Jan Hendrikus Cornelis van Zanen (Purmerend, 4 september 1961) is een Nederlands jurist, politicus en bestuurder. Hij is lid van de VVD. Sinds 1 juli 2020 is hij burgemeester van Den Haag. Eerder was hij voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2015-2023), burgemeester van Utrecht (2014-2020) en Amstelveen (2005-2013) en partijvoorzitter van de VVD (2003-2008).
Opleiding en loopbaan Van Zanen groeide op in Edam. Zijn vader was ondernemer en zijn moeder verpleegkundige. In 1979 behaalde hij zijn gymnasium α-diploma in Hoorn. Hij studeerde van 1979 tot 1985 rechten aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Tijdens zijn studie was hij landelijk vicevoorzitter van de Jongerenorganisatie Vrijheid en Democratie (JOVD). Van 1983 tot 1984 studeerde hij met een studiebeurs rechten aan de Cornell Law School van de Cornell-universiteit in Ithaca (New York), waar hij zijn Master of Laws-titel behaalde. Hij volgde daar colleges op het gebied van bestuurskunde, internationale betrekkingen, bestuursrecht en staatsrecht.
Tijdens zijn vervulling van de militaire dienstplicht bij de Koninklijke Luchtmacht won Van Zanen als gemachtigde van Defensie al zijn zaken op het gebied van ambtenarenrecht. Van 1991 tot 1998 was hij bestuurssecretaris van de landelijke ondernemersvereniging VOG.Reunion Weekend 2008, Cornell Law School.Jan van Zanen, Bestuurdersnet.Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht, JSVU. Van 1990 tot 2002 zat hij voor de VVD in de gemeenteraad van Utrecht. Van 1998 tot 2005 was hij daar wethouder van onder andere openbare ruimte, financiën en economische zaken. Van 2005 tot en met 2013 was hij burgemeester van Amstelveen.
Daarnaast was hij voorzitter van de VVD (2003-2008), als opvolger van Bas Eenhoorn. Van Zanen schreef in 1994 een biografie over een eerdere VVD-voorzitter, Haya van Someren-Downer: Haya, vrouw voor vrijheid en democratie. Van Zanen won in 1996 de Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid. Hij kreeg op 23 juli 2005 bij zijn afscheid als wethouder de Zilveren Stadsmedaille van Utrecht. Bij zijn afscheid als partijvoorzitter van de VVD ontving hij op 23 mei 2008 uit handen van zijn opvolger Ivo Opstelten de Thorbeckepenning. Van Zanen werd bij zijn afscheid als burgemeester op 20 december 2013 door de gemeenteraad benoemd tot ereburger van Amstelveen. Bij deze gelegenheid werd hij ook benoemd tot erelid van de JCI (Junior Chamber International) Amstelland en tot erelid van het bestuur van de stichting Herdenking Gevallenen en Slachtoffers in Nederlands-Indië. Op 28 maart 2015 benoemde de algemene vergadering van de JOVD Van Zanen tot erelid.
Burgemeester van Utrecht Van 1 januari 2014 tot 1 juli 2020 was hij de 330e burgemeester van Utrecht.Benoeming burgemeester Utrecht website Rijksoverheid, 6 december 2013. Gearchiveerd op 14 augustus 2023. Op 3 juni 2015 werd Van Zanen door de leden van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten benoemd tot voorzitter van de VNG.Jan van Zanen gekozen als voorzitter VNG website VNG, 3 juni 2015 In dit kader is hij sinds 15 november 2019 copresident van de UCLG en executive president van de CEMR. Op 18 juni 2015 kreeg Van Zanen uit handen van Marcel Guinchard, voorzitter van de Franse Kamer van Koophandel en de Franse ambassadeur Laurent Pic de 'Prix de la Personnalité de l'Année 2015'., website CCI France Pays-Bas. Gearchiveerd op 7 juni 2023. Op 27 mei 2016 ontving hij van de Japanse ambassadeur Hiroshi Inomata een keizerlijke onderscheiding in de orde van de Rijzende Zon, Gouden Stralen met Cravatte vanwege zijn 'uitzonderlijke bijdrage aan de bevordering van de onderlinge verstandhouding en de culturele en economische relaties tussen Nederland en Japan'.
