thumb|De vrouw in het wit met de hoed van gevlochten takken is een beeldwit. Antonius-drieluik van Jheronimus Bosch (1450-1516). Beeldwit (Middelnederlands bellewite, Hoogduits bilwis) is een oude Nederlandse term voor een goedaardige vrouwelijke geest. Later werd de naam ook gebruikt voor heksen, elfen en andere vrouwelijke mythische wezensVolkskundevragenlijst 17 (1953), formulier I.25, archief Meertens Instituut. De beeldwit is in de middeleeuwen in heel Duitstalig Europa bekend.
Leander Petzoldt legt een verband met Bil uit de Noorse mythologie. Hij beschrijft hoe de beeldwit verandert van een bovennatuurlijk wezen tot een heks in de 13e eeuw. Tijdens de heksenvervolgingen wordt de beeldwit gedemoniseerd tot een incarnatie van de duivel van de heks of tovenaar. In de 16e eeuw, vooral in noordoost Duitsland, wordt het wezen een goede korengeest. Er bestaat echter ook een duistere vorm, die de korenhalmen afsnijdt en zo zorgt voor vreemde figuren in het korenveld. Het wezen is dus polymorf.
In een verhaal uit Oud-Beijerland is een beeldwit iemand die 's nachts de ziel van de doden begraaft, na de lichamelijke begrafenisCollectie Boekenoogen (archief Meertens Instituut). In Meerkerk is een blinde belie bekendVolkskundevragenlijst 21 (1957), formulier K.28, archief Meertens Instituut. In weer andere verhalen duidt een beeldwit een persoon aan die met de helm geboren wordt (soms moet de helm juist begraven worden, zodat deze niet als blinde belie gaat spoken)Volksverhalen uit Noord- en Zuid-Holland; Bert Sliggers (Met de helm geboren), een weerwolf is en overlijdensgevallen kan voorzien.P.W. de Zeeuw, Hoekschewaardse vertellingen 2. Nog een dozijn dorpsverhalen in dialect. 's Gravendeel 1985 (p. 76-84) In Dordrecht en elders in het Nederlands taalgebied werd, althans aan het eind van de negentiende eeuw, een slaapwandelaar wel als een beeldwit aangeduid.Beeldwit (slaapwandelaar) op Etymologiebank.nl geraadpleegd 24 november 2014Beeldwit op gtb.inl.nl geraadpleegd 24 november 2014
Een beeldwit wordt in Duitsland veelal aangeduid als een kobold of korengeest.Google Books - Etymologisch dialectwoordenboek: pagina 11, Beeldwit
Etymologie Het woord zelf is samengesteld uit de Middelnederlandse woorden beelde of beelt dat vrouw of gedaante betekende en wit dat sloeg op de witte verschijning. Een andere verklaring voor de Duitse naam bilwis is dat deze afkomstig zou zijn van de term bilwit wat welwillend betekende en de gunstige oorsprong van de naam aangeeft.
Zie ook Witte wieven Moerasvrouw Fee
Categorie:Mythisch wezen