Handbal Volendam of KRAS/Volendam is een Nederlandse handbalvereniging uit Volendam. De vereniging werd op 12 januari 1963 opgericht. Gedurende het bestaan van de vereniging is de herenkant uitgeroeid tot een vaste naam in de hoogste handbalcompetities in Nederland en in de Benelux. Sinds het begin van de 21e eeuw werden er aan de herenkant vele prijzen gewonnen op nationaal niveau.
Sinds 2000 speelt het eerste herenteam in de eredivisie en de BENE-League. Het eerste damesteam speelt tevens sinds 2019 in de eredivisie.
Geschiedenis Ontstaan vereniging (1961 - 1980) Eind 1961, begin 1962 waren er enkele dames die samen wilden handballen, of althans iets wat daar op leek wilden proberen te beoefenen. Het groepje bestond uit zo'n 6 meiden, en 3 maanden was dat aantal opgelopen tot ongeveer 10. Op 12 januari 1963 werd officieel de handbalvereniging Volendam opgericht. Destijds werd er enkel in de zomer veldhandbal beoefend en in de winter zaalhandbal.
Met zaalhandbal speelde Volendam al haar thuis- en uitwedstrijden in Amsterdam in de oude Rai. Dit gebeurde tot 1972, tot aan de komst van sporthal De Seinpaal in oktober van dat jaar. In deze hal speelde men haar thuiswedstrijden tot aan 2009 toen de Sporthal Opperdam de thuisbasis werd.
Voor het veldhandbal kwam er in 1968 een eigen veld met kleedkamers. In de periode hierna is handbalvereniging Volendam langzaam maar zeker uitgegroeid tot een volwaardige vereniging in handballend Nederland. Het hoogtepunt was toendertijd het Nederlands Kampioenschap veldhandbal in 1979 waar de heren van handbalvereniging Volendam de eerste plaats behaalden.
Opkomst herenkant (1980 - 2000) In de jaren tachtig hadden de heren van Volendam het weten te schoppen tot de eerste divisie en waren ook een stabiele factor in deze competitie. Begin jaren negentig ontliepen de heren echter telkens weer ternauwernood degradatie, maar hier kwam halverwege de jaren negentig verandering in. Door de komst van een aantal spelers (Claus Veerman, Marcel Metz, Ruud van den Broeck, Pim Ligthart en Jhonny Greven) werd de weg naar boven ingeslagen.
In 1997 werd het kampioenschap een feit en mochten de heren het in de eredivisie gaan proberen. Dit was echter van korte duur en binnen twee seizoenen speelden ze weer eerste divisie. In 2000 promoveerden zij opnieuw naar de eredivisie.Debutant geeft Aalsmeer goed partij, De Volkskrant, 9 oktober 2000
Noodlot en vernieuwing handbalvereniging (2000 - 2004) Op 1 januari 2001 waren veel spelers van de handbalvereniging betrokken bij de nieuwjaarsbrand in café het Hemeltje in Volendam. Handbal stond voor de meeste van hen even niet meer op de eerste plaats en het NHV respecteerde de beslissing van Handbal Volendam om een jaar uit de competitie te stappen en het volgend seizoen opnieuw te starten.
In het seizoen 2002 wist de herenkant van Volendam slechts een paar punten tekort om de kampioenspoule te halen. Het volgende seizoen vond er een wisseling van trainer waarbij trainer George van Noesel werd vervangen door Oleg Boiko.Handbal therapeutisch voor Volendam, De Volkskrant, 3 maart 2003 Deze wisseling moest zorgen voor de verdere ontwikkeling van het team. Ondanks het feit dat Boiko tot beste trainer werd uitgeroepen vanwege de topprestaties van het team besloot de club voor het volgende seizoen (2004) verder te gaan met een nieuwe trainer Peter Portengen, die toen nog actief was als trainer bij E&O uit Emmen.
Begin 2004 nam het bestuur van HV KRAS/Volendam nog een bijzondere stap. Ze namen een ex-professioneel basketballer en afgestuurd Sportmanager aan (Joost Ooms) die als taak kreeg de club te moderniseren. Hij schreef het businessplan 2004-2010 en hij kreeg in de geleidelijk de dagelijkse organisatorische en technische leiding van de club.
