Pieter Herman Omtzigt (Den Haag, 8 januari 1974) is een Nederlands politicus. Hij was van 2003 tot 2025 lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, met korte onderbrekingen in 2010 en 2021. Omtzigt verkreeg brede waardering voor het aankaarten in de landelijke politiek van misstanden bij de uitvoering van het toeslagenstelsel. De toeslagenaffaire die mede door zijn kritiek aan het licht kwam leidde in januari 2021 tot de val van het kabinet-Rutte III.
Van 2000 tot 2021 was Omtzigt lid van het Christen-Democratisch Appèl (CDA), vervolgens zat hij twee jaar als 'afsplitser' in de Kamer. In 2023 was hij mede-oprichter van de partij Nieuw Sociaal Contract (NSC) met een verkiezingsprogramma dat in de eerste plaats ging om hervormingen van het openbaar bestuur en versterking van het dualistische systeem in de politiek. De nieuwe partij werd met twintig zetels in de Tweede Kamer verkozen. Anderhalf jaar later verliet hij de politiek om gezondheidsredenen.
Jeugd, studie, start loopbaan Omtzigt werd in 1974 geboren als een van een tweeling. Zijn vader Jan Omtzigt (1939–2019) was achtereenvolgens rijksambtenaar bij de PTT, en directeur van retraitehuis De Zwanenhof bij Zenderen. Namens het Aartsbisdom Utrecht was J. Omtzigt tevens gedelegeerde voor het katholiek onderwijs, en diaken in de Elisakerk te Almelo. Met zijn ouders en twee broers verhuisde Omtzigt rond zijn vijfde verjaardag van Wassenaar naar Borne. Hij doorliep het gymnasium aan het R.K. Lyceum De Grundel in Hengelo. Volgens zijn moeder was Omtzigt van jongs af aan bezig met politiek, leergierig en breed georiënteerd.
Van 1992 tot 1996 studeerde Omtzigt aan de Universiteit van Exeter in Engeland, waar hij een BA graad behaalde in Economie en Statistiek met Europese studies. Tussentijds studeerde hij het studiejaar 1994 en 1995 in een uitwisselingsprogramma aan de Libera Università Internazionale degli Studi Sociali Guido Carli (LUISS) in Rome. Van 1991 tot 1993 was Omtzigt lid van het hoofdbestuur van de vakbond CNV Jongeren. Na zijn studie deed Omtzigt promotieonderzoek aan het European University Institute in Florence. Hij promoveerde in december 2003 (PhD in econometrie) op een proefschrift getiteld Essays in Cointegration Analysis. Omtzigt was van 2000 tot 2002 onderzoeker aan de Università degli Studi dell'Insubria in Varese, Italië. Vanaf 2002 was hij post-doctoraal onderzoeker aan de vakgroep Kwantitatieve Economie van de Universiteit van Amsterdam.Biografie, onderwijs en loopbaan van Pieter Omtzigt - website van de Tweede Kamer
Politieke loopbaan Beginjaren landelijke politiek (2003-2009) thumb|left|Omtzigt omstreeks 2006|267x267px Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2003 werd Omtzigt, nog zonder politieke ervaring, op de 51e plaats van de kandidatenlijst van het CDA geplaatst. De positie was niet voldoende voor een kamerzetel, maar hij kwam op 3 juni 2003 alsnog in het parlement nadat een aantal CDA-Kamerleden toetrad tot het kabinet-Balkenende II.Het vervullen van een functie als minister of staatssecretaris in een kabinet is onverenigbaar met de rol van volksvertegenwoordiger. In het parlement ontwikkelde hij zich tot expert op het gebied van pensioenen. Kritische uitlatingen in de zomer van 2004 over de storting van 1,5 miljoen euro in de pensioenpot voor directieleden van De Nederlandsche Bank, die al met 62 jaar met pensioen konden, wekten de toorn van directeur en prominent CDA'er Nout Wellink en de partijtop. In een open brief noemde Wellink de kritiek 'tendentieus en kwetsend', "DNB en PVK zijn zich er zeer van bewust een publieke functie te hebben en om te gaan met publiek geld".Wellink hekelt uitlatingen CDA-kamerlid, de Volkskrant, 5 augustus 2004.De CDA-top probeerde hem weg te werken, nu wil Pieter Omtzigt de partij zelf leiden, de Volkskrant, 3 juli 2020. In een interview met NRC Handelsblad in 2004 pleitte hij voor een samenhangend gezins- en familiebeleid om een krimpende bevolking, vergrijzing en een daarmee gepaard gaande druk op pensioenstelsels tegen te gaan. Hij sprak zich uit voor betere schoolopvang, en tegen financiële prikkels voor gezinnen om meer nakomelingen te krijgen.Pieter Omtzigt: in een goed gezinsbeleid is geen plaats voor een fokpremie, NRC Handelsblad, 27 november 2004. Met rectificatie dat de titel niet is geautoriseerd door Omtzigt, alleen de tekst.
