Meppel

thumb|Topografische gemeentekaart van Meppel, september 2023

Meppel (; Drents: Möppel(t) ())Entjes, H., Reeks Nederlandse Dialectatlassen - Zuid-Drenthe en Noord-Overijssel (1982): Meppel 2016 www.dialectzinnen.ugent.be Gearchiveerd op 24 juni 2024. is een gemeente en stad in het uiterste zuidwesten van de Nederlandse provincie Drenthe. Op telde de gemeente inwoners (bron: CBS), van wie ruim 32.000 in de stad Meppel zelf wonen. De gemeente is al een aantal jaren procentueel de snelst groeiende gemeente van Noord Nederland. De oppervlakte bedraagt 57 km². Meppel is hiermee qua oppervlak de kleinste gemeente van Drenthe.

Meppel is een regionaal centrum, het heeft een ziekenhuis en een groot winkelaanbod. In 2016 was er in het centrum 48.000 m² aan winkelvloeroppervlak aanwezig.

Geschiedenis Meppel werd al in 1141 genoemd in een oorkonde, maar in die tijd was het niet meer dan een groepje boerderijen. In 1422 werd Meppel als een zelfstandig kerspel afgescheiden van Kolderveen en toen mocht men een kerk bouwen. Deze Grote of Mariakerk staat er nog steeds, al is er in de loop der eeuwen veel aan veranderd. De plaats was destijds niet meer dan een dorp. Meppel kwam in de 16de eeuw tot bloei vanwege de turfafgravingen in Noord-Nederland; de stad was een belangrijke doorvoerhaven vanwege de verbinding met de Drentsche Hoofdvaart en de Hoogeveense Vaart aan de ene kant en het Meppelerdiep aan de andere kant. Via het Meppelerdiep kon bij Zwartsluis de Zuiderzee bereikt worden. Langs deze weg werd vanuit heel Drenthe de turf uitgevoerd naar het westen van het land.

In de 17de en 18de eeuw vestigden zich veel binnenschippers in de plaats, die in 1644 van de drost van Drenthe stadsrechten had gekregen en inmiddels meer dan duizend inwoners telde. In 1809 kreeg Meppel van Lodewijk Napoleon opnieuw stadsrechten. Op 5 november 1815 kreeg Meppel van koning Willem I een eigen stadsreglement.Encyclopedie Drenthe Online: Gemeente en Meppel. Gearchiveerd op 4 maart 2016.

thumb|Luchtfoto van Meppel (periode 1920-1940).

Grachten De wateren die door het centrum van Meppel voeren worden grachten genoemd. Mede vanwege de namen Heerengracht, Keizersgracht en Prinsengracht wordt de stad ook weleens het Mokum van het Noorden genoemd. (hoewel Winschoten die bijnaam vaker krijgt). Ook om andere redenen wordt Meppel met Amsterdam vergeleken. Zo waren er eeuwenlang banden tussen beide steden en was de Joodse gemeenschap voor de Tweede Wereldoorlog rijkelijk vertegenwoordigd in Meppel. Straatnamen als Synagogestraat herinneren aan die tijd. Bovenstaande grachten liggen alle langs het oude tracé van de Hoogeveense Vaart en de Beilerstroom door het centrum van Meppel.

In de twintigste eeuw zijn enkele grachten gedempt die dwars door het centrum van de stad liepen. Ook zijn enkele ophaalbruggen vervangen door vaste bruggen. Sindsdien is het onmogelijk geworden door Meppel heen Drenthe binnen te varen, mede vanwege de vernauwing van de Hoogeveense Vaart in 2005 ter hoogte van de Oosterboer. In 2008 is een deel van de Gasgracht, tot aan het Prinsenplein in het centrum, weer open gegraven. Ter hoogte van de oude "Tipbrug" is een opklapbrug over de Gasgracht gebouwd. Deze brug is gebouwd naar het voorbeeld van de Tipbrug en heet "Prinsenbrug". Er waren plannen om misschien meer grachten opnieuw open te graven.

In 2023 is het bovendeel van de houten Boazbrug door houtrot ingestort waarbij een fietser lichtgewond raakte. Deze brug is in 2025 vervangen door een nieuwe ophaalbrug die meer in de stijl van de andere bruggen is gebouwd.

20-21ste eeuw Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn bijna alle Joodse inwoners van Meppel door de Duitse bezetter naar de concentratiekampen vervoerd en hebben aldaar het leven gelaten. Van de 250 Meppelse Joden kwamen er 232 om en keerden slechts 18 terug.

Meppel kent een actieve historische vereniging, de Stichting Oud Meppel.

In 2007 werd Meppel een Millennium Gemeente.

