Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa, meestal Sarkozy geschreven (spreek uit als ; Parijs, 28 januari 1955) is een Frans politicus en de 23e president van Frankrijk van 2007 tot 2012. Hij was lid van de politieke partijen Union des Démocrates pour la République (UDR), Rassemblement pour la République (RPR) en Union pour un mouvement populaire (UMP). Sinds 2015 is hij lid van Les Républicains (LR), die hij oprichtte.
Levensloop Sarkozy werd in Parijs geboren als zoon van een Hongaarse immigrant, Pál Sárközy Nagybócsai, en een Franse moeder, Andrée Mallah. Zijn vaders familie behoorde tot de lage adel van Oostenrijk-Hongarije en bezat landerijen en een klein kasteel in Alattyán, nabij Szolnok. Nadat het Rode Leger in 1944 Hongarije binnen was gevallen, ontvluchtte het gezin van zijn vader het land. Na afloop van de oorlog keerden zij terug, maar hun bezittingen waren in het inmiddels communistische Hongarije geconfisqueerd. Nicolas' grootvader stierf niet lang daarna. Pál Sárközy vestigde zich in Parijs en trouwde met de Française Andrée Mallah. Haar vader was een uit Griekenland afkomstige Sefardische Jood die zich tot het katholicisme had bekeerd. Zij kregen een aantal kinderen, onder wie Nicolas.
Nicolas groeide in het 17e arrondissement op, waar hij naar de Cours Saint-Louis de Monceau ging, een rooms-katholieke privéschool voor lager en middelbaar onderwijs. Hierna studeerde hij aan de Université Paris X Nanterre, waar hij in 1978 is afgestudeerd, en aan het Institut d'Études Politiques de Paris, maar die studie maakte hij niet af. Vervolgens werd hij advocaat en specialiseerde zich in bedrijfsrecht. Hij vestigde zich in de Parijse voorstad Neuilly-sur-Seine, waar hij de politiek in ging.
Politieke carrière Neuilly-sur-Seine Hij was van 1977 tot 1983 gemeenteraadslid en van 1983 tot 2002 burgemeester van Neuilly-sur-Seine. Hij onderhandelde in 1993 tijdens de gijzeling van kinderen in een kleuterschool aldaar met de gijzelnemer over het vrijlaten van zijn gijzelaars. Daarbij kon hij verscheidene kinderen naar buiten brengen. De anderen werden door een eenheid van de politie, de RAID, bevrijd. De gijzelnemer kwam bij de interventie om.
Partijvoorzitter Hij was in 1999 tussentijds voorzitter van de Rassemblement pour la République RPR.
Europees Parlement Hij werd in mei 1999 aan het hoofd van de RPR-lijst verkozen tot Europees parlementslid, maar nam vier maanden later, in september al ontslag.
Ministerschap Sarkozy kreeg in 2002 zijn eerste ministerspost. Dit gebeurde al met al vrij laat in zijn carrière. De reden is voornamelijk dat sinds 1995 Sarkozy op gespannen voet stond met zijn partijgenoot en toenmalig president Jacques Chirac. Sarkozy koos in de aanloop van de presidentsverkiezingen van 1995 niet het kamp van Chirac, maar van de toenmalige eerste minister en partijgenoot van Chirac, Édouard Balladur. Het geschil tussen Sarkozy en Chirac leidde tot spanning binnen de Union pour un Mouvement Populaire (UMP), de partij die ontstaan was in 2002 uit een fusie tussen de gaullistische RPR van Chirac en de liberale Démocratie libérale DL van Jean-Pierre Raffarin.
Sarkozy was van mei 2002 tot het najaar van 2005 minister in de drie regeringen van Raffarin. Vanaf de verkiezingen van 2002 tot maart 2004 was hij minister van Binnenlandse Zaken. Na de herschikking van de regering Raffarin in maart 2004, ten gevolge van het slechte resultaat van de regeringspartijen in regionale verkiezingen, werd Sarkozy minister van Economie en Financiën. Hij nam in het najaar van 2004 ontslag als minister omdat hij was verkozen tot voorzitter van de UMP en president Chirac hem had gedwongen te kiezen tussen de functie van minister en die van partijvoorzitter.
