Ticino (Duits en Frans: Tessin; in het Nederlands soms ook: Tessino) is het zuidelijkste kanton van Zwitserland. Het is genoemd naar de gelijknamige rivier en bijna volledig Italiaanstalig, op de Duitstalige gemeente Bosco/Gurin na. De naam Ticino is Italiaans, in de drie andere landstalen (Duits, Frans en Reto-Romaans) heet het kanton Tessin. Het kanton telt inwoners ()

Geografie Het kanton ligt aan de zuidkant van de Alpen. Het grenst aan de Italiaanse provincies Verbano-Cusio-Ossola (regio Piëmont), Varese en Como (regio Lombardije) en de kantons Graubünden, Uri en Wallis. Aan het Lago di Lugano ligt de Italiaanse enclave Campione d'Italia, dat geheel door Zwitsers gebied is omgeven. Het hoogste punt van kanton Ticino is de 3402 meter hoge Rheinwaldhorn (Adula). Het grootste deel van het Lago di Lugano en het noordelijkste gedeelte van het Lago Maggiore liggen in dit kanton.

Demografische evolutie van het kanton

Bron: https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/stand-entwicklung.assetdetail.32229209.html

Economie Het overgrote deel van de bewoners van Ticino werkt in de tertiaire sector. Bekendere producten die uit de primaire sector komen, zijn verschillende kaassoorten en wijnen.

Talen thumb|left|Taalgebieden in Zwitserland (2000) Moedertaal (2002)Zwitsers bureau voor statistiek over Tessin Italiaans: 83,1% Duits: 8,3% Servo-Kroatisch: 1,7% Andere talen: 6,9%

30% van de bevolking van Ticino heeft geen Zwitsers paspoort (2002).

Religie De overgrote meerderheid is rooms-katholiek: 70% in 2019.

10% is protestants of andere christenen, 2% is moslim, 1% heeft een andere religie (cijfers uit 2015): Geloof in Ticino 2015 procent Christelijk geloof 80% Rooms katholiek 70% - protestants geloof en andere 10% Islam 2% andere geloof/geen opgave 2% geen gezindte/niet-religieus 16% Totaal: 100%

Plaatsen en gebieden De oppervlakte van Ticino bedraagt 2811 km² en de hoofdstad van Ticino is Bellinzona.

De grootste stad is Lugano. Andere steden in Ticino zijn: Locarno, Mendrisio en Chiasso.

Districten thumb|304px|Topografische kaart van het kanton Ticino Kanton Ticino (Repubblica e Cantone Ticino) is verdeeld in 8 districten (distretti), en deze weer in 38 cirkels (circoli): district Bellinzona (Distretto di Bellinzona) district Blenio (Distretto di Blenio) district Leventina (Distretto di Leventina) district Locarno (Distretto di Locarno) district Lugano (Distretto di Lugano) district Mendrisio (Distretto di Mendrisio) district Riviera (Distretto di Riviera) district Vallemaggia (Distretto di Vallemaggia)

Bestuurlijke herindeling Fusies van gemeenten 6 juni 2000 Tesserete, Cagiallo, Sala Capriasca, Lopagno, Roveredo Capriasca en Vaglio → Capriasca 13 april 2001: Auressio, Berzona en Loco → Isorno 8 oktober 2003 Breganzona, Cureggia, Davesco-Soragno, Gandria, Pambio-Noranco, Pazzallo, Pregassona en Viganello → Lugano 8 oktober 2003 Aurigeno, Moghegno, Maggia, Lodano, Coglio, Giumaglio en Someo → Maggia 8 oktober 2003 Brontallo, Menzonio, Broglio, Prato-Sornico, Peccia en Fusio → Lavizzara 3 november 2003 Agra, Gentilino en Montagnola → Collina d'Oro 3 november 2003 Bioggio, Bosco Luganese en Cimo → Bioggio 4 april 2004: Castro, Corzoneso, Dongio, Largario, Leontica, Lottigna, Marolta, Ponto Valentino en Prugiasco → Acquarossa 4 april 2004: Mendrisio en Salorino → Mendrisio 4 april 2004: Casima, Castel San Pietro, en Monte → Castel San Pietro 13 maart 2005: Cadenazzo en Robasacco → Cadenazzo 13 maart 2005 Arosio, Breno, Fescoggia, Mugena en Vezio → Alto Malcantone 29 januari 2006: Calonico, Chiggiogna, Faido en Rossura → Faido 22 oktober 2006: Aquila, Campo (Blenio), Ghirone, Olivone en Torre → Blenio 22 oktober 2006: Cevio, Bignasco en Cavergno → Cevio 20 april 2008: Cugnasco en Gerra (Verzasca) → Cugnasco-Gerra 20 april 2008: Bidogno, Corticiasca en Lugaggia → Capriasca 20 april 2008: Iseo → Bioggio 20 april 2008: Barbengo, Carabbia en Villa Luganese → Lugano 20 april 2008: Gordevio en Avegno → Avegno Gordevio 4 april 2009: Arzo, Capolago, Genestrerio, Mendrisio, Rancate en Tremona → Mendrisio 25 oktober 2009: Borgnone, Intragna en Palagnedra → Centovalli 25 oktober 2009: Bruzella, Cabbio, Caneggio, Morbio Superiore, Muggio en Sagno → Breggia 25 april 2010: Caviano, Contone, Gerra (Gambarogno), Indemini, Magadino, Piazzogna, San Nazzaro, Sant'Abbondio, en Vira (Gambarogno) → Gambarogno 21 november 2010 Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera, en Sigirino → Monteceneri 1 april 2012 Malvaglia, Semione, Ludiano → Serravalle 14 april 2013 Cavigliano, Tegna, Verscio → Terre di Pedemonte 10 april 2016 Gresso, Isorno, Mosogno, Onsernone, Vergeletto → Onsernone

