De ADE 651 is een nep-bomdetector gemaakt door het Engelse bedrijf ATSC dat beweerde dat het toestel doeltreffend en nauwkeurig de aanwezigheid en locatie van verschillende soorten explosieven, drugs, ivoor en andere substanties kon detecteren van grote afstand. Het toestel is aan 20 landen in het Midden- en Verre Oosten verkocht, waaronder Irak en Afghanistan, waarbij de prijs kon oplopen tot meer dan 40.000 euro per stuk. De Iraakse regering zou 52 miljoen Britse pond (ca. 65 miljoen euro) aan deze toestellen hebben uitgegeven.
Onderzoek door de BBC en andere organisaties bracht aan het licht dat het toestel niet veel meer is dan een wichelroede. Net als bij een wichelroede steunt de ADE 651 op het ideomotorisch effect en kan het geen van zijn geclaimde functies uitvoeren. In januari 2010 werd de uitvoer van het toestel verboden door de Britse regering en werd de bedrijfsdirecteur van ATSC aangehouden op verdenking van fraude, en in juni 2010 werden invallen gedaan bij verschillende andere bedrijven door de Britse politie. ATSC werd opgeheven op 5 maart 2013. Op 23 april 2013 werd de oprichter van ATSC, James McCormick, schuldig bevonden aan fraude en veroordeeld tot 10 jaar gevangenis.
Het gebruik van het toestel door de Iraakse en Pakistaanse veiligheidstroepen werd een heuse internationale controverse. De gelijkende GT200- en Alpha 6-toestellen die algemeen gebruikt worden in Thailand en Mexico, werden ook nader bekeken naar aanleiding van de onthullingen over de ADE 651.
Beschrijving en achtergrond De ADE 651 bestaat uit een draaiende antenne die door middel van een scharnier op een plastic handvat gemonteerd zit. Het toestel heeft geen batterij of andere krachtbron nodig; de fabrikant beweerde dat het door de statische elektriciteit van de gebruiker werd aangedreven. Om het toestel te gebruiken, moet de persoon die het bedient er even mee rondlopen om het “op te laden” alvorens het loodrecht ten opzichte van het lichaam te houden. Na het inbrengen van een stofspecifieke “geprogrammeerde stofdetectiekaart” zou de antenne van het toestel in de hand van de gebruiker moeten beginnen te draaien in de richting van de beoogde stof. Van de kaarten wordt beweerd dat ze zich “afstemmen op" de "frequentie" van een bepaalde springstof of andere stof die op de kaart vermeld staat. Volgens Husam Muhammad, een Iraakse politieagent en gebruiker van de ADE 651, is het meer kunst dan wetenschap om het toestel correct te gebruiken: "Als we gespannen zijn werkt het toestel niet naar behoren. Ik start langzaam en ontspan mijn lichaam en probeer mijn geest vrij te maken van gedachten." De kaarten werden zogenaamd “geprogrammeerd” of “geactiveerd” door ze een week in een pot te stoppen samen met een staaltje van de doelstof om de “dampen” van de stof op te nemen. Aanvankelijk gebruikte McCormick naar verluidt zijn eigen bloed om de kaarten te “programmeren" om menselijk weefsel te detecteren, maar gaf hij zelfs de schijn van het “programmeren" van de kaarten op toen de vraag naar de toestellen op een hoogtepunt lag.
In het promotiemateriaal van ATSC werd beweerd dat de ADE 651 voorwerpen zoals wapens, ammunitie, drugs, truffels, menselijke lichamen, gesmokkeld ivoor en geldbriefjes kon detecteren vanop een afstand van 1 km, ondergronds, door muren heen, onder water of zelfs vanuit vliegtuigen op een hoogte van 5 km. Het toestel zou werken volgens het principe van “elektrostatische magnetische ionenaantrekking". Volgens het promotiemateriaal kon de ADE 651, "door het programmeren van de detectiekaarten om zich op een specifieke stof te richten, (via het bedrijfseigen proces van het elektrostatisch matchen van de ionenlading en de structuur van de stof) alle bekende manieren om de doelstof te verhullen “bypassen”. Er werd geclaimd dat het toestel door lood, andere metalen, beton en ander materiaal (inclusief in het lichaam) kon dringen." Prosec, een Libanese doorverkoper van de ADE 651, beweerde op zijn website dat het toestel "werkt op nucleaire quadrupoolresonantie (NQR) of nucleaire magnetische resonantie (NMR)." McCormick zei in 2010 tegen de BBC dat “de theorie achter wichelen en de theorie achter hoe we feitelijk springstoffen opsporen vergelijkbaar zijn.”
