Elisabeth is een dramatische musical met teksten van Michael Kunze en muziek van Sylvester Levay. De wereldpremière, met de Nederlandse Pia Douwes in de hoofdrol, vond plaats op 3 september 1992 in Wenen. In de musical wordt het leven van keizerin Elisabeth als flirt met de Dood afgebeeld.
De musical ging op zondag 21 november 1999 in het Circustheater te Scheveningen in Nederlandse première. Op zondag 22 maart 2009 vond in de Stadsschouwburg van Antwerpen de Vlaamse première plaats. In de zomer van 2022 bracht Festival Bruxellons! de eerste Franstalige versie van Elisabeth, in openlucht bij Chateau du Karreveld in Brussel. Een van de voorstellingen vond plaats tijdens het 30-jarige jubileum van de musical.
Beschrijving Elisabeth vertelt het levensverhaal van Elisabeth van Oostenrijk-Hongarije (Keizerin "Sisi"), en wijkt hierin sterk af van de geromantiseerde Sissi-films uit de jaren vijftig met Romy Schneider in de hoofdrol. Haar vluchtgedrag en verlangen naar de dood komen in deze interpretatie duidelijk uit de verf; er wordt meer recht gedaan aan het karakter van haar schoonmoeder Sophie. Uiteindelijk wordt de moord door Luigi Lucheni in 1898 afgeschilderd als een omarming van de dood. Er wordt ook een tijdsbeeld geschilderd met als elementen; verval van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie, opkomend nationalisme, antisemitisme en revolutie.
De musical werd met name in Wenen na de wereldpremière in 1992 een groot succes. De Nederlandse productie wijkt iets af van de originele, aangezien Joop van den Ende en zijn team de vrije hand hebben gekregen om de show "toegankelijker te maken voor het Nederlandse publiek". Historische thema's kregen minder aandacht of werden achterwege gelaten ten behoeve van de persoonlijke ontwikkeling van Elisabeth en haar relatie met de Dood.
Naast de Nederlandse productie waren er ook producties te zien in Boedapest, Hongarije, waar sindsdien de musical regelmatig op het programma staat van het Operette Theater in Boedapest.
De Duitse première in 2001 was een succes. Pia Douwes speelde wederom de titelrol en werd later vervangen door Maike Boerdam. Boerdam mocht de show openen in Stuttgart met een Nederlandse understudy: Annemieke van Dam. Later heeft ook de Nederlandse Wietske van Tongeren deze rol in Stuttgart mogen spelen. Douwes kroop nog een keer in rol van Elisabeth in Stuttgart, om de productie daar af te sluiten.
In Wenen werd Elisabeth weer op de planken gebracht in 2003. Nadat Maya Hakvoort Pia Douwes verving in 1994, mocht eerstgenoemde ook nu weer deze rol vertolken. In december 2005 viel het doek voor Elisabeth in Wenen. De cast van de Weense repriseversie is later ook op tournee naar Japan en Italië gegaan.
Vanaf april 2008 was Elisabeth in het Theater des Westens in Berlijn en ook in Zürich te zien in een nieuwe regie van Harry Kupfer, die ook verantwoordelijk was voor de oerversie (en de daarop gebaseerde repriseversie) in Wenen. De productie stond tot 27 september 2008 in Duitsland en was van 20 maart tot 19 april 2009 in de Stadsschouwburg van Antwerpen te zien met een overwegend Vlaamse cast. Daarna heeft de productie verder getoerd door Duitsland met Annemieke van Dam als eerste bezetting van Elisabeth.
In juni 2017 vond Elisabeth in concert plaats: 18 jaar na de Nederlandse première kwam een groot gedeelte van de oude castleden weer samen voor een reünieconcert met als decor Paleis het Loo. De cast bestond uit Pia Douwes (Elisabeth), Jeroen Phaff (Franz Joseph), Stanley Burleson (De Dood), Doris Baaten (Sophie), Wim Van Den Driessche (Luigi Lucheni) en Addo Kruizinga (Rudolf), bijgestaan door een orkest onder leiding van Maurice Luttikhuis. Er waren zeven shows van maandag 12 tot en met zaterdag 17 juni 2017. Per show konden 4000 mensen luisteren, alle shows waren uitverkocht. De componist Sylvester Levay was maandag 12 juni eregast bij de première.