Het Diaconessenhuis (Hoogeveenseweg) deed 87 jaar dienst als ziekenhuis voor Meppel en regio. In 2022 werd een nieuwe Isala ziekenhuis geopend.

Op 24 augustus 2024 werd Meppel getroffen door de valwind van Meppel met veel schade tot gevolg.

Meppeler mug De inwoners van Meppel worden ook wel "Meppeler muggen" of "muggenspuiters" genoemd,Foorthuis, W.R., Brood, P. (2002). Drenthe. Gids voor cultuur en landschap. Bedum: De Ploeg. naar aanleiding van een volksverhaal, dat over meerdere plaatsen in de wereld bekend is. Het verhaal gaat dat op een nacht sommige inwoners, en de toenmalige klokkenluider Wouter Lambertus Veneboer, dachten dat de kerktoren in brand stond, omdat er een rookwolk om de Meppeler toren hing, maar het bleek een zwerm vuurvliegen of muggen te zijn. In Meppel is in 1971 een standbeeld geplaatst van dit volksverhaal, van Aart van den IJssel.'Meppel. De muggenspuiters', in: Verhalen van stad en streek: Sagen en legenden in Nederland. W. de Blécourt, R.A. Koman [et al.]. Bert Bakker 2010, pp. 135-136.

Het wapen van Meppel In het wapen van Meppel is de geschiedenis van de stad af te lezen: de drie klaverbladeren symboliseren de weidegrond rondom Meppel; de drie zwarte rechthoekjes stellen turven voor en staan voor de veenafgravingen en de turfhandel; de tien zilveren penningen in de rode rand vertegenwoordigen de tien zakken graan die het dorp Meppel met ingang van 1422 aan de kerk van Kolderveen (ligt naast Nijeveen, een dorpje dat aan Meppel grenst) betaalde.

Bestuurlijke indeling

De gemeente Meppel telt officieel drie wijken, onderverdeeld in verschillende woonkernen. De grootste woonkernen zijn de stad Meppel en het dorp Nijeveen.

De voormalige gemeente Nijeveen (bestaande uit de dorpen Nijeveen, Kolderveen en de buurtschappen Nijeveense Bovenboer en Kolderveense Bovenboer) is met de gemeentelijke herindeling van 1998 opgegaan in de gemeente Meppel. Ook Nijentap, een deel van Havelterberg (voorheen gemeente Havelte), Broekhuizen (voorheen gemeente Ruinerwold), Rogat en De Schiphorst (beide voorheen gemeente de Wijk) werden in 1998 bij de gemeente Meppel gevoegd.

De stad Meppel zelf bestaat uit: Centrum (deels oud, deels stadssanering in de jaren vijftig) Watertorenbuurt (jaren dertig) Ezinge (jaren veertig) Haveltermade (jaren vijftig; sinds 1942 onderdeel van Meppel, inclusief voormalige Ruinerwoldse buurtschap Tweeloo) Koedijkslanden (jaren zeventig; sinds 1961 onderdeel van Meppel, inclusief voormalige Staphorster buurtschappen Hesselingen en Werkhorst) Oosterboer (jaren tachtig; voormalige buurtschap, nu opgenomen in de bebouwing) Berggierslanden (begin 21ste eeuw) Nieuwveense Landen (vanaf 2013) Noordpoort (vanaf 2025)

Economie In het verleden waren landbouw en scheepsbouw een belangrijke bron van inkomsten voor Meppel. Tevens had de markt een belangrijke regionale functie. Veel producten kwamen binnen via de beurtvaart en werden verhandeld of doorgevoerd. De huidige veevoederfabrieken en silo-opslagplaats zijn een overblijfsel van deze spilfunctie voor in het distribueren van landbouwproducten. Meppel telt zes bedrijventerreinen: Ezinge, Oude Vaart, Oevers, Noord, Zomerdijk West en Blankenstein. Grote bedrijven zijn onder meer Scania en FrieslandCampina. Het is vanouds een drukkersstad met bedrijven in de grafische industrie en uitgeverijen. Er wordt ook een lokaal nieuwsblad uitgegeven.

Als regionale handelsstad is Meppel goed voorzien van MKB-bedrijven. Op het Kerkplein wordt elke donderdagmorgen en zaterdag de markt gehouden. De stad dankt haar regionale toeristische functie aan de toegankelijkheid via de grachten voor de pleziervaart en de oude karakteristieke dicht bebouwde binnenstad met pleinen.

thumb|Gracht Meppel door Karel Klinkenberg

Haven

Meppel is via het water te bereiken voor schepen tot ongeveer 3000 ton en ligt aan het hoofdvaarwegennet. Meppel is via het Meppelerdiep verbonden met Zwartsluis en vervolgens het IJsselmeer. Tevens geeft Meppel toegang tot de Drentsche Hoofdvaart. Het heeft een relatief grote en goed bereikbare binnenhaven die een functie heeft voor een grote regio. De haven van Meppel werkt samen met die van Kampen en Zwolle.