Ontwikkeling en vervaardiging Het toestel werd gemaakt door ATSC (UK) Ltd, een bedrijf gevestigd in een voormalige melkerij in Sparkford, Somerset. Verschillende bedrijven maakten er reclame voor, waaronder Cumberland Industries UK, een bedrijf gevestigd in Kettering, Northamptonshire, en Prosec in Baabda, Libanon. Het toestel werd ontwikkeld door James McCormick, de bedrijfsdirecteur, een voormalig Merseyside politieagent zonder wetenschappelijke of technische achtergrond.
ATSC (UK) Ltd werd op 23 juli 1997 opgericht als een “private limited company” (registratienummer 03407495) onder de naam "Broadcasting and Telecommunications Limited". Op 27 maart 2008 werd dit veranderd in de huidige naam. De boekhouding geeft een omzet aan van 1,78 miljoen Britse pond voor het jaar tot 31 juli 2008, met een brutowinst van 1,35 miljoen Britse pond. De enige aandeelhouder is de eigenaar Jim McCormick. Een zusteronderneming op dezelfde locatie, ATSC Exports Ltd (registratienummer 06797101) werd op 21 januari 2009 opgericht, ook als een ‘private limited company’. In januari 2010 had het nog geen cijfers ingediend.Companies House records for registered companies 03407495 and 06797101. Retrieved 24 January 2010
Rond 2001 kwam McCormick in het bezit van een golfbalvinder van $20, de Golfinder, die hij kopieerde. Hij plakte er een ATSC-etiket op, gaf het de nieuwe naam ADE (Advanced Detection Equipment) 100 en bracht het op de markt als een bomdetector. Een latere uitvoering met vernieuwd design, de zogenaamde ADE 101, werd verkocht tegen een prijs van $7.000 per stuk. Hij bracht ook een uitvoering in de handel die de naam ADE 650 droeg. De ADE 651 was een verdere ontwikkeling van hetzelfde design. Volgens een compagnon van ATSC werden de toestellen vervaardigd tegen een prijs van 150 Britse pond per stuk door leveranciers in Groot-Brittannië en Roemenië. De compagnon vertelde aan The New York Times: "Iedereen bij ATSC wist dat er niets in de ADE 651 zat." Een klokkenluider die met McCormick samenwerkte om het toestel wereldwijd te verkopen, zei tegen de BBC dat hij McCormick had geconfronteerd over de doeltreffendheid van het toestel. McCormick zou geantwoord hebben dat het toestel "precies [deed] wat het moest ... het levert geld op."
Gebruikers De ADE 651 wordt algemeen gebruikt door de Iraakse politie en het Iraaks leger. Het Iraakse ministerie van Binnenlandse zaken kocht 800 toestellen in 2008 voor 20 miljoen Britse pond en een verdere 700 in 2009 voor 32 miljoen Britse pond van ATSC. De Iraakse regering betaalde tot 37.000 Britse pond voor de toestellen ondanks het feit dat de aankoopprijs rond ca. 11.500 Britse pond vastgelegd was. Het “Baghdad Operations Command” van het Iraaks leger kondigde in november 2009 aan dat het honderd bijkomende toestellen had aangeschaft. Jim McCormick van ATSC heeft gezegd dat de toestellen tegen 5.000 Britse pond per stuk verkocht werden, waarbij de rest van de kosten naar opleiding en tussenpersonen ging. De opleiding bestond onder andere uit instructies aan de Iraakse gebruikers om “met hun voeten te schuifelen om statische elektriciteit te genereren om de zaken op gang te krijgen."
thumb|upright|Iraaks minister van Binnenlandse zaken Jawad al-Bulani die het gebruik van de ADE 651 verdedigde.
