De Ronde van Frankrijk (Frans: Tour de France , ook wel de Tour genoemd) is een meerdaagse wielerwedstrijd die hoofdzakelijk door Frankrijk voert. Samen met de rondes van Italië (Giro) en Spanje (Vuelta) is het een van de drie Grote Rondes.
De Tour de France is ontstaan in 1903 en werd destijds georganiseerd door Henri Desgrange, hoofdredacteur van het tijdschrift L'Auto. Zijn jonge medewerker, journalist Georges Lefèvre, die tevens de Tourdirecteur van de eerste editie was, werd geïnspireerd door de individuele poging in 1895 van wielrenner Jean Marie Corre. Corre introduceerde in 1895 een fiets van aluminium en testte deze in zijn eentje over alle bekende parcoursen in Frankrijk. Hieruit ontstond in 1903 het idee om deze tijdritten jaarlijks te laten herleven. De Tour is sindsdien uitgegroeid tot de belangrijkste en eervolste wielerwedstrijd van het jaar.
De renners met de meeste eindoverwinningen zijn de Fransen Jacques Anquetil en Bernard Hinault, de Belg Eddy Merckx, de Spanjaard Miguel Indurain en de Sloveen Tadej Pogačar, die elk vijfmaal de Tour wonnen. De Amerikaan Lance Armstrong moest zijn zeven Touroverwinningen van 1999 tot 2005 inleveren vanwege het gebruik van doping. Voor deze edities werden geen nieuwe winnaars aangewezen.
Edities
+EditieJaarPeriodeEtappesAfstandSnelheidTeamsDeelnemersWinnaarStartFinish11320264 juli - 26 juli 213.245 km 3.321,2 54.450 m2318415826 Tadej Pogačar11220255 juli - 27 juli213.302 km42,849 km/u51.550 m2318416024111202429 juni - 21 juli 213.498 km41,817 km/u221761413511020231 - 23 juli213.404 km41,483 km/u55.460 m2217615026 Jonas Vingegaard10920221 - 24 juli213.349,8 km42,106 km/u2217613541108202126 juni - 18 juli213.414,2 km41,165 km/u2318414143 Tadej Pogačar107202029 augustus-20 september213.484,2 km40,220 km/u221761463010620196 - 28 juli213.365,8 km 3.48040,576 km/u2217615521 Egan Bernal10520187 - 29 juli213.351 km40,234 km/u2217614531 Geraint Thomas10420171 - 23 juli213.540 km40,996 km/u22198 Chris Froome10320162 - 24 juli213.529 km39,616 km/u2219810220154 - 26 juli213.358 km39,567 km/u2219810120145 - 27 juli213.656 km40,679 km/u22198 Vincenzo Nibali100201329 juni-21 juli213.349 km40,542 km/u22198 Chris Froome99201230 juni-22 juli213.442,1 km39,900 km/u22198 Bradley Wiggins9820112 - 24 juli213.430,5 km39,788 km/u22198 Cadel Evans9720103 - 25 juli213.596 km39,896 km/u22197 Andy Schleck9620094 - 26 juli213.445 km40,315 km/u20180 Alberto Contador9520085 - 27 juli213.559 km40,492 km/u20180 Carlos Sastre9420077 - 29 juli213.570 km39,223 km/u21189 Alberto Contador9320061 - 23 juli213.657,1 km40,782 km/u20176 Óscar Pereiro9220052 - 24 juli213.607 km41,654 km/u21189 Lance Armstrong gediskwalificeerd9120043 - 25 juli213.391 km40,553 km/u211889020035 - 27 juli213.427 km40,940 km/u221988920026 - 28 juli213.278 km39,920 km/u211898820017 - 29 juli213.453 km40,070 km/u211898720001 - 23 juli213.662 km39,556 km/u211778619993 - 25 juli213.870 km40,276 km/u2018085199811 juli-2 augustus213.860 km39,983 km/u21189 Marco Pantani8419975 - 27 juli213.950 km39,237 km/u21198 Jan Ullrich83199629 juni-21 juli213.907 km39,227 km/u22198 Bjarne Riis8219951 - 23 juli213.653 km39,193 km/u21189 Miguel Indurain8119942 - 24 juli 223.915,2 km38,383 km/u211898019933 - 25 juli213.714 km38,709 km/u20180447919924 - 26 juli223.983 km39,504 km/u22198687819916 - 28 juli233.914 km38,747 km/u221984077199030 juni-28 juli223.504 km38,621 km/u2219842 Greg LeMond7619891 - 23 juli223.285 km37,487 km/u221987519884 - 24 juli233.286 km38,909 