Vanaf november 2004 is Omtzigt lid van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa en de West-Europese Unie. Hij is vicevoorzitter van het Monitoring Committee en zet zich in voor mensenrechten van christenen in het Midden-Oosten, met name de Syrisch-orthodoxe Kerk in Turkije, Irak en Syrië. De Raad heeft de bevoegdheid, landen die mensenrechten schenden onder curatele te stellen.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 stond Omtzigt op een 37e plaats. Doordat zijn partij 41 zetels haalde, werd hij direct gekozen.
Als rapporteur van de Raad van Europa speelde Omtzigt een rol bij het tot stand brengen van een verdrag, dat de aangesloten landen verplicht om onder voorwaarden elkaar gegevens te verstrekken over banktegoeden van burgers. Dit om zwart geld uit misdaad en belastingfraude beter te kunnen opsporen en vorderen. Belastingparadijzen als Zwitserland en Luxemburg maken deel uit van het Verdrag van Den Haag.Het Parool, 23 januari 2010
Rapporteur EU en Raad van Europa, kritisch 'dossiervreter' (2010-2017) Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 stond Omtzigt op de 29e plaats van de kandidatenlijst van het CDA. Door een groot verlies van zijn partij werd hij niet direct herkozen. Tijdens de kabinetsformatie Nederland 2010 maakte hij deel uit van het zogenaamde Javaberaad dat kritisch was op samenwerking met de PVV, maar hij stemde op het CDA-formatiecongres 2010 uiteindelijk wel voor samenwerking.https://www.nrc.nl/nieuws/2023/11/23/dat-wilders-zei-dat-hij-van-plan-is-zich-aan-de-grondwet-te-houden-maakte-omtzigt-heel-blij-a4182098 Nadat een aantal CDA-Kamerleden als bewindspersoon toetraden tot kabinet-Rutte I kon hij in oktober 2010 toch terugkeren op een van de opengevallen zetels in de Kamer.
Omtzigt interpelleerde in juni 2011 minister van Volksgezondheid Edith Schippers over het Elektronisch patiëntendossier (EPD). Een maand later vroeg Omtzigt aan Schippers of er mogelijkheden zijn om ex-neuroloog Ernst Jansen Steur tuchtrechtelijk te vervolgen en daardoor op een zwarte lijst geplaatst te krijgen, wat ervoor moet zorgen dat hij niet meer elders aan het werk kan.Omtzigt wil vervolging Jansen Steur, RTV Oost, 1 juli 2011 In 2012 bracht hij een initiatiefnota uit over de situatie van het Syrisch-orthodoxe Mor Gabriel-klooster en Arameessprekende christenen in Turkije.Kamerstuknummer 33195, de zorgwekkende situatie van het Mor Gabriel Klooster, 9 maart 2012 Omtzigt wilde dat minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal bezwaar zou maken tegen de dreigende grondonteigening van het klooster door de Turkse staat.
