Dit is een lijst met voormalige Zuid-Hollandse gemeenten.
Als het grondgebied van een opgeheven gemeente over meerdere gemeenten is verdeeld, is het grootste deel bij de eerstgenoemde ontvangende gemeente gevoegd. Grenscorrecties tussen gehandhaafde gemeenten zijn niet in de lijst opgenomen. Vóór 1830 kan de informatie onvolledig zijn.
Naamgeving bestuurlijke entiteiten *: nieuw gevormde gemeentelijke entiteit die een naam gekozen heeft, die nog niet eerder is gebruikt door een andere gemeentelijke entiteit (naamswijziging): een gemeentelijke entiteit die, zonder wijzigingen aan het grondgebied, gekozen heeft voor een nieuwe naam
Bij een herindeling ontstaat altijd een nieuwe bestuurlijke entiteit, de nieuwe entiteit kan ervoor kiezen een oude naam te handhaven. Echter er is juridisch sprake van "samenvoeging met" van de oude entiteit (en geen toevoeging aan), deze informatie is voor de leesbaarheid en herkenbaarheid wellicht hier weggelaten. Bijvoorbeeld Rotterdam is samengevoegd met Rozenburg tot de nieuwe bestuursentiteit Rotterdam.
2023 Brielle > Voorne aan Zee* Hellevoetsluis > Voorne aan Zee* Westvoorne > Voorne aan Zee*
2019 Binnenmaas > Hoeksche Waard* Cromstrijen > Hoeksche Waard* Giessenlanden > Molenlanden* Korendijk > Hoeksche Waard* Leerdam > Vijfheerenlanden* (provincie Utrecht) Molenwaard > Molenlanden* Noordwijkerhout > Noordwijk Oud-Beijerland > Hoeksche Waard* Strijen > Hoeksche Waard* Zederik > Vijfheerenlanden* (provincie Utrecht)
2015 Bergambacht > Krimpenerwaard* Nederlek > Krimpenerwaard* Ouderkerk > Krimpenerwaard* Schoonhoven > Krimpenerwaard* Vlist > Krimpenerwaard* Bernisse > Nissewaard* Spijkenisse > Nissewaard*
2014 Boskoop > Alphen aan den Rijn Rijnwoude > Alphen aan den Rijn
2013 Goedereede > Goeree-Overflakkee* Dirksland > Goeree-Overflakkee* Middelharnis > Goeree-Overflakkee* Oostflakkee > Goeree-Overflakkee* Graafstroom > Molenwaard* Liesveld > Molenwaard* Nieuw-Lekkerland > Molenwaard*
2011 Reeuwijk > Bodegraven-Reeuwijk* Bodegraven > Bodegraven-Reeuwijk*
2010 Moordrecht > Zuidplas* Nieuwerkerk aan den IJssel > Zuidplas* Zevenhuizen-Moerkapelle > Zuidplas* Rozenburg > Rotterdam
2009 Alkemade > Kaag en Braassem* Jacobswoude > Kaag en Braassem*
2007 Bergschenhoek > Lansingerland* Berkel en Rodenrijs > Lansingerland* Bleiswijk > Lansingerland* 's-Gravendeel > Binnenmaas Liemeer > Nieuwkoop Ter Aar > Nieuwkoop
2006 Rijnsburg > Katwijk Sassenheim > Teylingen* Valkenburg > Katwijk Voorhout > Teylingen* Warmond > Teylingen*
2004 's-Gravenzande > Westland* De Lier > Westland* en Midden-Delfland* Maasland > Midden-Delfland*, Westland* en Maassluis Monster > Westland* Naaldwijk > Westland* Schipluiden > Midden-Delfland*, Westland* en Delft Wateringen > Westland*
2003 Heerjansdam > Zwijndrecht
2002 Leidschendam > Leidschendam-Voorburg* Nootdorp > Pijnacker-Nootdorp* Pijnacker > Pijnacker-Nootdorp* Vianen (provincie Zuid-Holland) > Vianen (provincie Utrecht) Voorburg > Leidschendam-Voorburg*
1994 Nieuwveen > Liemeer (naamswijziging)
1993 Rijneveld > Rijnwoude (naamswijziging)
1992 Moerhuizen > Zevenhuizen-Moerkapelle (naamswijziging)