Succesjaren herenkant (2004 - 2009) De eerste echte grote landelijke successen werden gerealiseerd tijdens het seizoen 2005 toen het eerste herenteam, onder leiding van Peter Portengen, voor het eerst in de geschiedenis Kampioen van Nederland werd ten koste van Tachos uit Waalwijk.Een nieuwe, weerbare kampioen, De Volkskrant, 30 mei 2005 Het succes werd groots gevierd in het dorp toen de rondrit op de dijk werd gehouden met ongeveer 5000 fans. Portengens successen duurde voort in 2006 en 2007. Dit mede ook door de terugkeer van Marco Beers en de komst van international Patrick Kersten. Portengen en zijn ploeg in wonnen de jaren 2004 tot en met 2006 driemaal het landskampioenschap; tweemaal de Beker van Nederland; tweemaal de Supercup en werd er voor de eerste maal in de geschiedenis een Europacup wedstrijd gewonnen. Tijdens deze jaren werd zelfs 64 op een volgende wedstrijden niet verloren.
Rond eind 2007 gingen Portengen en Volendam uit elkaar, met name in verband met een verschil in inzicht over de toekomst van de club. Gelijk werd Maurice Canton voor twee jaar aangetrokken. Canton kreeg de leiding over de selectie en kreeg de taak de jeugdopleiding van handbalvereniging Volendam op te zetten. In de jaren Canton werd Volendam tweede en vierde in de eredivisie en won eenmaal de Beker van Nederland. Ook werd de A-jeugd van handbalvereniging Volendam kampioen van Nederland. Het bestuur ontving in 2008 de tweede prijs Sportbestuur van het Jaar.
Maatschappelijke reorganisatie (2009 - 2011) In het seizoen 2009 koos het management voor een richting en een nieuwe trainer, Martin Vlijm (voorheen trainer van Limburg Wild Dogs).Martin Vlijm naar handbalclub Volendam, L1, 24 april 2009 Vlijm won gelijk de SuperCup, bereikte de 3e ronde Europacup, won de Beneliga, Beker van Nederland en ook het kampioenschap van Nederland ten koste van E&O.
Naast de successen van de heren kant was de club tegelijkertijd bezig met een reorganisatie. Het bestuur en management zagen vele kansen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ook was er een basis gedachte dat ons vrijwilligers bestel breder inzetbaar zou moeten kunnen zijn voor de gemeenschap. Het draagvlak voor de reorganisatie en met name de visie erachter was enorm onder de leden en toen Ooms 'kostteloos' voor de Gemeente Edam/Volendam de Buurt, Onderwijs en Sport subsidie binnenhaalde was de eerste stap gemaakt. De gemeente stelde handbalvereniging Volendam de vraag om als eerste handbalclub in Nederland uitvoering te geven aan het reeds binnengehaalde BOS subsidie. In februari 2009 werd Sport-koepel opgericht. In deze stichting werken nog steeds zeer bekwame en sportminded mensen die de gemeenschap aan het bewegen krijgen en houden, ook in de handbalsport. Sport-koepel en handbalvereniging Volendam delen hetzelfde kantoor dat onder leiding staat van Ooms.
In augustus 2009 werd er overgestapt naar een nieuwe clubaccommodatie Sporthal Opperdam. 10 jaar eerder was het bestuur gestart met een lobby voor een nieuwe accommodatie omdat het oude accommodatie niet meer voldeed. De club kreeg tevens de beheerscontracten en exploitatierechten van de kantines van de Seinpaal en Opperdam. Het bedrijfsbureau verhuisde ook naar de Opperdam en bevindt zich daar nog steeds. Hiermee kregen de 350 leden en ongeveer 130 vrijwilligers eindelijk een nieuwe thuishonk.
Voor het seizoen 2010 waren de verwachtingen torenhoog. De ploeg won wederom onder leiding van Vlijm voor de vierde maal de Supercup, bereikte de derde ronde van de Europacup ten kostte van Maccabi Rishon le Zion uit Tel Aviv; won de 2e keer de Beneluxliga in Antwerpen; en won voor de 5e maal in de geschiedenis het Nederlands kampioenschap ten koste van Limburg Lions.
