Asse is een plaats en gemeente in het westen van de Belgische provincie Vlaams-Brabant en het arrondissement Halle-Vilvoorde. De gemeente Asse wordt tegenwoordig bij de Brabantse Kouters gerekend, maar tegelijkertijd soms ook bij het Pajottenland. De gemeente is de hoofdplaats van het gerechtelijk en bestuurlijk kanton Asse. Asse telt ruim 36.000 inwoners, die AssenarenVRTtaal.net - Asse worden genoemd. Het lokale dialect is het Asses. Asse is een gemeente die grenst aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Geschiedenis Romeinse periode
Asse ontstond op de Cuesta van Asse. Het werd waarschijnlijk al bewoond door de Nerviërs. Vanaf het midden van de eerste eeuw verbond een Romeinse heerweg Asse met de Nervische hoofdstad Bavay, Bagacum Nerviorum. Vanuit Asse was er verbinding met de nabijgelegen vicus van Elewijt en de vicus van Rumst. De Romeinen bouwden in deze nederzetting mogelijk een legerkamp., , , Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed Vlaanderen: 5.6.2.2 Militaire nederzettingen, onroerenderfgoed.be (2007-2012). Gearchiveerd op 22 oktober 2021.
In de wijk Kalkoven zijn talrijke archeologische vondsten gedaan. Daar bevond zich een belangrijke Romeinse vicus, gelegen aan een deverticulum. Zo zijn er overblijfselen van een pottenbakkerij gevonden, met goed bewaarde resten van ovens, en verder misbaksels en een bijgebouw.Leuvense archeologen vinden funderingen van Romeins gebouw in Asse, ArcheoNet.be (17/09/2009). Gearchiveerd op 21 april 2019. Begin 2008 werd er een deel van een Romeinse weg blootgelegd, die waarschijnlijk een straat van een kleine dorpskern vormde. Een deel daarvan is nog steeds zichtbaar in de inkomhal van de Federale Politie van Asse.
In Asse werden 150 Romeinse munten gevonden, vooral uit de 2de eeuw n.Chr. en 20 paardenbeeldjes in terracotta. In de naburige vicus van Elewijt werden ook zulke paardenbeeldjes gevonden. Deze beeldjes verwijzen wellicht naar de cultus van de Keltische godin Epona.
Middeleeuwen Tijdens het Karolingische tijdperk behoorde Asse tot de Brabantgouw. Het wordt gezien als een van de mogelijke centra van deze gouw. In de tijd van de Noormannen (ca. 900) zou er zich een belangrijke burcht hebben bevonden (zie Vita sanctae Berlendis).
Vanaf 1085/1086 maakte Asse deel uit van het landgraafschap Brabant onder de graven van Leuven, voorvaderen van de hertogen van Brabant. In de bestuurlijke geografie van het hertogdom Brabant ressorteerde Asse onder het kwartier Brussel.
De hertog van Brabant was in wezen ook heer van Asse. Er was te Asse evenwel ook een allodiale heerlijkheid, onafhankelijk van het hertogdom, bestuurd door de heer TOT Asse.
In Asse bezaten hertog Godfried van Verdun en zijn zoon Herman van Verdun een domein dat zij tussen 1012 en 1015 voornamen te ruilen tegen dertig hoeven en een kerk te Buvrinnes die in het bezit waren van een zekere graaf Lambert (wellicht niet Lambert I van Leuven, maar wel Lambert, zoon van Reinier IV van Bergen). De ruil is echter niet doorgegaan. Van Droogenbroeck, F. J., Een falsum met solide zeggingskracht voor het geopolitiek en landsheerlijk verloop in de 11e-eeuwse Brabantgouw, erfgenamen van Lambert beklaagden zich het voorgestelde Asse niet te hebben ontvangen. Buvrinnes was ondertussen door de graven Verdun aan een abdij te Verdun geschonken. In deze abdij werd over de voorgenomen transactie omstreeks 1040 een valse oorkonde geproduceerd.MGH Diplomata Henrici II, 676-677 De abt wendde zich daarmee tot de Duitse keizer, die niet anders kon dan aan te bevelen om Buvrinnes aan de erfgenamen terug te geven. Asse is dus niet geruild met de graven van Leuven en is in het bezit gebleven van de graven van Verdun en hun nakomelingen, de paltsgraven van Lotharingen.
