thumb|Episode uit de beginjaren van het conflict: duel tussen Aynechon en Falloz in 1296 (reliëf provinciehuis Luik) De Awans- en Warouxoorlog, ook gespeld als Awans-en-Waroux-oorlog,Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Awans-en-Waroux-oorlog". Microsoft Corporation/Het Spectrum. was een burgeroorlog in het prinsbisdom Luik van 1296 tot 1335 tussen de adellijke families van Awans en van Waroux uit Haspengouw.
Volgens de kroniekschrijver van Haspengouw, Jacob van Hemricourt, was de inzet van de bloederige strijd begonnen met de schaking van Adela, een rijke wees, uit Awans. De vrouw was onderhorig aan Humbert Corbeau van Awans, die de vrouw had willen uithuwelijken aan zijn neef. Na de schaking door haar minnaar, een schildknaap uit Waroux en een familielid van Willem van Waroux, trouwde het koppel en vluchtte naar het kasteel van Waroux. Humbert van Awans eiste de ontbinding van de misstap. Omdat hij niet binnen de 48 uur kon bewijzen dat de vrouw een horige van hem was, weigerde Willem van Waroux de vrouw terug te sturen. Daarop organiseerde Humbert van Awans een strafexpeditie waarbij hij beroep deed op verwanten en vrienden om de gronden van de Waroux af te branden. Dit werd gevolgd door een tegenexpeditie. Bijna alle edelen van Haspengouw sloten zich aan bij een van beide kampen. Ook de prins-bisschop, de graaf van Loon en de patriciërs van de stad Luik raakten betrokken. Beide kanten kregen zware verliezen te verduren. In de slag bij Dommartin waren dat de Waroux, in de slag bij Hoeselt de Awans.. De vete duurde zo'n 40 jaar.
De Sint-Maartensramp of Mal-Saint-Martin (1312) was het dieptepunt in het conflict en bracht de Awans aan de zijde van de volkspartij en de Waroux aan de zijde van de patriciërs. De Vrede van Fexhe bracht geen oplossing.
De Luikse prins-bisschop Adolf van der Mark (1313-1344) zorgde onder sterke druk uiteindelijk voor een oplossing in 1335 met de Vrede van de XII, ook wel de Vrede van de Lignages genoemd (Lignage of parenté betekent bloedverwantschap). Van dan af zouden de geschillen tussen de edelen beslecht worden door een tribunaal dat uit twaalf ridders bestond.
Zie ook Prinsbisdom Luik Luiks-Brabantse oorlogen
Externe link Jacob van Hemricourt over de Awans- en Warouxoorlog
Categorie:Burgeroorlog in Europa Categorie:Geschiedenis van Luik Categorie:Oorlog in de 14e eeuw Categorie:Oorlog in de Nederlanden in de middeleeuwen