalonofobie, Geschiedenis van de anticatalaanse gedachte – 2000)Barcelona, Edicions 62, 2009, 2de druk, 400 blz., El Gran Llibre per la Independencia (Het grote boek van de onafhankelijkheid – 2004).Barcelona, Uitg. Columna, 2005, 416 blz., Isabel Vilà. La primera sindicalista catalana (Isabel Vilà, de eerste Catalaanse vakbondsvrouw - 2005)Barcelona, Ed. Viena, 2005, 219 blz., Joan Tutau i Vergés (2006) (over Joan Tutau, minister van financiën van de Eerste Spaanse Republiek)
Economische en sociale studies Estructura comercial a les comarques gironines (1972) (De handel in de comarques van Girona) Una acció per l’habitatge (1991) (Actie voor woningen) Els moviments socials a les comarques gironines (1998) (Sociale bewegingen in Girona)
Categorie:Catalaans historicus Categorie:Catalaans politicus Categorie:Catalaans activist Categorie:Creu de Sant Jordi Categorie:Catalaans essayist