Het Atkins-dieet (officieel Atkins Nutritional Approach genaamd) is een koolhydraatarm dieet of, eerder, een koolhydraatarme levensstijl die is uitgedacht door de Amerikaanse cardioloog Robert Coleman Atkins, op basis van een wetenschappelijk onderzoek over de doeltreffendheid van verschillende koolhydraatarme afvalprogramma's, waarover hij las in de Journal of the American Medical Association.Zoals Dr. Atkins meldt in het voorwoord van Atkins for Life, betrof dit de Journal of the American Medical Association van oktober 1963 Dr. Atkins gebruikte het dieet ten tijde van zijn studie en promotie om zijn eigen overgewicht te bestrijden. In 1972 populariseerde hij het dieet met zijn boek Dr. Atkins' Diet Revolution. In 2002 verscheen een herziene versie van het boek, Dr. Atkins' New Diet Revolution,in het Nederlands vertaald als Dr. Atkins' nieuwe dieetrevolutie: Het dieet dat geen hongergevoel geeft en echt werkt, Uitgeverij De Kern, 2004 waarin hij sommige van zijn ideeën aanpaste, maar in grote lijnen trouw bleef aan zijn eerdere concept.
Doel van de Atkins-levensstijl De levensstijl heeft als doel het bevorderen van de algehele gezondheid en het vergroten van de kans op een lang en gezond leven, bij een gezond gewicht. Het gaat daarbij in de eerste plaats niet om gewichtsverlies, maar wel om het houden van een gezond gewicht en het vinden van een voedingspatroon dat past bij een gezond menselijk lichaam.Een leven lang Atkins, inleiding (parafrase) Dit wordt bereikt door je eigen Kritische Koolhydraten Grens of Kritische Koolhydraten Niveau (KKN) te bepalen, waarmee je volgens de theorie controle kan krijgen over de vetverbranding en zo je vetmassa en gewicht. Verder beïnvloed je de risicofactoren op hart- en vaatziekte en diabetes in positieve zin.http://nl.atkins.com/Wetenschap/science-articles-library/notable-research Lijst van onderzoeken op nl.atkins.com
Theorie van het Atkins-dieet Het Atkins-dieet gaat ervan uit dat het sterk gestegen gebruik van 'loze' geraffineerde koolhydraten (suiker, fructose en meel) in de westerse wereld van de 20e eeuw verantwoordelijk is voor de grote toename welvaartsziektes zoals overgewicht (doordat het overschot van koolhydraten wordt omgezet in vetten) en diabetes type 2 (door een depletie van insuline). Verder komen veel mensen door het nuttigen van te veel geraffineerde koolhydraten (vaak nog vetarm) niet aan hun dagelijkse behoefte essentiële vetten en eiwitten, die in tegenstelling tot geraffineerde koolhydraten essentieel zijn en ook vitaminen en mineralen bevatten. Een gebalanceerd Atkins-dieet bestaat primair uit veel groente met beperkte koolhydraten (die naast energie ook voedingswaarde hebben doordat ze vezels en vitamines bevatten) gecombineerd met vlees of vis voor eiwitten (essentiële bouwstof voor spieren en andere structuren in het lichaam) en vetten (essentiële bouwstof voor celmembranen, energie en voor de vetoplosbare vitaminen). Door het relatief hoge gehalte eiwitten (en vetten) worden de spieren gespaard voor afbraak om te dienen als energie. Het menselijk lichaam zet de eiwitten om in glucose en vetten, om zo de rechtstreekse inname van deze stoffen te vervangen. Dat is een van de redenen dat het Atkins-dieet eiwitrijk is.
