De Kinderboekenweek is sinds 1955 een jaarlijks terugkerende campagne ter promotie van het kinderboek geschreven in de Nederlandse taal. De jaarlijkse periode, met een duur van tien dagen, wordt georganiseerd door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Aan iedere Kinderboekenweek wordt een bepaald thema toegewezen.
Tijdens de Kinderboekenweek vinden diverse activiteiten plaats. Zo geven participerende boekwinkels bij besteding van een bepaald bedrag aan kinderboeken (sinds 2018 € 12,50, vanaf 2023 € 13,50) het Kinderboekenweekgeschenk. Tevens is het Prentenboek van de Kinderboekenweek te koop, wordt er een lied uitgebracht door Kinderen voor Kinderen en wordt een gedicht aangewezen als officieel gedicht van de Kinderboekenweek. Verder worden er prijzen uitgereikt, waaronder de Gouden en Zilveren Griffels, en worden er onder andere lespakketten en lijsten met thematitels samengesteld voor in het onderwijs. De week wordt doorgaans afgetrapt met het Kinderboekenbal.
Geschiedenis thumb|Kinderboekenweek in warenhuis De Bijenkorf op 2 april 1960 thumb|Speciale Kinderboekenweektrein in 2004, ter ere van 50 jaar Kinderboekenweek thumb|Kinderboekenweek in 2016 De Kinderboekenweek is een afgeleide van de eerder opgezette Boekenweek. In 1930 werd de Commissie voor de Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), later Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, opgericht door boekverkopers en uitgevers als onderdeel van de Koninklijke Vereniging van het Boekenvak (KVB). In datzelfde jaar organiseerde CPNB de 'Dag van het Boek' om de verkoop van boeken te stimuleren. Twee jaar later, in 1932, werd de Dag van het Boek veranderd in de Boekenweek.
Nadat in 1954 voor het eerst een verkiezing plaatsvond voor het 'Kinderboek van het Jaar' (gewonnen door An Rutgers van der Loeff met haar boek Lawines Razen), werd deze verkiezing een jaar later door CPNB veranderd in de eerste Kinderboekenweek. Tijdens deze eerste editie in 1955 kreeg men bij de aanschaf van een kinderboek een geschenk cadeau: een poster van een lezende clown. In latere jaren volgden diverse soorten geschenken (waaronder een spel en een poppenkast); pas vanaf 1962 ontstond het gebruik om ieder jaar een kinderboek als Kinderboekenweekgeschenk te geven. Keesje Kruimel van Hans Dijkhuis was het eerste kinderboek dat volgens deze traditie werd geschonken.Geschiedenis van de kinderboekenweek. Een verkiezing in 1954 zorgde voor het eerste Kinderboek van het Jaar. Het jaar erop startte de Kinderboekenweek www.isgeschiedenis.nl. Gearchiveerd op 2 mei 2023.
In 1965 ontstond het gebruik om de Kinderboekenweek een jaarlijks thema te geven. Het thema van dat jaar was 'Kind en de dierenwereld'.
De jaarlijkse uitreiking van de prijs voor het Kinderboek van het Jaar werd in 1971 vervangen door de Gouden Griffel en Zilveren Griffel. Deze tijdens de Kinderboekenweek door CPNB uitgereikte prijzen behoren tot de belangrijkste literatuurprijzen voor de Nederlandstalige jeugdliteratuur. Later zijn daar nog meer prijzen bijgekomen, waaronder de Vlag en Wimpel (sinds 2022 de Bronzen Griffel) en de Gouden en Zilveren Penselen (vanaf 1973). De Gouden en Zilveren Zoen (tussen 2010 en 2018 de Gouden Lijst), zijn vanaf 2019 opgegaan in de Griffels als een aparte categorie.
Vanaf 1983 verschijnt er tijdens de Kinderboekenweek ook een speciaal op kleuters gericht Prentenboek van de Kinderboekenweek. Het eerste prentenboek was Vertel me een verhaaltje door Per en Gisela Ekholm.
Sinds 2012 wordt er door Kinderen voor Kinderen ieder jaar een lied gemaakt dat bij het thema van de Kinderboekenweek van dat jaar past. De eerste single met de titel Hallo Wereld werd uitgebracht voor het goede doel My Book Buddy.
Vanaf 2020 wordt een dichter gevraagd een gedicht voor de Kinderboekenweek te schrijven. Het eerste gedicht Alles op zijn tijd werd geschreven door Hans Kuyper. In 2020 kon het Kinderboekenbal niet doorgaan vanwege coronamaatregelen. In 2021 kreeg het Kinderboekenbal een alternatieve variant in de Gouden Kinderboekenborrel.