1991 Benthuizen > Rijneveld* Hazerswoude > Rijneveld* Koudekerk aan den Rijn > Rijneveld* Leimuiden > Jacobswoude*, Nieuwveen en Ter Aar Moerkapelle > Moerhuizen* Rijnsaterwoude > Jacobswoude* en Ter Aar Woubrugge > Jacobswoude* en Alkemade Zevenhoven > Nieuwveen Zevenhuizen > Moerhuizen*
1989 Driebruggen > Montfoort (provincie Utrecht), Oudewater (provincie Utrecht) en Reeuwijk Kamerik, Zegveld, Woerden (provincie Zuid-Holland) > Woerden (provincie Utrecht)
1986 Ameide > Zederik* Arkel > Giessenlanden* Asperen > Vuren (provincie Gelderland) Bleskensgraaf en Hofwegen > Graafstroom* Brandwijk > Graafstroom* Everdingen > Vianen Giessenburg > Giessenlanden* Goudriaan > Graafstroom* Groot-Ammers > Liesveld* Hagestein > Vianen Hei- en Boeicop > Zederik* en Vianen Heukelum > Vuren (provincie Gelderland), Leerdam, Gorinchem en Giessenlanden* Hoogblokland > Giessenlanden* Hoornaar > Giessenlanden* Kedichem > Leerdam, Zederik* en Giessenlanden* Langerak > Liesveld* Leerbroek > Zederik* Lexmond > Zederik* Meerkerk > Zederik* en Giessenlanden* Molenaarsgraaf > Graafstroom* Nieuwland > Zederik* en Giessenlanden* Nieuwpoort > Liesveld* Noordeloos > Giessenlanden* Ottoland > Graafstroom* Oud-Alblas > Graafstroom* Schelluinen > Giessenlanden* Schoonrewoerd > Leerdam en Vianen Streefkerk > Liesveld* Tienhoven > Zederik* Wijngaarden > Graafstroom*
1985 Ammerstol > Bergambacht Berkenwoude > Bergambacht Gouderak > Ouderkerk* en Gouda Haastrecht > Vlist en Gouda Krimpen aan de Lek > Nederlek* en Krimpen aan den IJssel Lekkerkerk > Nederlek* Ouderkerk aan den IJssel > Ouderkerk* en Krimpen aan den IJssel Poortugaal > Rotterdam en Albrandswaard* Rhoon > Albrandswaard* Stolwijk > Vlist
1984 Goudswaard > Korendijk* Heinenoord > Binnenmaas* en Oud-Beijerland Klaaswaal > Cromstrijen* Maasdam > Binnenmaas* en Strijen Mijnsheerenland > Binnenmaas* en Oud-Beijerland Nieuw-Beijerland > Korendijk* en Oud-Beijerland Numansdorp > Cromstrijen* Piershil > Korendijk* Puttershoek > Binnenmaas* Westmaas > Binnenmaas* en Cromstrijen* Zuid-Beijerland > Korendijk*
1980 Abbenbroek > Bernisse* Geervliet > Bernisse* en Spijkenisse Heenvliet > Bernisse* en Brielle Oostvoorne > Westvoorne* en Brielle Oudenhoorn > Bernisse* Rockanje > Westvoorne* Vierpolders > Brielle Zuidland > Bernisse* Zwartewaal > Brielle
1970 Dubbeldam > Dordrecht Oudewater (provincie Zuid-Holland) > Oudewater > (provincie Utrecht)
1966 Den Bommel > Oostflakkee Hekelingen > Spijkenisse Herkingen > Dirksland en Middelharnis Melissant > Dirksland en Middelharnis Nieuwe Tonge > Middelharnis Ooltgensplaat > Oostflakkee Ouddorp > Goedereede Oude Tonge > Oostflakkee Sommelsdijk > Middelharnis en Dirksland Stad aan 't Haringvliet > Middelharnis Stellendam > Goedereede en Dirksland
1964 Barwoutswaarder > Bodegraven en Woerden Hekendorp > Driebruggen*, Reeuwijk en Oudewater Lange Ruige Weide > Driebruggen*, Bodegraven en Reeuwijk Papekop > Driebruggen* en Oudewater Rietveld > Woerden, Bodegraven Waarder > Driebruggen*, Bodegraven en Woerden Zwammerdam > Alphen aan den Rijn, Bodegraven, Reeuwijk en Boskoop.