km/u2219847 Pedro Delgado7419871 - 26 juli264.231 km36,645 km/u2320772 Stephen Roche731986 Greg LeMond721985 Bernard Hinault711984 Laurent Fignon701983691982 Bernard Hinault681981671980 Joop Zoetemelk661979 Bernard Hinault651978641977 Bernard Thévenet631976 Lucien Van Impe621975 Bernard Thévenet611974 Eddy Merckx601973 Luis Ocaña591972 Eddy Merckx581971571970561969551968 Jan Janssen541967 Roger Pingeon531966 Lucien Aimar521965 Felice Gimondi511964 Jacques Anquetil501963491962481961471960 Gastone Nencini461959 Federico Bahamontes451958 Charly Gaul441957 Jacques Anquetil431956 Roger Walkowiak421955 Louison Bobet411954401953391952 Fausto Coppi381951 Hugo Koblet371950 Ferdy Kübler361949 Fausto Coppi351948 Gino Bartali341947 Jean RobicGeen koers wegens Tweede Wereldoorlog331939 Sylvère Maes321938 Gino Bartali311937 Roger Lapébie301936 Sylvère Maes291935 Romain Maes281934 Antonin Magne271933 Georges Speicher261932 André Leducq251931 Antonin Magne241930 André Leducq231929 Maurice De Waele221928 Nicolas Frantz211927201926 Lucien Buysse191925 Ottavio Bottecchia181924171923 Henri Pélissier161922 Firmin Lambot151921 Léon Scieur141920 Philippe Thys131919 Firmin LambotGeen koers wegens Eerste Wereldoorlog121914 Philippe Thys111913101912 Odiel Defraeye91911 Gustave Garrigou81910 Octave Lapize71909 François Faber61908 Lucien Petit-Breton5190741906 René Pottier31905 Louis Trousselier21904 Henri Cornet119031 juli - 19 juli62.428 km25,678 km/u602139 Maurice Garin
Geschiedenis
Ontstaan Begin 20ste eeuw heeft Frankrijk twee toonaangevende sportkranten, L'Auto-Vélo en Le Vélo. Le Vélo, de sponsor van de wielerklassieker Bordeaux-Parijs, is veruit de best verkopende krant; de oplage bedraagt 80.000 tegenover 20.000 voor L'Auto-Vélo. Henri Desgrange, hoofdredacteur van L'Auto-Vélo en eerste werelduurrecordhouder, wil hier iets aan doen en samen met Géo Lefèvre komt hij op het idee om een ronde van Frankrijk voor wielrenners te organiseren.
Op 16 januari 1903 verliest Desgrange een belangrijk proces tegen zijn concurrent Griffard van Le Vélo. Desgrange moet de naam Vélo uit de titel van zijn krant schrappen. Haat welt op. Desgrange blijft echter niet bij de pakken neerzitten en drie dagen later, op 19 januari, wordt de eerste ronde van Frankrijk aan de pers voorgesteld. Dit voorstel werd echter niet meteen enthousiast onthaald en men vreesde dat de Tour er nooit zou komen. Een week voor het sluiten van de inschrijvingen hebben slechts 15 renners zich ingeschreven. Dat was op 6 mei. De eerste Tour zou beginnen op 1 juni en duren tot 5 juli. Noodgedwongen moest Desgrange dus al een paar toegevingen doen. De eerste Tour zou pas op 1 juli beginnen en het startgeld werd gehalveerd. Uiteindelijk schreven 108 renners zich in, en 60 daarvan verschenen ook daadwerkelijk aan de startlijn op 1 juli.
Op 1 juli 1903 worden de zestig renners dan in gang geschoten voor de eerste Tour. Deze bestond uit zes ritten. Om na te gaan of de renners het voorziene parcours afleggen, zijn onderweg controleposten geïnstalleerd. Daar moeten de renners hun naam roepen naar de commissarissen of afstappen en een handtekening plaatsen. De controleurs haasten zich dan naar het volgende controlepunt. De Fransman Maurice Garin wint met een voorsprong van bijna drie uur op de nummer twee, al is het gezien de perikelen in de Tour van het daaropvolgende jaar wel de vraag of hij daadwerkelijk de hele ronde op de fiets heeft volbracht. Uiteindelijk rijden van de 60 slechts 21 renners de wedstrijd uit.