In 2022 werd het Kinderboekenweekgeschenk (Waanzinnige boomhutverhalen) voor het eerst geschreven door twee buitenlandse auteurs; Andy Griffiths en Terry Denton uit Australië.
In 2025 konden kinderen op vertoon van het kinderboekenweekgeschenk (Lexie) onder begeleiding van een volwassene gratis naar Avonturenpark Hellendoorn of Familiepark Drievliet. Hierbij gold het kinderboekenweekgeschenk als entreebewijs. Het boek wordt hiertoe afgestempeld. Deze actie is hiermee vergelijkbaar met de Boekenweek-actie waarbij mensen op de eerste zondag van de Boekenweek op vertoon van het boekenweekgeschenk gratis met de trein kunnen reizen.
Organisatie De Kinderboekenweek wordt georganiseerd door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Deze stichting zonder winstoogmerk is het marketingcommunicatie- en pr-bureau van de boekensector. Inkomsten, - die onder andere worden aangewend voor de organisatie van de Kinderboekenweek - komen voort uit bijdragen van de convenantpartners Vereniging van Openbare Bibliotheken, de Groep Algemene Uitgevers en de Koninklijke Boekverkopersbond, evenals campagneopbrengsten en bijdragen van sponsoren.
DPG Media en Kinderen voor Kinderen zijn vaste partners in de organisatie van de Kinderboekenweek. Verder wordt samengewerkt met vertegenwoordigers uit de bibliotheekwereld, het onderwijs, schrijvers, boekverkopers, uitgevers, culturele instellingen en sponsoren.
Activiteiten De Kinderboekenweek beleeft een officiële start op woensdagochtend (de eerste dag van de campagne) op een school in het land (vanaf 2019). De auteur, de illustrator en de dichter van de Kinderboekenweek evenals de winnaars van de Kinderjury worden in het zonnetje gezet. Kinderen voor Kinderen, sinds 2012 partner van de Kinderboekenweek, verzorgt een optreden.
Behalve boekhandels besteden bibliotheken extra aandacht aan lezen en organiseren vaak diverse activiteiten voor kinderen rond de Kinderboekenweek. Tijdens de Kinderboekenweek treden veel schrijvers en illustratoren op in boekhandels, bibliotheken en scholen. Deze optredens worden geregeld door de Schrijverscentrale.
Naast de vaste onderdelen vinden er doorgaans speciale activiteiten, evenementen of optredens plaats door het hele land, zoals de mede door sponsor NS georganiseerde kinderboekenruil op verschillende stations in Nederland.
Vaste onderdelen van de Kinderboekenweek zijn:
Jaarthema Sinds 1962 heeft iedere Kinderboekenweek een eigen thema. Was dit van 1962 tot 1964 nog de titel van het Kinderboekenweek-boek, in 1965 werd er een echt thema (Kind en de dierenwereld) gekozen. De meeste activiteiten, publicaties en producties worden tijdens de campagne aan dit thema gekoppeld. Vaak wordt het thema aangeduid met een motto. Het jaarthema van de Kinderboekenweek is sinds 2012 ook de titel van het Kinderen voor Kinderen-album dat vaak in of rond de Kinderboekenweek uitkomt.
Kinderboekenweekgeschenk en prentenboek Bij besteding vanaf een bepaald minimumbedrag in de boekhandel aan kinderboeken wordt het Kinderboekenweekgeschenk - een vooraf aangewezen kinderboek - weggegeven. Een aangewezen prentenboek, met als voornaamste doelgroep kleuters, is tegen gereduceerd tarief te koop.
Lied en gedicht Kinderkoor Kinderen voor Kinderen produceert een lied dat past bij het thema van het betreffende jaar. Ook wordt een gedicht aangewezen als 'het' gedicht van de Kinderboekenweek.
Prijsuitreiking De Gouden, Zilveren en Bronzen Griffels (beste kinderboeken binnen vijf categorieën van het voorgaande jaar) en de Gouden en Zilveren Penselen (beste prentenboeken van het voorgaande jaar) worden uitgereikt. Vanaf 2004 is dit doorgaans tijdens het Kinderboekenbal.
Het Kinderboekenbal De Kinderboekenweek wordt geopend met het Kinderboekenbal, een feestelijke bijeenkomst voor boekhandelaren, uitgevers, journalisten, schrijvers en illustratoren.