Op het Meppelerdiep kunnen schepen met een maximum afmeting van 110 × 11,50 × 3,25 meter (bij NAP) komen. Voorbij de Kaapbruggen neemt de maximaal toegestane omvang af tot 90 × 9,50 × 2,50 m bij NAP. Er zijn diverse scheepswerven in Meppel, zowel voor de beroepsvaart als pleziervaart.Informatiepagina Gemeente Meppel www.meppel.nl. Gearchiveerd op 2009-09-01, bezocht 21 april 2009. Ook zijn er diverse op- en overslagbedrijven met eigen loskades waaronder een containerterminal die ongeveer 27.500 containers per jaar verlaadt.Infopagina MCS terminal Meppel www.mcs-bv.nl

Wilhelminapark

Dit oudste park van Meppel ligt vlak bij het station. Het werd in 1914 ontworpen door de tuin- en landschapsarchitect Leonard Springer. Het werd het 'Wandelpark' genoemd, totdat het op 31 augustus 1930 werd omgedoopt tot Wilhelminapark, ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van koningin Wilhelmina.

Cultuur thumb|Grote of Mariakerk

Bezienswaardigheden Meppel is een kleine stad, maar het heeft relatief veel bezienswaardigheden. Dit is mede te danken aan het rijke handelsverleden van de stad. Belangrijke monumenten zijn: Grote Kerk (ook: Mariakerk) met toren uit de 15e/16e eeuw aan het Kerkplein. Watertoren, 1893-2004 (ren. 1955) windmolen De Weert windmolen De Vlijt Historische binnenstad, met veel pakhuizen. Oud-Zuid (Stationsweg/Zuideinde): een oude buurt met veel monumentale huizen. Het stadsdeel heeft de status van beschermd stadsgezicht. Ook het monumentale gebouw van de voormalige Rijks Hogere Burgerschool is hier gevestigd. Station (monumentaal gebouw uit 1867)

Zie ook: Lijst van gemeentelijke monumenten in Meppel Lijst van rijksmonumenten in Meppel Lijst van oorlogsmonumenten in Meppel Lijst van beelden in Meppel

Musea Stedelijk Museum Meppel is gevestigd in het voormalige gemeentehuis aan de Hoofdstraat. Naast wisselende exposities zijn er drie vaste collecties te zien. website Stedelijk Museum Meppel Museum Indruk, voorheen het Drukkerijmuseum, waar dagelijks demonstraties worden gegeven van oude grafische zettechnieken (zoals lood- en steendruk) en het scheppen van papier.

thumb|Schouwburg Ogterop

Uitgaan Meppel beschikt over een schouwburg (Ogterop). Verder heeft Meppel een groot aantal cafés en restaurants. De bioscoop, het Luxor Theater, werd in 2015 gesloten maar werd in december 2018 heropend.RTV Drenthe: Nieuwe bioscoop in Meppel 9 februari 2018 Verder zijn er twee coffeeshops in Meppel.

Evenementen "Donderdag Meppeldagen" in de zomermaanden, feesten die hun oorsprong vinden in de marktdagen. Tijdens de DMD zijn er diverse live-optredens van plaatselijke en regionale muziekverenigingen in de stad. Drentse Fiets 4daagse, Meppel is een van de startplaatsen. Meppel Culinair Live in Meppel Meppel City Run Mini Meppel Meppeler Nacht van de Popmuziek Picknick in the Park Grachtenfestival, jaarlijks begin juni. Historische schepen in de grachten, grote braderie/markt, koopzondag, aan scheepvaart en water gerelateerde activiteiten. Verder veel muziek zoals het Shantykorenfestival en het Balgenfestival (accordeonfestival). Puppet International, tot 2014 het "Internationale Poppenfestival", wordt om de twee jaar gehouden. Op 14 november 2015 was de stad, als eerste plaats in Drenthe, gastheer voor de landelijke intocht van Sinterklaas. Op 19 november 2017 deed het jaarlijks rondreizende muziekfestival Popronde voor het eerst Meppel aan.

Politiek thumb|Stadhuis

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Meppel bestaat uit 25 zetels. Hieronder staan de samenstellingen van de gemeenteraad sinds 1998: +GemeenteraadszetelsPartij19982002200620102014201820222026Sterk Meppel (SteM)87765677VVD34354546GroenLinks-PvdA-------3CDA44333433ChristenUnie12212222D66---22122SP----2222PvdA5675422GroenLinks--11111Totaal2123232323232325

College van B&W