Na de eerste Tour had Desgrange gezien dat het goed was geweest en dus laat hij een jaar later een tweelingzusje op papier tekenen. Zelfde aantal ritten, zelfde aankomstplaatsen en zelfde favorieten. Het enige verschil was dat in 1903 renners zich konden inschrijven voor een of meer ritten, dit jaar mochten er geen renners bij komen. Op weg dus, maar al gauw duiken er een paar probleempjes op. Nogal wat mensen die langs het parcours wonen protesteren en werpen barricades op omdat ze vinden dat de doortocht van de karavaan hun nachtrust verstoort. In die tijd werd er ook nog 's nachts gekoerst. Op de Col de la République, de eerste berg in de Tour, begint het pas echt uit de hand te lopen. Supporters van de ontsnapte Faure grijpen de achtervolgende Garin bij de kraag en roepen: "Weg met Garin, sla hem dood". Maar de in Italië geboren Fransman is niet bang. "Ik ga door tot Parijs en zal winnen, tenzij ik vermoord word". In Lunel liggen de straten vol met glasscherven en in Nîmes komt het tot vechtpartijen waarbij renners getrakteerd worden op stokslagen van betogers. Op den duur heeft niemand nog zicht op het wedstrijdverloop, wat sommigen aanzet tot valsspelerij zoals later zou blijken. Maar de Tour gaat door. Acouturier wint vier van de zes ritten, maar was na een val in de eerste rit al uitgeschakeld voor het eindklassement. De strijd voor het eindklassement wordt herleid tot een duel Garin-Pothier. Na de voorlaatste rit leidt Garin met 28 seconden voorsprong. Maar dan begint het spel pas echt. Een hevig onweer maakt de slotrit in het Parc des Princes onmogelijk. Daags na de laatste rit besluit Desgrange dat de tweede editie van de Tour ook meteen de laatste is geweest. De vele incidenten onderweg hadden hem totaal ontmoedigd. Ondertussen begint de Union Vélocipédique de France met onderzoekswerk naar de gebeurtenissen tijdens de afgelopen Tour. De resultaten worden vrijgegeven op 30 november en doen de bom helemaal barsten. De eerste vier van het eindklassement worden uiteindelijk gediskwalificeerd. Ze hebben zich onderweg schuldig gemaakt aan ontelbare overtredingen: hier en daar de trein genomen, binnenwegen genomen, zich laten voorttrekken. Resultaten: Pothier wordt levenslang geschorst, Garin mag twee jaar niet meer koersen en de vijfde, Henri Cornet, wordt uiteindelijk tot eindwinnaar uitgeroepen. Organisator Desgrange vecht terug: "De Grote kruistocht van de wielersport mag niet eindigen met zo'n valse noot."
Het jaar daarop komt Desgrange toch met een nieuwe Tour op de proppen. Nieuwigheden: In plaats van zes zijn er nu elf ritten en met de Ballon d'Alsace en de Col Bayard worden de Vogezen en de Alpen aangedaan. Nog een jaar later komt Desgrange weer met een nieuwigheidje. De laatste kilometer van een rit wordt voortaan aangegeven met een vod in de vorm van een rode driehoek. In 1910 komt Alphonse Steinès, een journalist van L'Auto, bij Desgrange aankloppen. De man had de Col du Tourmalet ontdekt. Hij was bij de verkenning bijna zelf omgekomen tijdens een sneeuwstorm, het wegdek was een ware verschrikking en er werden weleens beren op de flanken van de Tourmalet gesignaleerd, maar Desgrange had er wel oren naar. Dus trok het peloton in 1910 voor het eerst de Pyreneeën in. Er stonden twee Pyreneeënritten op het programma. De eerste naar Luchon over de Col de Portet-d'Aspet werd gewonnen door Octave Lapize. De tweede, van Luchon naar Bayonne met onder meer de beklimmingen van de Peyresourde, de Aspin, de Tourmalet en de Aubisque, werd gewonnen door, opnieuw, Lapize. De renners waren echter niet te spreken over deze nieuwe beproevingen. Ze scholden Desgrange uit voor moordenaar en al wat niet mooi is. Hoewel er geen renners tijdens de Pyreneeënritten worden opgegeten door beren, valt er toch een dode. De totaal onbekende Adolphe Hélière krijgt, tijdens een zwempartijtje in zee op de rustdag in Nice, een hartaanval en verdrinkt. In 1911 gaat Desgrange het nog hoger zoeken, want dan staat er een Alpenrit over de Télégraphe en de Galibier op het programma. Een jaar later wint voor het eerst een Belg de Tour de France, Odiel Defraeye uit Rumbeke.
Interbellum "Wij willen de leider zien. Het peloton zoeft voorbij en we hebben de leider niet eens kunnen herkennen", morden de Franse journalisten in 1919. Desgrange dacht na en kwam uiteindelijk met een gele trui op de proppen. Waarom geel? Simpel: de organiserende krant, L'Auto, werd op geel papier gedrukt. Op 19 juli 1919 wordt Eugène Christophe de allereerste geletruidrager.