Het Park van Hoegaarden is een openbaar park in de Belgische gemeente Hoegaarden, gelegen aan de Houtmarkt, achter het Kapittelhuis. Het domein werd in de 19e eeuw aangelegd als privépark en in 1991 opengesteld als de Vlaamse Toontuinen (later Tuinen van Hoegaarden), een demonstratieproject voor Vlaamse tuinarchitectuur. In 2018 nam de gemeente het beheer over en kreeg het demein zijn huidige inrichting als openbaar park.
Geschiedenis
Gravin Alpaïdis en de Franse Revolutie De geschiedenis van het park gaat terug tot het jaar 980, toen Gravin Alpaïdis het Kapittel van Hoegaarden stichtte. In 1634 werd het Kapittelhuis gebouwd naast een groot landbouwperceel van meer dan drie hectare, evenals hoeve Arendsnest.
Het kapittelhuis werd gebruikt door kanunniken tot de Franse Revolutie.Beheerplan Park Hoegaarden, 2021 De hoeve werd in augustus 1789 bestormd door Fransgezinde opstandelingen onder leiding van Jean-Baptist Van Autgaarden. Het huis werd in 1800 openbaar verkocht aan Jean-Baptist Dumont, die later burgemeester van Hoegaarden werd. Op 7 februari 1850 kocht de weduwe van J.-B. Dumont ook Arendsnest. Tien jaar later werd de hoeve gekocht door Henri Joseph van Dormael, net als Dumont brouwer. Zijn weduwe verkocht de hoeve in 1883 het opnieuw aan Jacques Clement Dumont (1829-1909), inmiddels eigenaar van het Kapittelhuis. Deze legde in 1882-1883 het eerste park aan.
Hoewel het geheel "hof" genoemd werd, was het geen moestuin, maar veeleer een lusthof. Stelselmatig volgde aanplanting. In het begin van de 20e eeuw werden exotische boomsoorten aangeplant. In die tijd had het domein het uitzicht van ‘een door bomen overschaduwd park’. Een aantal van deze bomen is ook in 2021 nog aanwezig.
Dymphna Dumont, dochter van Clement, trouwde in 1911 met Albert Charles Bail, waardoor het geheel in handen kwam van de familie Bail.Familie Bail in Het Nieuwsblad Hun zoon Paul Bail werd meteen de laatste privé-eigenaar van het park: in 1980 werd hij vermoord aangetroffen in een kofferbak.Moord op Paul Bail Bail was ongehuwd en kinderloos en had geen erfgenamen. Op die manier werd de staat eigenaar van de gronden. Enkele jaren later kocht de gemeente Hoegaarden het geheel aan en stelde het open voor publiek. miniatuur|De centrale laan van het Park van Hoegaarden met op de achtergrond het Kapittelhuis.
Vlaamse Toontuinen (1991 – 2003) Omdat de gemeente niet meteen een bestemming vond, besloten ze het inmiddels verloederde park in 1991 te verhuren aan vzw Vlaamse Toontuinen. Deze vzw legde er verschillende modeltuinen aan ter promotie van de Vlaamse tuinarchitectuur. Het was een gezamenlijk initiatief van de Vlaamse tuinaannemers en VLAM.
In juni 1991 werden de Tuinen van Hoegaarden officieel geopend door Gaston Geens, toenmalig voorzitter van de Vlaamse Executieve (later werd deze functie "minister-president van de Vlaamse Regering" genoemd).Opening van de Vlaamse Toontuinen in Het Laatste Nieuws Tijdens hun bloeiperiode waren in het park 26 tuinontwerpers vertegenwoordigd, die er thematuinen aanlegden zoals de hagenpadtuin, serretuin, stadstuin, misdaadtuin, patiotuin, biertuin, pollenarme tuin, geurtuin, zitkuiltuin, gouden tuin, pottentuin, vijvertuin, formele tuin, bamboetuin, kringlooptuin, geheime tuin, spiegeltuin, Koning Boudewijntuin, daktuin, schaduwtuin, rozentuin, Tuin van hEden, Mercatortuin, landelijke tuin en ecologische siertuin, aangevuld met diverse borders.
De tuintjes trokken vele bezoekers, maar werden niet door iedereen enthousiast onthaald. Veel oude parkbomen overleefden de werken niet en de brede centrale laan en omhaagde tuintjes met betonklinkers pasten niet in de informele, landschappelijke sfeer van het 19de-eeuwse park. Bovendien vergden de thematuintjes heel veel onderhoud, dat enkel mogelijk was dankzij de steun van de Vlaamse regering en sponsors.
Toen de bezoekersaantallen en subsidies terugvielen, was het onderhoud niet meer vol te houden. De tuintjes werden verwaarloosd en trokken minder publiek. In 2003 werd het beheer overgedragen aan een nieuwe vzw, de Tuinen van Hoegaarden.
Tuinen van Hoegaarden (2003 – 2017) De combinatie van meer onderhoud (onder meer door het pesticideverbod) en minder geld was een van de redenen waarom de nieuwe vzw besliste om in te zetten op een meer ecologisch en duurzaam parkbeheer. Vele thematuintjes werden verwijderd om zo zichtassen doorheen het park te creëren. Toen ondanks de veranderde werkwijze het park – met zijn vele paden, gazons en vaste plantenborders – nog steeds moeilijk te onderhouden was, drong een verdere herinrichting zich op.
Park van Hoegaarden (2018 – heden) Ondertussen belandde het beheer bij de gemeente Hoegaarden zelf. De gemeente besloot om de Tuinen een nieuwe invulling te geven als een groene ontmoetingsplek met aandacht voor recreatie, natuur en educatie. Daarbij was het de bedoeling het oorspronkelijke park weer te laten zien. Hiervoor werden oude zichtassen hersteld en overbodige verhardingen verwijderd.
Het Kapittelhuis werd verkocht in 2021, het park zelf blijft wel in handen van de gemeente.
Beschrijving Het park heeft een landschappelijke aanleg met open grasvelden, wandelpaden, bloemenborders en een gevarieerde bomenbestand dat zowel inheemse als uitheemse soorten bevat. Verspreid over het domein bevinden zich historische erfgoedelementen zoals een neogotische serre, toegangshekken en parkmuren. Ook enkele thematuinen uit de periode van de Vlaamse Toontuinen zijn bewaard gebleven.
Koning Boudewijntuin miniatuur|Zicht op de Koning Boudewijntuin met borstbeeld van koning Boudewijn in het Park van Hoegaarden De Koning Boudewijntuin is een van de resterende thematuinen uit de periode van de Vlaamse Toontuinen. De tuin werd aangelegd in 1995 als eerbetoon aan koning Boudewijn, die twee jaar eerder was overleden. Het ontwerp van tuinarchitect Ingrid Garcia Fernandez werd geselecteerd via een ontwerpwedstrijd en bestaat uit een spiraalvormige aanleg met taxus, buxus, rododendrons, Japanse esdoorns en hortensia's. Centraal in de tuin werd een Japanse sikkelcipres aangeplant uit de Koninklijke Serres van Laken, afkomstig van zaad dat door de Japanse keizer aan koning Boudewijn was geschonken.
Externe link Website van de voormalige Tuinen van Hoegaarden
Categorie:Onroerend erfgoed in Hoegaarden Hoegaarden Categorie:Toeristische attractie in België Categorie:Beschermd dorpsgezicht in Vlaanderen Categorie:Park in België