Gelegen op het kruispunt van handelswegen en als belangrijk militair-strategisch knooppunt werd Asse doorheen de geschiedenis meermaals door invallende legers bezet en ook herhaaldelijk gebrandschat.
18e eeuw Als voortzetting van zijn belangrijke schepenbank uit het ancien régime werd Asse bij de oprichting van het Dijledepartement door de Fransen in 1795 hoofdplaats van het kanton en zetel van een vredegerecht gemaakt.
19e eeuw Het Paleis van de markies van Assche (gebouwd tussen 1856 en 1858) is een herenhuis in Italiaanse neorenaissance aan de Wetenschapsstraat 33 te Brussel, en de zetel van de Raad van State.
Tweede Wereldoorlog De gemeente werd rond 18 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 3 september 1944. Minstens één weerstander werd naar het Auffanglager van Breendonk getransporteerd.https://www.dewereldmorgen.be/community/breendonkgevangenen-per-gemeente/ Jan Hertogen, 2014. Breendonkgevangenen per gemeente. Gearchiveerd op 5 mei 2021.
Naoorlogse periode Op 25 april 1966 vond in de gemeente de ramp van Walfergem plaats, een dramatisch verkeersongeval waarbij tien kinderen om het leven kwamen door een vrachtwagen die inreed op een groep leerlingen die verkeerslessen kregen aan de basisschool van Walfergem. Een jaar later, ten gevolge van het ongeval, werden er alcoholcontroles ingevoerd op de Belgische wegen.Door dit drama 50 jaar geleden zijn er vandaag alcoholcontroles, Het Nieuwsblad, 24 april 2016. Gearchiveerd op 21 april 2019.
Op 26 juni 1970 reed de laatste "boerentram" van de NMVB (Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen) tussen Asse en Brussel en werd vervangen door buslijnen. Die laatste rit was folklore.
In 1977 is de fusiegemeente Asse ontstaan uit de samenvoeging van Asse met Bekkerzeel, Kobbegem, Mollem (met deelgemeente Bollebeek), Relegem en Zellik.
Geografie Kernen Asse telt zes deelgemeenten, daarnaast kent de gemeente nog 6 andere woonkernen. Asse, met dorpskernen Asse-centrum, Asbeek, Asse-ter-Heide, Krokegem, Walfergem Bekkerzeel Kobbegem Mollem, met dorpskernen Mollem en Bollebeek Relegem Zellik, met het gehucht Neerzellik
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Asse 28,37 18.437 650 23002A 2 Bekkerzeel 1,54 682 442 23002F 3 Kobbegem 3,68 879 239 23002C 4 Mollem 6,66 2.300 345 23002B 5 Relegem 3,61 1.682 466 23002D 6 Zellik 6,36 11.902 1.871 23002E
Geografische streek De gemeente wordt afhankelijk van de bron gerekend tot de streek Brabantse Kouters en/of het Pajottenland. De deelgemeenten Bekkerzeel en Zellik werden pas in de editie van 't Payottenland uit 1852 gerekend tot het Pajottenland., 't Payottenland, gelyk het van oudtyds gestaen en gelegen is, 1846. (Derde editie uitgebracht met de titel 'T Payottenland zoo als het van onheuglyke tyden gestaen en gelegen is in 1852). Beide uitgaven verschillen grondig van mekaar. Gearchiveerd op 17 mei 2014.
Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden thumb|Sint-Martinuskerk thumb|Kruisborrekapel thumb|Broekbeek
De gotische Sint-Martinuskerk (13e-17e eeuw; De Markt met een paar fraaie gebouwen uit de achttiende eeuw; Het Gemeentehuis van Asse; Het Erfgoedmuseum Asse (EMA) De Kruisborrekapel uit 1622. Het Kasteel La Morette met hoeve en graanwindmolen Het Kasteel Hoogpoort Het Ascanuscollege, te Walfergem De Kapelanij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart, te Walfergem De Petrus Ascanuskapel De IJzenbeekmolen De Morettemolen Het Zwartzustersklooster Het Onze-Lieve-Vrouwgasthuis Een opgaande gewone es als grensboom op de gemeentegrens met Merchtem
Natuur en landschap Asse is enigszins verstedelijkt. De hoogte varieert tussen 20 en 85 meter.
Het belangrijkste natuurgebied is het Kravaalbos nabij Asse-ter-Heide, waar ook wandel-, fiets- en mountainbikerouteszijn uitgezet. In het deelbekken van de Bellebeek ligt het natuurgebied Tomdries.
Demografie Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 = inwoners op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 27.182 100,0 1993 27.285 100,4 1994 27.363 101,7 1995 27.507 101,2 1996 27.501 101,2 1997 27.442 101,0 1998 27.583 101,5 1999 27.744 102,1 2000 27.931 102,8 2001 28.006 103,0 2002 28.310 104,1 2003 28.539 105,0 2004 28.739 105,7 2005 28.838 106,1 2006 29.191 107,4 2007 29.334 107,9 2008 29.548 108,7 2009 29.850 109,8 2010 30.228 111,2 2011 30.557 112,4 2012 30.875 113,6 2013 31.417 115,6 2014 31.754 116,8 2015 32.069 118,0 2016 32.402 119,2 2017 32.706 120,3 2018 32.958 121,2 2019 33.158 122,0 2020 33.505 123,3 2021 33.827 124,4 2022 34.494 126,9 2023 35.191 129,5 2024 35.755 131,5 2025 35.882 132,0 2026 36.018 132,5
Cultuur Evenementen Iedere dinsdag er er markt, een privilege dat dateert uit 1450 De zaterdag vóór de derde zondag na 3 mei: jaarmarkt Mollem De tweede zaterdag van oktober: jaarmarkt Zellik Hopduvelfeesten: tweejaarlijks, doorgaans het tweede weekend van september
Streekproducten Assekoeken Hopscheuten
Vroeger en nu De Breugelfanfare, , , (Reds). Asse, vroeger en nu, deel VI, de Breugelfanfare. (1990).
Gezondheidszorg In Asse ligt een van de drie campussen van het Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis. Tot aan de fusie op 31 december 2001 was dit samen met de campus Ninove het Fusieziekenhuis Heilig Hart Asse/Ninove.
Economie De gemeente is een regionaal diensten- en handelscentrum voor Midden-West-Brabant en hoofdplaats van het kanton Asse. Er zijn industriezones in Mollem, Zellik en Relegem.
Vervoer Asse ligt tussen de E40 (Ternat), de A12 (Meise) en de Brusselse ring (Zellik). De A11 (Brussel-Dendermonde-Zelzate) werd nooit aangelegd wegens een beslissing uit 1976. Daardoor, en mede door de aanwezigheid van verscheidene industriezones, is er in Asse centrum veel verkeersdrukte. De Rondweg heeft dit probleem slechts gedeeltelijk kunnen oplossen.
Asse heeft 3 treinstations: Asse, Zellik en Mollem, die bediend worden door de voorstadslijnen S3 (Geraardsbergen - Brussel - Dendermonde) en S10 (Aalst - Denderleeuw - Brussel - Jette - Dendermonde).
Politiek
2013-2018 Burgemeester is Koen Van Elsen (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, Open Vld en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 17 op 31 zetels.
2018-2024 Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018 bleef de CD&V de grootste partij. Ze vormden een coalitie met N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 31 zetels.
2024-2030 Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 13 oktober 2024 won Team Burgemeester, de partij van huidig burgemeester Koen van Elsen, de verkiezingen op 1% na van hun vorige coalitiepartner N-VA. Ze vormden een coalitie met Ander Liberaal en Groen. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 33 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976