In 2010 werd het bedrijfsbureau van Sport-koepel en de HV fysiek losgekoppeld om de effectiviteit te verhogen van beide organisaties en werd de Combinatie Functie opdracht gerealiseerd. Een samenwerkingsverband werd geïnitieerd door HV Volendam met FC Volendam. De gedachtegoed was met name om samen op te trekken en elkaar te versterken op diverse gebieden. Eind 2010 werd Turnvereniging Mauritius ook toegevoegd aan de samenwerkingsverband. Direct werd een idee uitgewerkt en gerealiseerd de Don Bosco Topsportklassen. Alle talenten van HV Volendam, FC Volendam en Mauritius met een vmbo, havo of vwo advies worden gebundeld in sportklassen. Deze ontstane mengklassen vmbo-havo en havo-vwo van de eerste en tweede leerjaren krijgen één uur extra gym in totaal vier per week. Twee ervan worden gegeven door de toptrainers van de samenwerkende clubs.
Hiernaast heeft HV Volendam de samenwerking geïnitieerd Tophandbal Noord Holland, waar HV Volendam, HV Aalsmeer, Westfriesland/SEW en VOC samenwerken op diverse gebieden. Ook ondersteunt de club de Handbalschool Noord Holland waarin de top 30 jongens en top 30 meiden van Noord Holland in trainen.
Commerciele professionalisering en verjonging (2011 - 2016) In de planning van de club is gezocht naar een professionalisering van de commerciële tak van de handbalvereniging. Hiervoor is handbal international Matthijs Vink aangesteld in combinatie met speler van HV Volendam. Op 24 september 2011 had KRAS/Volendam voor de vijfde maal de Super Cup gewonnen. De wedstrijd werd gespeeld tegen Hurry Up en werd gewonnen met 28-25.Kras/Volendam pakt Supercup, NoordHollands Dagblad, 25 september 2011 In de Europacup 2e ronde werd handbal grootmacht HBC Nantes uit Frankrijk geloot en ervan verloren.Handballers Volendam kansloos tegen Nantes, Het Parool, 8 oktober 2011
Op 4 maart 2012 wonnen de handballers van KRAS/Volendam voor de derde keer op rij de BeNeLuxliga. In de finale werd de Belgische kampioen Initia Hasselt met 30-24 verslagen. Tevens werd op 17 mei 2012 in de Topsporthal te Almere van Aalsmeer met 27-19 voor de vijfde maal in de geschiedenis de Beker van Nederland. De Best of Three serie van 2012 speelde Volendam tegen de Limburg Lions driemaal voor meer dan 1200 toeschouwers, maar ook twee maal voor meer dan 2.000.000 televisiekijkers. HV Volendam weet uiteindelijk te winnen van Limburg Lions. Deze prijs betekende ook het vertrek van de trainer Martin Vlijm die vervangen werd door oud-international Mark Schmetz.Schmetz nieuwe trainer handbal Volendam, NHnieuws, 1 april 2012 Ook werd afscheid genomen van Barry Koenders, een van de meest succesvolle spelers uit de geschiedenis van de club.
Het eerste seizoen onder trainer Mark Schmetz werd gelijk succesvol. Schmetz probeerde veel jeugd in het eerste team te passen. Het seizoen begon met een uitstekende Europese prestatie. Volendam speelde mee in de EHF cup en versloeg het Zwitserse BSV Bern Muri thuis met 26-23 en daarna uit met 18-25. In de tweede ronde werd het gekoppeld aan het Slowaakse RK Cimos Koper. Thuis werd nipt verloren met 31-32, maar in het uitduel werd na een eindstand van 25-27 het toernooi erop. Later dat seizoen behaalden de Volendammers de Final Four van de Beneluxliga. Daarin versloeg het Hasselt met 23-26, waarna Achilles Bocholt wachtte in de finale. Dit keer greep het naast een prijs: de Belgen wonnen met 35-29. Wel grepen de Volendammers ten koste van Limburg Lions de titel en de beker. In de bekerfinale won het met 27-28. Na de 24-22 overwinning in de eerste wedstrijd bij de Best of Three in Volendam, won Lions de tweede wedstrijd met 26-23. Een beslissingsduel moest eraan te pas komen. Deze werd door de Volendammers met 28-24 gewonnen, de vierde op rij.Weer handbaltitel Volendam, NOS, 9 juni 2013 Daarmee plaatse KRAS/Volendam zich tevens voor de kwalificatieronde van de Champions League.