Cast in Wenen Elisabeth Oostenrijk Wenen (1992-1996) Wenen (1996-1998) Wenen (2003-2004) Wenen (2006) Wenen (2011-2012) Wenen (2019) Schloss Schönbrunn Wenen (2022) Schloss Schönbrunn Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Pia Douwes Maya Hakvoort Maya Hakvoort Maya Hakvoort Annemieke van Dam Pia Douwes Maya Hakvoort Jonge Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Abla Alaoubi De Dood Uwe Kröger Addo Kruizinga Máté Kamarás Máté Kamarás Mark Seibert Mark Seibert Mark Seibert Luigi Lucheni Ethan Freeman Bruno Grassini Serkan Kaya Serkan Kaya Kurosch Abbasi David Jakobs David Jakobs Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk Viktor Gernot Leon van Leeuwenberg André Bauer André Bauer Franziskus Hartenstein Viktor Gernot André Bauer Aartshertogin Sophie van Beieren Else Ludwig Isabel Weicken Else Ludwig Else Ludwig Daniela Ziegler Daniela Ziegler Daniela Ziegler Aartshertog Rudolf van Oostenrijk (1858-1889) Andreas Bieber Thomas Harke Jesper Tydén Fritz Smid Anton Zetterholm Lukas Perman Lukas Perman Hertog Maximiliaan Jozef in Beieren Wolfgang Pampel Ronny Holzschein Dennis Kozeluh Dennis Kozeluh Christian Peter Hauser Hans Neblung Hans Neblung Hertogin Ludovika van Beieren Christa Wettstein Christa Wettensrtein Susanna Panzner Luzia Nitstler Carin Filipčić Patricia Nessy Katja Berg Kleine Rudolf Markus Neubauer Thomas Lichtenecker Johann Ebert Philipp Gruber-Hirschbrich
Cast in Duitsland Elisabeth Duitsland Essen (Noordrijn-Westfalen) (2001-2003) Stuttgart (2005-2006) Berlijn (2008) Tour I (2009-2010) Tour II (2011-2012) Tour III (2015-2016) Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Pia Douwes Maike Boerdam Pia Douwes Annemieke van Dam Annemieke van Dam Roberta Valentini Alternate Annemieke van Dam De Dood Uwe Kröger Olegg Vynnyk Uwe Kröger Oliver Arno Mark Seibert Mark Seibert Luigi Lucheni Carsten Lepper Carsten Lepper Bruno Grassini Bruno Grassini Kurosch Abbasi Kurosch Abbasi Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk Michael Shawn Lewis Ivar Helgasson Markus Pol Markus Pol Mathias Edenborn Maximilian Mann Aartshertogin Sophie van Beieren Gabriele Ramm Susan Rigvava-Dumas Christa Wettstein Christa Wettstein Betty Vermeulen Angelika Wedekind Aartshertog Rudolf van Oostenrijk (1858-1889) Jesper Tydén Martin Pasching Oliver Arno Thomas Hohler Oliver Arno Thomas Hohler Hertog Maximiliaan Jozef in Beieren Michael Flöth Norbert Lamla Thomas Bayer Dennis Kozeluh Dennis Kozeluh Hertogin Ludovika van Beieren Annika Bruhns Kaatje Dierks Maike Katrin Schmidt Susanna Panzner Elissa Huber Caroline Sommer Kleine Rudolf Kaj Binder Yannick Mezhoud
Cast in Nederland Rol Circustheater in Scheveningen 1999-2001 Paleis Het Loo in Apeldoorn 2017 Paleis Soestdijk in Baarn 2018 Tour 2025 Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Pia Douwes, Maaike Widdershoven (nam de rol over na afscheid van Pia) Pia Douwes, Maaike Widdershoven Pia Douwes Pia Douwes Alternate Ryan van den Akker, Marleen van der Loo Understudy Marleen van der Loo Ann Van den Broeck Jonge Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Danique DuséeUnderstudyNori de Winter, Laura Seys De Dood Stanley Burleson Stanley Burleson Stanley Burleson Milan van Waardenburg Alternate Addo Kruizinga Understudy Addo Kruizinga, René van Kooten Kevin Manuputty, Walter de Kok Luigi Lucheni Wim Van Den Driessche, Danny de Munk Wim Van Den Driessche Tony Neef William Spaaij Alternate Antonie Kamerling Understudy Ton Peeters, Derek Blok Kevin Manuputty, Julius de Vriend Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk Jeroen Phaff Jeroen Phaff Jeroen Phaff Guido Gottenbos Alternate Paul Vaes Understudy