Na de afwijzing van de EU-grondwet door de Franse bevolking diende Raffarin zijn ontslag in. Sarkozy en Dominique de Villepin werden minister in de regering. Nu combineerde Sarkozy alsnog de functies van partijvoorzitter en minister: hij werd opnieuw minister van Binnenlandse Zaken.
Hij noemde eind 2005 de relschoppende jongeren uit de Parijse voorsteden racaille, wat zoveel betekent als 'uitschot'. Er ontstond daarna in Frankrijk een hele heisa over het vreemdelingenbeleid. Het land werd vier weken lang elke avond en nacht door straatgeweld geteisterd, door brandende gebouwen en auto's en door geweld in het openbaar vervoer. Sarkozy had eerder al verklaard de banlieues van de grote steden, de buitenwijken, met een hogedrukreiniger van de welig tierende misdaad te willen zuiveren.
Sarkozy was in aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2007 de enige kandidaat voor de voorverkiezingen van de UMP. Tijdens de verkiezingen zelf nam hij het als rechtse kandidaat tegen Ségolène Royal op, die op 16 november 2006 was gekozen als kandidate van de linkse PS. Sarkozy trad op 26 maart 2007 als minister af om zich op zijn presidentiële campagne te kunnen concentreren. Hij voerde die met de slogan travailler plus pour gagner plus: harder werken om meer te verdienen.
Presidentschap Hij eindigde in de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen op 22 april 2007, op de eerste plaats, met 31,18 % van de stemmen, tegen 25,87 % voor Ségolène Royal. Na de tweede ronde, op 6 mei 2007, werd hij met 53,06 % van de stemmen uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen.
Zijn beëdiging voor een ambtstermijn van vijf jaar vond plaats op 16 mei 2007. Sarkozy werd de 23e president van Frankrijk en de zesde van de Vijfde Franse Republiek. Hij was de opvolger van Jacques Chirac, die dit ambt van 1995 tot 2007 had bekleed.
Het Élysée is de officiële woning van de president van Frankrijk. Sarkozy heeft er aan het begin van zijn mandaat veel gewoond, maar later woonde hij ook in Versailles. François Hollande. Les leçons du pouvoir, 2018.
Vanwege zijn presidentschap was Sarkozy tevens medestaatshoofd van Andorra in hoedanigheid van co-prins. De andere co-prins of medevorst, en aldus prins-bisschop van Andorra, was de bisschop van Urgell, destijds Joan Enric Vives i Sicília. Omdat geen van beide toenmalige prinsen in Andorra woont, en Andorra een eigen regering en parlement heeft, was hun rol volledig symbolisch.
Sarkozy maakte na zijn verkiezingsoverwinning in mei 2007 werk van het zoeken van steun voor de oprichting van de Unie voor het Middellandse Zeegebied, die de bestaande akkoorden tussen de Europese Unie en andere landen rond de Middellandse Zee zou vervangen en uitdiepen.
Sarkozy werd in januari 2008 benoemd tot honorair of erekanunnik van de basiliek Sint-Jan van Lateranen in Rome. Sarkozy nam als president afstand van een radicaler laïcisme, als eerste president sinds het aftreden van Charles de Gaulle. In die hoedanigheid viel hij ook op door zijn kritiek op het verlichtingsfundamentalisme en pleitte hij voor een open en verdraagzame houding jegens godsdienst in het openbaar leven. Hij liet op 23 februari 2008 zijn felicitaties overbrengen aan enkele pasgewijde priesters van het Instituut van de Goede Herder te Bordeaux en Rome, bij gelegenheid van hun wijding tot het priesterschap.
Frankrijk was in 1966 onder president De Gaulle uit de NAVO getreden. Het bleef daarna, zelfs nog toen Jacques Chirac president was, sceptisch tegenover de NAVO. Sarkozy besloot ondanks verzet van alle kanten Le Figaro, Le retour de la France dans le commandement intégré de l'alliance atlantique provoque des remous à gauche comme à droite. 14 februari 2009. om Frankrijk toch weer volledig lid van de NAVO te maken. Dat gebeurde op 4 april 2009.