Theorie achter het Atkins-dieet In het Atkins-dieet wordt de nadruk gelegd op het minderen in koolhydraten. Koolhydraten zijn voedingsstoffen die deel uitmaken van de dagelijkse caloriebehoefte. Op zich zijn koolhydraten niet schadelijk. Echter, als er te veel van genuttigd worden, kan het lichaam ze niet meer verteren. Als koolhydraten gegeten worden, worden deze in de bloedbaan opgenomen. Zodoende stijgt het bloedsuikerniveau (glucoseniveau). Een te hoge stijging van de bloedsuikers is schadelijk. Om een te grote stijging te voorkomen produceert de alvleesklier insuline. De insuline zorgt primair dat de glucose in de cellen wordt opgenomen. Daarnaast zorgt insuline dat de bloedsuikers in de lever omgezet worden tot glycogeen en opgeslagen worden. De lever heeft een opslagcapaciteit van 100 tot 200 gram. In de spieren kan nog 200 tot 500 gram worden opgeslagen. De overige koolhydraten worden in de vetcellen omgezet in vetten, tot de bloedsuikersspiegel voldoende is gedaald. Hierdoor kan je van te veel koolhydraten dik worden: pas als er een tekort is aan koolhydraten en glycogeen, worden deze vetten verbrand. Voor elke persoon is de hoeveelheid koolhydraten en glycogeen dat het lichaam verbrandt zonder over te gaan op opstapeling van vetten, verschillend. Het Atkins-dieet gaat dan ook op zoek naar deze persoonlijke hoeveelheid koolhydraten, die we de Kritische Koolhydraten Grens noemen.
Inname van te veel koolhydraten zorgt ook voor wisselende bloedsuikerniveaus, wat hongeraanvallen, stemmingswisselingen, concentratieproblemen, depressie en slaapproblemen kan veroorzaken. Doel van het Atkins-dieet is het stabiliseren van de insulineproductie en zo bloedsuikerniveau. Doordat het dieet arm aan koolhydraten is, komt het lichaam in een ketogene toestand. Hierdoor schakelt de stofwisseling over op vetverbranding of ketose. Omdat de vetcellen de vetten geleidelijk afstaan en de lever hiervan ketonen maakt om te dienen als energie, komt er na een transitie-moment een gestage energievoorziening op gang. Door deze gestage energietoevoer ontstaat er een laag stabiel bloedsuikerniveau zonder pieken en zou onder andere hierdoor het hongergevoel verminderen.
Het Atkins-dieet wordt door sommigen gebruikt om van overtollig vet af te komen. Uit studies blijkt zelfs dat de volgers ervan vaak sneller afvallen dan met een vetarm dieet, Lijst met wetenschappelijke artikelen over sneller afvallen met Atkins dan met vetarme diëten dat vaak wel koolhydraatrijk is, waardoor het de vetverbranding niet op gang brengt, en dat wegens het tekort aan vetinname leidt tot een tekort aan vetoplosbare vitamine en essentiële vetten. Waarschijnlijk val je door het Atkins-dieet harder af omdat het dieet: - de vetverbranding activeert, - het hongergevoel vermindert (door laag stabiel bloedsuikerniveau en vetten en eiwitten een groter/langer vullingsgevoel hebben dan koolhydraten), - koolhydraatrijke tussendoortjes (met een suikerschommeling) laat staan. Daarnaast verlies je, onder andere door het vele drinken (onderdeel van het Atkins-dieet) ketonen via de urine. Wanneer de concentratie ketonen in het bloed stijgt, filteren de nieren passief het overschot weg via de urine. Hierdoor kunnen ketonen naast in het bloed ook in de urine worden aangetoond.Kinderwebsite voor Ketogene diëten bij epilepsie
Algemene theorie We kunnen ruwweg 3 verschillende brandstoffen voor ons lichaam onderscheiden. De efficiëntste (dus met de hoogste energieopbrengst, maar met de minste voedingswaarde/bouwstof) zijn koolhydraten. We kunnen ook vetten en eiwitten omzetten in koolhydraten en energie, al heeft het lichaam daar geen voorkeur voor, aangezien ze belangrijke structurele functies hebben als bouwstof van het menselijk lichaam. De verbranding van eiwitten en vetten verloopt dan ook lang niet zo snel als die van koolhydraten en heeft meer zuurstof nodig.
Het eten van koolhydraten stimuleert de vorming van het hormoon insuline. Insuline biedt de mogelijkheid overtollige glucose om te zetten in glycogeen, dat in spieren wordt opgeslagen in afwachting van een hogere anaerobe energiebehoefte (bv. een plotselinge kortdurende inspanning). Insuline stimuleert echter ook de omzetting van koolhydraten in vet (en de opslag daarvan).
Wanneer je minder koolhydraten gaat eten, maak je dus minder insuline aan en sla je minder snel vet op. Ook het toevoegen van eiwitten aan een dieet remt de eetlust en zorgt ervoor dat mensen minder gaan eten dan ze normaal gesproken zouden doen.