In 2012 werd Omtzigt door de Tweede Kamer aangewezen als Nederlands rapporteur bij de door de Europese Commissie voorgenomen hervormingen van de nationale pensioenstelsels. Europa overwoog in een nieuwe richtlijn onder meer, strengere eisen te stellen aan pensioenfondsen, waardoor tientallen miljarden extra als buffer in kas zouden moeten worden gehouden. Tot zijn taken hoorde het observeren van de politieke gang van zaken rond de voorstellen, er verslag over te doen in de Kamer en het Nederlandse standpunt in Brussel te verdedigen. In deze rol hekelde Omtzigt de voorgenomen bemoeienis van de Europese Unie met de Nederlandse pensioenvoorzieningen. In de Kamer heeft hij tweemaal een motie ingediend die breed werd gesteund, om invloed uit Brussel op de Nederlandse pensioenen te blokkeren. Als gevolg hiervan ging een deel van het pensioenplan van de Europese Commissie niet door: het verzet uit Nederland heeft met succes prudentieel toezicht en buffereisen à la Solvency II uit de richtlijn gehouden. In juni 2012 liet Omtzigt weten zo snel mogelijk opheldering van de Europese Unie te willen over de plannen van EU-voorzitter Herman Van Rompuy om lidstaten hervormingen in het pensioenstelsel op te leggen. Omtzigt vond ingrijpen door de EU alleen acceptabel als een pensioenstelsel van een land financieel onhoudbaar blijkt te zijn."Nederland bezorgd om EU-plan verplichte AOW-hervorming", Elsevier, 24 juni 2012 Op 6 september sprak Omtzigt in Brussel met Eurocommissaris Michel Barnier over de toekomst van het pensioen in de Europese Unie. Nederland zou volgens hem een gele kaart moeten trekken en er bij Europese parlementen op aandringen hetzelfde te doen tegen zeggenschap van Europa op de nationale pensioenpot."IJzige strijd in Brussel over pensioen", TC Tubantia, 7 september 2012
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 werd Omtzigt door de CDA-kiescommissie aanvankelijk niet op de kandidatenlijst gezet. Dit omdat hij zich intern verzet had tegen de gedoogsamenwerking met de PVV in kabinet-Rutte I. Na een actie, opgezet door Twentse afdelingen van zijn partij en gesteund door verscheidene partijprominenten, kende het CDA-verkiezingscongres Omtzigt de 39e plaats toe. Dat zou in principe een te lage plaats zijn om herkozen te worden, waarop een intensieve persoonlijke verkiezingscampagne werd gestart die gesteund werd door de pensioensector. Hij kreeg 36.750 voorkeurstemmen (15.708 waren er nodig geweest om zonder partijsteun in de Kamer gekozen te worden). In de veertien Twentse gemeenten behaalde hij alleen al 27.348 stemmen. Hij was het enige CDA-lid dat via voorkeurstemmen gekozen werd.
Op 6 november 2013 werd Omtzigt door de Raad van Europa benoemd tot rapporteur afluisteren en klokkenluiders.Omtzigt (CDA) Europees rapporteur afluisteren, Trouw, 6 november 2013 Opgave was te onderzoeken wat er wordt afgeluisterd, wie daarbij met wie samenwerkt en in hoeverre daarbij de regels worden overtreden. Ook moest hij gaan onderzoeken wat voor regels er moeten komen op het gebied van afluisteren en hoe die te handhaven zijn.
In 2015 probeerde Omtzigt te achterhalen welke Nederlanders (of hun nabestaanden) van de Duitse overheid nog steeds een pensioen genieten omdat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitse krijgsdienst hebben gezeten en over die toelage geen belasting betaalden. Op 13 september 2019 stelde de Nederlandse regering de kwestie opnieuw bij het kabinet-Merkel IV aan de orde. Zowel Otto Fricke van de liberale FDP als Omtzigt eiste een reactie van de Duitse regering.
Ook in 2015 stelde hij Kamervragen over de heling van het beklemd vermogen door Aegon, opgebouwd voor de pensioenen van de Rotterdamse havenwerkers.Antwoord op kamervragen 16-06-2011 De uitgever besloot een alinea uit het boek Pensioenmiljoenen van het Kamerlid te schrappen.Pieter Omtzigt 11 juni 2015: "Diep in mijn hart vind ik dat de haven te weinig heeft gekregen. De Stichting Ammodo speelt mooi weer en reikt prachtige prijzen uit, maar niet met geld dat van die mensen is. Ik ben helemaal voor privaat initiatief, en ook voor goede doelen en cultuur, maar deze pensioenpremies zijn betaald door de werkgevers en de werknemers in de havensector om er pensioen van te maken. Dus moet het aan pensioenen worden uitgegeven. Dat dit niet gebeurt, vind ik nog steeds pijnlijk”. Deze alinea is uit het boek Pensioenmiljoenen geschraptRijnmond Hoe de haven miljoenen pensioengeld misliep, 10 juni 2015
In maart 2017 maakte Omtzigt kenbaar dat de Europese Unie (EU) het associatieverdrag met Turkije moest opzeggen, waarin onder meer behoud van een Turks paspoort en geen verplichting tot inburgering geregeld staan. "Nederland moet de wet veranderen, zodat onvrije regimes hier niet onbeperkt politieke activiteiten kunnen ontplooien", aldus Omtzigt. Vanaf 2021 moeten Turken verplicht inburgeren.CDA'er Omtzigt wil dat Europese Unie verdrag met Turkije opzegt, RTV Oost, 12 maart 2017. Geraadpleegd 26 juni 2020.