Hij oogstte in de zomer van 2010 internationaal veel kritiek, onder andere van NGO's en Europese parlementsleden, op zijn uitwijzingspolitiek tegen de Roma-zigeuners. Hij moest in het najaar van 2010 het hoofd bieden aan acties die in Frankrijk werden gevoerd tegen zijn plannen om de pensioengerechtigde leeftijd van 60 naar 62 jaar te verhogen. De vakbonden, die de acties organiseerden, waren van mening dat de werknemers een te lange periode moesten werken: 41 jaar, om een volledig pensioen op te bouwen. De Senaat nam op 22 oktober van dat jaar de wet over deze verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd aan.
Het was lange tijd onduidelijk of Sarkozy zich bij de Franse presidentsverkiezingen van 2012 herkiesbaar zou stellen, maar hij deed dat ten slotte toch. Er deden tien kandidaten in de eerste ronde van de verkiezingen op 22 april 2012 mee. François Hollande, van de PS, en Sarkozy kregen de meeste stemmen, respectievelijk 28,63 % en 27,18 %, waarmee zij de tweede ronde bereikten. In het televisiedebat, voorafgaand aan deze tweede ronde, hield Sarkozy Hollande voor dat het in Frankrijk, in vergelijking met de andere landen in Europa, sinds 2009 goed ging. In de tweede ronde op 6 mei 2012 verloor Sarkozy en werd Hollande met 51,67 % van de stemmen uitgeroepen tot winnaar. Sarkozy droeg op 15 mei het presidentschap officieel aan Hollande over.
Na het presidentschap Daarna heeft Sarkozy zich gedurende enkele jaren grotendeels uit het openbaar leven teruggetrokken. Omdat hij president van Frankrijk is geweest, had hij het recht om zitting te nemen in de Franse Grondwettelijke Raad, le Conseil Constitutionnel, maar begin 2013 gaf hij zijn plaats daar al op. Le Monde, Sarkozy au Conseil constitutionnel : un membre de droit qui n'y siège pas. 22 maart 2013.
Er werden in het begin van 2014 telefoongesprekken openbaar gemaakt, die Sarkozy had gevoerd toen hij nog president was en die waren afgeluisterd.NOS, Geluidsopnames Sarkozy uitgelekt. 5 maart 2014. Daarin liet hij zich kritisch uit over zijn ministers. Afgeluisterde gesprekken in de privésfeer mochten echter volgens de wet niet meer worden vrijgegeven, en een rechter gaf hem vervolgens gelijk.NOS, Sarkozy wint geding privé-opnamen. 14 maart 2014.
Hij maakte op 19 september 2014 bekend opnieuw partijleider van de UMP te willen worden.NU.nl, Nicolas Sarkozy keert terug in Franse politiek. 19 september 2014. Tevens liet Sarkozy weten presidentskandidaat te zijn voor de Franse presidentsverkiezingen van 2017.NOS, Sarkozy terug in de politiek. 19 september 2014. Omdat de naam UMP als partij inmiddels imagoschade had opgelopen, werd er op zijn initiatief, toen hij succesvol voorzitter geworden was, in mei 2015 een naamswijziging met nieuwe statuten voorgesteld. Deze werd vervolgens door het partijbestuur en de militanten goedgekeurd, waardoor de nieuwe naam Les Républicains LR officieel een feit werd.
Sarkozy kondigde op 2 juli 2016 aan dat hij weer kandidaat was voor de Franse presidentsverkiezingen van 2017. Om die reden trad hij als voorzitter van Les Républicains af.de Volkskrant. Sarkozy kondigt kandidatuur Frans presidentschap aan. 2 juli 2016. Hij werd echter in de eerste verkiezingsronde van de LR verslagen en kon daardoor in 2017 in geen geval meer nog een keer als president worden gekozen.
In 2023 publiceerde hij zijn memoires, waarin hij kritiek leverde op de Amerikaanse en Europese steun aan Oekraïne. Hij toonde begrip voor de Russische angst voor omsingeling, keerde zich tegen een Oekraïens lidmaatschap van de NAVO en de Europese Unie en pleitte voor een neutrale status van het land.Knack. Oud-president Nicolas Sarkozy over de Oekraïne-oorlog deze crisis heeft al te lang geduurd we dansen op de rand van de vulkaan. 24 april 2024.
Rechtszaken Vervolging voor corruptie