1960 Nieuwenhoorn > Hellevoetsluis, Brielle en Oudenhoorn Nieuw-Helvoet > Hellevoetsluis
1957 Giessendam > Hardinxveld-Giessendam*, Giessenburg* en Sliedrecht Giessen-Nieuwkerk > Giessenburg* Hardinxveld > Hardinxveld-Giessendam*, Giessenburg* en Schelluinen Peursum > Giessenburg*
1941 Hillegersberg > Rotterdam Kethel en Spaland > Schiedam en Rotterdam Overschie > Rotterdam en Schiedam Schiebroek > Rotterdam Vlaardingerambacht > Vlaardingen, Schipluiden en Schiedam IJsselmonde > Rotterdam
1938 Koudekerk > Koudekerk aan den Rijn (naamswijziging) Stompwijk > Leidschendam* en Nootdorp Veur > Leidschendam*
1935 Zegwaart > Zoetermeer
1934 Hoogvliet > Rotterdam Pernis > Rotterdam
1923 Loosduinen > 's-Gravenhage
1921 Hof van Delft > Delft en Schipluiden Vrijenban > Delft en Pijnacker
1918 Aarlanderveen > Alphen aan den Rijn* Alphen > Alphen aan den Rijn* Oudshoorn > Alphen aan den Rijn*
1914 Hoek van Holland (was gemeente 's-Gravenzande) > Rotterdam
1905 Oost- en West-Barendrecht > Barendrecht (naamswijziging)
1895 Charlois > Rotterdam Kralingen > Rotterdam
1886 Delfshaven > Rotterdam
1881 Groote Lindt > Zwijndrecht
1874 Katendrecht > Charlois
1870 Broek (Zuid-Holland) > Gouda en Waddinxveen* Noord-Waddinxveen > Waddinxveen* Sluipwijk > Reeuwijk Stein (Zuid-Holland) > Gouda en Reeuwijk Zuid-Waddinxveen > Waddinxveen*
1868 Oud- en Nieuw-Mathenesse > Schiedam
1865 Leimuiden (provincie Noord-Holland) > Leimuiden (provincie Zuid-Holland)
1857 Heer Oudelands Ambacht > Groote Lindt Kleine Lindt > Heerjansdam Kijfhoek > Groote Lindt Laagblokland > Ottoland De Mijl > 's-Gravendeel en Dubbeldam Nederslingelandt > Peursum Onwaard > Melissant Oukoop > Hekendorp Roxenisse > Melissant Wieldrecht > 's-Gravendeel en Dubbeldam Zuidbroek (Zuid-Holland) > Bergambacht
1855 Abtsregt > Vrijenban Achttienhoven > Nieuwkoop Ackersdijk en Vrouwenregt > Vrijenban Biert > Geervliet Bleskensgraaf > Bleskensgraaf en Hofwegen* Goidschalxoord > Heinenoord Groeneveld > Hof van Delft Hodenpijl > Schipluiden Hofwegen > Bleskensgraaf en Hofwegen* Hoogeveen in Rijnland > Benthuizen Hoogmade > Woubrugge Meerdervoort > Zwijndrecht Middelburg (Zuid-Holland) > Reeuwijk Naters > Rockanje Nieuwland, Kortland en 's-Graveland > Kethel en Spaland Oude en Nieuwe Struiten > Nieuw-Helvoet Rijsoort en Strevelshoek > Ridderkerk Sandelingen-Ambacht > Hendrik-Ido-Ambacht Schuddebeurs en Simonshaven > Geervliet Sint Maartensregt > Schipluiden Spijk > Heukelum (provincie Gelderland) Stormpolder > Krimpen aan den IJssel Strijensas > Strijen Tempel > Berkel en Rodenrijs De Vennip > Hillegom Vrije en Lage Boekhorst > Alkemade Zouteveen > Vlaardingerambacht
1854 Kalslagen > Leimuiden