Wanneer de hoeveelheid beschikbare glucose in het bloed daalt, verandert ook de insuline/glucagonbalans in het bloed. Glucagon doet het tegenovergestelde van insuline, namelijk het omzetten van glycogeen uit de spieren in de brandstof glucose. Door het zakken van het insulinegehalte zal het bloed een grotere concentratie glucagon bevatten. Dit zal de glycogeenvoorraden in de lever en spieren geleidelijk omzetten in glucose, zodat het lichaam zijn energie uit andere bronnen zal moeten halen.
De energie uit vetten is niet direct beschikbaar, want vetten worden eerst afgebroken in glycerol en vetzuren. Glycerol lijkt op glucose en zal ook op dezelfde manier energie opleveren. Vetzuren worden echter op een andere, tragere manier afgebroken voordat ze gaan bijdragen aan de energielevering. Dit is de reden dat Atkins een inductie-fase heeft.
Fasen in het Atkins-dieet als onderdeel van de AtkinslevensstijlAtkinsdieet.nlAtkinsdieet.isgezond.nl Het is verstandig om vooraf een bezoek te brengen aan een dokter, zodat er onder andere gekeken kan worden naar de bloeddruk en cholesterolniveau. In alle fasen is het belangrijk om ongeraffineerd voedsel te gebruiken met een lage netto (hoeveelheid) koolhydraten (Net Carbs). De Netto Koolhydraten zijn de koolhydraten die invloed uitoefenen op uw bloedsuiker en de enige koolhydraten die meetellen. Dus niet-verteerbare koolhydraten tellen niet mee. De netto koolhydraten staan los van de glykemische index, die weer van belang is bij een ander koolhydraatarm dieet: het South Beach-dieet.
Fase 1: Inductie Doel van deze meest beperkende fase is het lichaam in ketogene toestand te brengen en zo de vetten te laten verbranden (ketose). Deze fase gaat gepaard met veel gewichtsverlies, door verlies van het water waar de glycogeenvoorraad is opgelost. De fase duurt zo'n 2 weken. De belangrijkste kenmerken van de inductiefase zijn: maximaal 20 gram koolhydraten per dag, onbeperkt vet en eiwitten veel koolhydraatarme groenten maar geen fruit geen koolhydraatrijk voedsel zoals aardappel, granen, brood onbeperkt kip, vlees, kaas, boter en eieren geen alcoholische dranken veel water drinken mogelijke tekorten aanvullen met voedingssupplementen (vitamines, mineralen en antioxidanten) deze fase stopt na 14 dagen
Fase 2: Verder gewichtsverlies Doel van deze fase is om de eigen Kritische Koolhydraten Grens of Kritische Koolhydraten Niveau (KKN) te kunnen bepalen. Je Kritische Koolhydraten Grens is het aantal koolhydraten dat je per dag kunt eten, terwijl het gewichtsverlies doorgaat. hetzelfde dieet als in fase 1 maar met meer koolhydraten, zodat er meer soorten groentes mogen elke week mag het dagelijkse rantsoen met 5 gram koolhydraten vermeerderd worden ten opzichte van de voorgaande week deze toename van koolhydraten gaat door totdat het gewichtsverlies net niet stopt mogelijke tekorten aanvullen met voedingssupplementen (vitamines, mineralen en antioxidanten) de fase stopt wanneer men bijna op het streefgewicht zit
Fase 3: Voorbereiding op de handhavingsfase Doel van deze fase is om een ideale in te nemen hoeveelheid koolhydraten te bepalen waarbij men niet afvalt en ook niet aankomt. hetzelfde dieet als in fase 2, maar met meer koolhydraten geleidelijk aan mogen er meer koolhydraten gegeten worden de toename stopt wanneer men op gewicht blijft mogelijke tekorten aanvullen met voedingssupplementen (vitamines, mineralen en antioxidanten) deze fase gaat vanzelf over in fase 4
Fase 4: Levenslange handhavingsfase Doel van deze levenslange fase is om niet terug te vallen in ongezond eten waardoor men weer aankomt. hetzelfde dieet als in fase 3 de hoeveelheid koolhydraten per dag blijft gelijk het is een fase waarin meer gevarieerd wordt met diverse producten het gebruik van geraffineerde suiker blijft verboden, omdat het alleen energetische waarde heeft maar geen voedingswaarde wanneer het gewicht weer toeneemt, moet de hoeveelheid koolhydraten weer wat verminderd worden mogelijke tekorten aanvullen met voedingssupplementen (vitamines, mineralen en antioxidanten)
Kritiek op het Atkins-dieet Waterverlies