Paul Vaes, Benno Hoogveld Joost van der Aa, Quinten de Smedt Aartshertogin Sophie van Beieren' Doris Baaten, Annette Nijder Doris Baaten Doris Baaten Ann Van den Broeck 1ste keuze Wilma Driessen (tijdens de repetities trok ze zich terug) Understudy Margot Giselle, Eihlin ten Hoopen Saskia Schäfer, Isaura Kuyt Aartshertog Rudolf van Oostenrijk (1858-1889) Addo Kruizinga Addo Kruizinga Addo Kruizinga Ronald Jorritsma Understudy Jurgen Stein, Jeroen Aarts, Ron Barents Joris Braster, Julius de Vriend Hertogin Ludovika in Beieren Margot Giselle Margot Giselle Saskia Schäfer, Isaura Kuyt (understudy) Hertog Maximiliaan Jozef in Beieren Nico Schaap Sjoerd Oomen, Niels Batens (understudy), Joost van der Aa (understudy) Helene in Beieren/Frau Wolf Nicole Hermans Nicole Hermans Liss Walravens Gravin Esterházy-Liechtenstein Marleen van der Loo, Madeleine Sie Madeleine Sie Isaura Kuyt Alternate Céline Purcell Understudy Madeleine Sie Kleine Rudolf Robbert Klein, Bas Bovelander, Roy van Iersel, Jon Karthaus, Levi van Kempen, Michael Muller, Jurjen Peeters, Sander van der Poel, Alain Rousel, Timmy van Lingen, Ryan Beekhuizen, Job Bovelander, Alexander Gelauff, Jeroen Heiliegers, Joelle de Ronde, Gilles Rousel, Sander Schaap Teun Banté Luc Serrarens, Tiga Koppes, Mats van Heusden, Tim Klumpers, Thimothy van Haaren Kees ten Cate, Waylon Elzer, Noah Fontijn, Noah Bellaart, Max Geevers, Carlos Amno, Joël Boek Ensemble Margot Giselle, Nico Schaap, Nicole Hermans, Marleen van der Loo, Timo Bakker, René van Kooten, Ton Peeters, Ron Barents, Michel Driesse, Ger Otte, Jurgen Stein, Derek Blok, Gina de Laat, Céline Purcell, Marianne van der Veken, Eihlin ten Hoopen, Madeleine Sie, Myrna van Kemenade, Bastiaan Leijendekker, Els-Marijke Reuver, Eva Roest, Birger van Severen, Peter Stoelhorst Ton Peeters, Paul Vaes, Ron Barents, Isabella Scholte, Gina de Laat, Marianne van der Veken, Sabastiano Zafarana, Marcel Visscher, Linda Hibma, Jurgen Stein, Eihlin ten Hoopen, Robert Besselaar, Roberto de Groot Ton Peeters, Paul Vaes, Ron Barents, Isabella Scholte, Gina de Laat, Marianne van der Veken, Sabastiano Zafarana, Marcel Visscher, Linda Hibma, Jurgen Stein, Eihlin ten Hoopen, Robert Besselaar, Roberto de Groot Nori de Winter, Laura Seys, Liss Walravens, Isaura Kuyt, Axelle Verfaillie, Walter de Kok, Martijn Claes, Kevin Manuputty, Joost van der Aa, Niels Batens, Quinten de Smedt, Femke van der Endt, Lysanne van der Sijs, Mees de Heus Swings Benno Hoogveld, Isabella Scholte, Marc van Zijp, Linda Hibma, Thomasj Vets
Cast in België Rol Antwerpen 2009 Brussel 2022 (Franstalige versie) Keizerin Elisabeth in Beieren (1837-1898) Ann Van den Broeck Marie-Pierre de Brienne Eenmalig Annemieke van Dam Alternate Romina Palmeri De Dood Oliver Arno Nicolas Kaplyn Alternate Dieter Troubleyn Luigi Lucheni Jan Schepens Antonio Macipe Keizer Frans Jozef I van Oostenrijk Guido Gottenbos Arnaud Masclet Aartshertogin Sophie van Beieren Anne Mie Gils Anne Mie Gils Aartshertog Rudolf van Oostenrijk (1858-1889) Thomas Hohler Lander Van Nuffelen Hertogin Ludovika in Beieren Kirsten Cools Ilse La Monaca Hertog Maximiliaan Jozef in Beieren Martin Rönnebeck Steven Colombeen Alternate Marc Coessens Helene in Beieren Inge Teeuwen Gravin Esterházy-Liechtenstein Janis Van DorsselaerFrau WolfKirsten CoolsJanis Van Dorsselaer Kleine Rudolf Jens Hoskens Charlie Oliver, Achille Hourt Ensemble Niels Batens, Jessica Celmer, Floris Devooght, Maud Hanssens, Hélène Kamers, Daan Keisse, Eveline Maes, Ian Schelfaut, Jonas Steppe, Nando Tilkin, Ulrieke Storme Swing Virginie Benoist, Lucas Bierlair, Shaoline George, Amélie Henry-Biabaud, Aurelie Hugo
Liedjes Nederland 1999