1846 Benthorn > Benthuizen Ruiven > Pijnacker Rijsoord > Rijsoort en Strevelshoek* Strevelshoek > Rijsoort en Strevelshoek* Vliet > Haastrecht Zuidwijk > Boskoop
1842 Albrandswaard > Poortugaal en Rhoon
1841 Vrijhoeven > Ter Aar
1837 Oost-Barendrecht > Oost- en West-Barendrecht* West-Barendrecht > Oost- en West-Barendrecht*
1833 Biesland > Vrijenban Hoog- en Woud-Harnasch > Hof van Delft Hoogeveen (Delfland) > Nootdorp Nieuwveen (Delfland) > Nootdorp
1832 Cillaarshoek > Maasdam 's-Gravenambacht > Pernis Sint Anthoniepolder > Maasdam
1821 Cabauw (provincie Holland) > Cabauw (provincie Utrecht) Zevender (provincie Holland) > Zevender (provincie Utrecht) Zuid-Polsbroek (provincie Holland) > Zuid-Polsbroek (provincie Utrecht) Lange Ruige Weide (provincie Utrecht) > Lange Ruige Weide (provincie Holland) Oukoop (provincie Utrecht) > Oukoop (provincie Holland) Papekop (provincie Utrecht) > Papekop (provincie Holland)
1819 Niemandsvriend > Sliedrecht 't Woudt > Schipluiden
1818 Waarder (provincie Utrecht / Holland) > Waarder (provincie Holland), Lange Ruige Weide, Papekop, Oukoop (provincie Utrecht) (splitsing) Oprichting van de gemeente Hoog- en Woud-Harnasch uit een deel van de gehandhaafde gemeente 't Woudt
1817 Oprichting van de gemeente Biert uit een deel van de gehandhaafde gemeente Geervliet Oprichting van de gemeente Hoogeveen (Delfland) uit een deel van de gehandhaafde gemeente Nootdorp Oprichting van de gemeente Nieuwveen (Delfland) uit een deel van de gehandhaafde gemeente Nootdorp Oprichting van de gemeente Schuddebeurs en Simonshaven uit een deel van de gehandhaafde gemeente Geervliet Polsbroek (provincie Utrecht / Holland) > Cabauw, Vliet, Vlist, Zevender, Zuid-Polsbroek (provincie Holland), Polsbroek (provincie Utrecht) (splitsing) Waarder (provincie Utrecht / Holland) > Barwoutswaarder, Hekendorp (provincie Holland), Waarder (provincie Utrecht / Holland) (splitsing)
1814 Cabauw (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland Vliet (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland Vlist (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland Zevender (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland Zuid-Polsbroek (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland N.B. Gemeente Polsbroek ligt hiermee in twee provincies tegelijk. Barwoutswaarder (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland Hekendorp (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland Waarder (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland N.B. Gemeente Waarder ligt hiermee in twee provincies tegelijk.
1812 Hoog- en Woud-Harnasch met Groeneveld > 't Woudt
1811 Oprichting van de gemeente Bergschenhoek* uit delen van de gehandhaafde gemeenten Hillegersberg en Rotterdam Cool > Rotterdam
Zie ook