Lespakket en thematitels Op basisscholen wordt er veel aandacht aan de Kinderboekenweek besteed. Ieder jaar maakt de CPNB het officiële lespakket voor het basisonderwijs, met daarin ook bijdragen van educatieve uitgevers. Scholen bestellen dit pakket in het voorjaar bij de boekhandel evenals de twintig boeken (thematitels, voorheen kerntitels) die dat jaar centraal staan en die de basis vormen van de lessen.
Verder bevat het lespakket onder andere online dans- en zanginstructies van Kinderen voor Kinderen. In het pakket bevindt zich ook de voorleesgids, met daarin boekentips voor ouders, verzorgers en leerkrachten van jongere kinderen, en de Kinderboekenweekkrant, met boekentips en -weetjes voor kinderen, ouders en leerkrachten. Deze laatste twee publicaties zijn ook op andere locaties, zoals boekhandels, verkrijgbaar.
EditiesBron zijn de jaarverslagen CPNB Kinderboekenweken vanaf 2004
Kinderboekenweken vóór 2004 thumb|Polygoonjournaal over de Kinderboekenweek van 1974 2003: "Diep in het bos... Van Ko de boswachter tot Roodkapje en Robin Hood" 2002: "Ay ay kapitein!" - Boeken over botenKinderboekenweek gaat over schepen, de Volkskrant, 3 september 2002 2001: "Woensdagmiddag" - Lees over je hobby 2000: "Driftkikkers, feestvarkens en andere boekenhelden" 1999: "Van @penstaartje tot apenkooi" - verhalen over school 1998: "Van rijm tot rap" - versjes, liedjes, gedichten 1997: "De Tijdmachine" - terug naar toen 1996: "Heksenketel" 1995: "Beestenbende" 1994: "In het holst van de nacht" 1993: "Vriendjes, maatjes, kameraadjes" 1992: "Land in ziiicht!" 1991: "Huizen in boeken" 1990: "Boeken horen bij je" 1989: "Kijk verder dan je neus lang is - Over uitvindingen en ontdekkingen" 1988: "Duizend dingen achter deuren - Kinderen, boeken en musea" 1987: "Die van hiernaast en van de overkant - Kinderen en boeken in Europa" 1986: "Boeven" 1985: "Dieren" 1984: "Als ik later groot ben" 1983: "Spelen met woorden" 1982: "Reizen" 1981: "Je eigen tijd" 1980: "Leesgoed. Bloemlezing uit Nederlandse Kinderboeken. Voor kinderen tot 12 jaar". maart 1980: als "Boek van de Maand", verhalen en versjes uit de periode 1945-1980, met prenten van Nederlandse tekenaars, 1980: "Alle spiegels toverspiegels?" 1979: "Je weet niet wat je ziet" 1978: "Stad en land" 1977: "Wat je droomt ben je zelf" 1976: "Je eigen taal" 1975: "De wereld om je heen" 1974: "Héé, neem een boek mee" 1973: "Lekker letters vreten" 1972: "De hele wereld in een boek" 1971: "Stap door de Boekenpoort" 1970: "Kind en natuur" Vossejacht: er werd ook een zakje uitgedeeld, met daarin een vouwblad met opdrachten, om met een groep van 10 tot 20 kinderen buiten of binnen een spannend spel te spelen. In het zakje verder een rode viltstift, een Vouwblad met uitleg, en een rolletje met dun papier plakband 1969: "Kind en theater" 1968: "Lezen en doen" 1967: "Kinderen in andere landen" 1966: "Kind en fantasie" 1965: "Kind en de dierenwereld" 1964: "De blauwe boekanier" (titel van boek) 1963: "Viermaal J en Janus" (titel van boek) 1962: "Keesje Kruimel" (titel van boek)
Trivia In Delft is er de Boekenbende, een gratis kinderboekenfestival. Tot 2016 vond er in Den Haag rond de Kinderboekweek de jaarlijkse Kinderboekenmarkt in oktober plaats. In Haaren worden sinds jaar en dag activiteiten georganiseerd in Kasteel Nemerlaer door kasteelvrouwe en (kinderboeken)schrijfster Carole Vos onder de noemer Oktober Kinderboekenmaand. Tijdens de kinderboekenweek van 1982 werd een boek uitgegeven dat op het thema van dat jaar, reizen, aansloot, Het verloren paspoort. Het boek, met de opmaakt van een echt paspoort, werd door het Ministerie van Justitie uit de handel genomen omdat het te veel zou lijken op een echt paspoort. Dit werd besloten na een incident waarbij twee jongens probeerden geld te krijgen op een postkantoor en daarbij het boek gebruikten.
Zie ook Prijs van de Jonge Jury Prijs van de Nederlandse Kinderjury Jeugdboekenmaand Actieweek Christelijke Kinderboeken Kinderboekhandel