Toerisme De meeste toeristen zijn te vinden rondom de meren Lago Maggiore en Meer van Lugano, vooral nabij de plaatsen Ascona, Locarno en Lugano. De bergdalen Valle Maggia, Valle Verzasca en Valle Blenio zijn geliefd bij bergwandelaars en klifduikers, deze laatste sport wordt vooral beoefend vanaf de rotswanden bij Ponte Brolla. Op enkele plaatsen in de Tessiner bergwereld (in de Tessiner Alpen en de Adula-Alpen) kan gewintersport worden. De volgende bezienswaardigheden mogen niet onvermeld blijven: de hoofdstad Bellinzona, met zijn karakteristieke drie kastelen, Locarno, het authentieke bergdorp Corippo in het Valle Veszasca en Morcote aan het Meer van Lugano, alsmede Lugano zelf met verschillende bergtoppen met een weids uitzicht over de omgeving. thumb|304px|right|Gemeentehuis van Cevio

Politiek De uitvoerende macht van het kanton Ticino ligt in handen van de Consiglio di Stato (Staatsraad) die uit vijf direct door de bevolking gekozen leden bestaat. De Consiglio di Stato wordt om de vier jaar gekozen. De voorzitter en de vicevoorzitter van de Consiglio di Stato worden uit het midden van de Staatsraadleden gekozen voor de duur van een jaar. De Consiglio di Stato is als volgt samengesteld: 2 liberale-radicalen (Partito Liberale Radicale Ticinese, 1 volksdemocraat (Partito Popolare Democratico; Christendemocratisch), 1 socialist (Partito Socialista Ticinese) en 1 Leghista (Lega dei Ticinesi).

De wetgevende macht ligt in handen van het kantonnale parlement, Gran Consiglio genaamd. De Gran Consiglio bestaat uit 90 leden. De Gran Consiglio wordt via algemeen, enkelvoudig stemrecht, voor een termijn van vier jaar gekozen. De bevolking van Ticino kiest ook twee afgevaardigden voor de Kantonsraad (eerste kamer federaal parlement) en 8 afgevaardigden voor de Nationale Raad (tweede kamer federaal parlement).

De verkiezing van de kantonnale regering en het kantonnale parlement gebeurt op dezelfde dag.

Leden van de Consiglio di Stato (2007-2011): Luigi Pedrazzini (PPD, president 2010-2011VareseNews 13 april 2010: Luigi Pedrazzini è il nuovo presidente del governo ticinese (Italiaans}), Patrizia Pesenti (PS), Laura Sadis (PLR, vicepesident 2010-2011), Gabriele Gendotti (PLR) en Marco Borradori (LEGA). Voorzitter van de Gran Consiglio (2010-2011): Dario Ghisletta (PS)

Uitslagen verkiezingen Gran Consiglio (1991-heden) Partij 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 PdL / MPS-PC2 - 1 0 1 0 1 22 I Verdi 1 1 2 2 5 7 6 PS 9 15 15 16 18 14 13 PLR 29 30 29 30 27 23 24 PPD 27 25 23 23 21 19 17 Lega 12 16 16 11 15 21 22 UDC / La Destra2 2 1 3 6 5 5 52 Overigen 10 1 2 1 0 0 1 Totaal 90 90 90 90 90 90 90 De partijen staan, van links naar rechts, gerangschikt zoals ze in de Grote Raad van Ticino zetelen.

Geschiedenis

Externe link Hike in Ticino Hike in Valle Levantina en Valle di Blenio Ticino

Zie ook Spazzacamini