De ADE 651 is aan honderden checkpoints over het hele land door de Iraakse politie en het Iraaks leger gebruikt, vaak in plaats van fysieke inspecties van voertuigen. Generaal-majoor Jihad al-Jabiri van het Directoraat-generaal voor de bestrijding van explosieven (ministerie van Binnenlandse zaken) heeft het toestel verdedigd: "Of het nu magie is of wetenschappelijk, wat voor mij van tel is, is het detecteren van bommen. Het maakt mij niet uit wat ze zeggen. Ik weet meer over bommen dan de Amerikanen. Het is zelfs zo dat ik meer over bommen weet dan wie dan ook ter wereld." Tijdens een persconferentie zei hij dat de ADE 651 "honderden bermbommen en autobommen" gedetecteerd heeft en dat eventuele tekortkomingen te wijten waren aan slechte training in het gebruik van het toestel. De Iraakse minister van Binnenlandse zaken, Jawad al-Bulani, nam het ook op voor het toestel en zei tegen het tv-kanaal Al Iraqiya dat de ADE 651 "meer dan 16.000 bommen voorkomen en gedetecteerd had die het leven van mensen zouden hebben bedreigd en dat meer dan 733 autobommen onschadelijk waren gemaakt." Hij zei: "Irak wordt gezien als een afzetgebied voor vele bedrijven die zulke toestellen maken … en er zijn andere concurrerende bedrijven die de doeltreffendheid van deze door de regering aangeschafte instrumenten proberen te minimaliseren".
In Mexico heeft de regering van Colima een van deze toestellen gekocht voor meer dan $60.000. Op een foto bij een artikel over de GT200 in de krant La-Ch.com kan ook een Mexicaanse soldaat worden gezien die een ADE 651 gebruikt. Het is mogelijk dat het Mexicaanse Secretariaat voor nationale verdediging (SEDENA) ook een aantal toestellen heeft gekocht.
Volgens een promotiewebsite voor de ADE 651 wordt het toestel ook gebruikt door het Libanese leger, de Chinese politie, de Thaise politie en het ministerie van Binnenlandse zaken van de Koerdische Regionale Overheid in Iraaks-Koerdistan. De website beweert dat de Jordaanse regering hotels verplicht om ADE 651-toestellen te gebruiken om voertuigen te scannen die ondergrondse parkeerplaatsen binnenrijden. Jim McCormick van ATSC zegt dat 20 landen het toestel hebben aangeschaft, waaronder “de Saudi’s, de Indiase politie, een Belgische drugseenheid, een gevangenis in Hong Kong en de zeemacht van Chittagong." De politie in de Belgische politiezone Geel-Laakdal-Meerhout gebruikt het toestel om drugs op te sporen. De luchthavenbeveiliging in Pakistan gebruikt de ADE 651 ook als een bomdetector in Jinnah International Airport in Karachi.
Doeltreffendheid Het gebruik van de ADE 651 heeft veel kritiek gewekt, wat uiteindelijk resulteerde in een uitvoerverbod van het Verenigd Koninkrijk naar Irak en Afghanistan, en een crimineel onderzoek naar de fabrikant. Het gebruik van het toestel door de Iraakse veiligheidstroepen werd in de schijnwerpers gebracht naar aanleiding van een onderzoek van The New York Times in november 2009. De krant rapporteerde dat Amerikaanse militaire en technische experts van mening waren dat het toestel waardeloos was. De Amerikaanse generaal-majoor Richard Rowe vertelde de krant dat "er [geen] toverstaf bestaat die explosieven kan detecteren. Als die er was, zouden we die allemaal gebruiken. Ik heb er geen vertrouwen in dat ze werken." Sandia National Laboratories had tests uitgevoerd met verschillende gelijkaardige toestellen en stelde vast dat "geen ervan het ooit beter deden dan het toeval." Gepensioneerd kolonel (Amerikaanse luchtmacht) Hal Bidlack, een voormalig nationaal veiligheidsadviseur in de regeringen van Clinton en Bush verwierp het toestel als "lachwekkend, ware het niet dat iemand verderop in een straat erop vertrouwt om bommen van de straten te houden." Een Iraakse wacht en een chauffeur voor de The New York Times, beiden met een vergunning om een wapen te dragen, waren in staat om twee AK-47-geweren en ammunitie voorbij negen politiecheckpoints te krijgen die het toestel gebruikten zonder dat een van hen de wapens detecteerde.