Op 15 november 2016 reikte de Franse ambassadeur Philippe Lalliot de versierselen uit behorende bij de Nationale orde van het Legioen van Eer. Van Zanen ontving de onderscheiding vanwege zijn bijdrage aan de relaties tussen Frankrijk en Nederland, en in het bijzonder vanwege zijn betrokkenheid bij de Grand Départ van de Tour de France in Utrecht en zijn rol in de lancering van het Frans-Nederlands economisch jaar in de zomer van 2015. Op 11 april 2023 is hij ter gelegenheid van het staatsbezoek van de Franse president van ridder bevorderd tot commandeur. Op 28 november 2016 is Van Zanen ter gelegenheid van het staatsbezoek van het Belgische koningspaar benoemd tot Grootofficier in de Kroonorde van het Koninkrijk België. Op 8 november 2017 ging Van Zanen met ziekteverlof omdat begin september dat jaar kwaadaardige prostaatkanker bij hem was ontdekt.Hans van den Ham Geopereerde burgemeester Van Zanen wil zo snel mogelijk weer aan de slag, ad.nl, 27 december 2017. Gearchiveerd op 21 juni 2023. Op 30 december 2017 hervatte hij zijn werkzaamheden als burgemeester.Burgemeester Jan van Zanen weer aan het werk Nieuwsbericht gemeente Utrecht d.d. 28 december 2017.
Op 8 juni 2018 ontving Van Zanen de Duidelijketaalprijs in de categorie duidelijkste burgemeester van Nederland.Op 12 april 2019 kreeg Van Zanen door gouverneur Bauke Boersma van Rotary International de versierselen uitgereikt die behoren bij de eretitel Paul Harris Fellow van The Rotary Foundation. ‘ ... Als waardering voor de daadwerkelijke en betekenisvolle bijdrage die werd geleverd tot de bevordering van de internationale verstandhouding en vriendschap tussen alle volkeren ter wereld ...’. Op 5 juni 2019 werd hij herbenoemd voor een tweede termijn als voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.Jan van Zanen herbenoemd als voorzitter VNG, VNG, 5 juni 2019 Op 18 juli 2019 werd Van Zanen door de gemeenteraad voorgedragen voor herbenoeming als burgemeester.Jan van Zanen door gemeenteraad voorgedragen voor herbenoeming burgemeester Utrecht utrecht.nl, 18 juli 2019 Op 7 januari 2020 ging de herbenoeming formeel in. Bij die gelegenheid noemde hij Utrecht "De stad van mijn dromen".Jan van Zanen door gemeenteraad herbenoemd tot burgemeester Utrecht duic.nl, 7 januari 2020. Gearchiveerd op 22 juni 2023. Van Zanen kreeg bij zijn afscheid als burgemeester van Utrecht op 30 juni 2020 de gouden stadsmedaille.Van Zanen niet alleen maar burgemeester Dagblad 070, 28 mei 2020. Gearchiveerd op 20 juni 2023.
Burgemeester van Den Haag Per 1 juli 2020 werd Van Zanen benoemd tot burgemeester van Den Haag.Benoeming burgemeester Den Haag rijksoverheid.nl, 19 juni 2020. Gearchiveerd op 14 augustus 2023.Burgemeester Jan van Zanen Gemeente Den Haag. Gearchiveerd op 31 mei 2023. Op 11 oktober 2020 ontving hij tijdens het Utrecht Rainbow Festival de Annie Brouwer-Korf Prijs 2020 vanwege zijn bijdrage aan de acceptatie en zichtbaarheid aan de LHBTI+-gemeenschap.Voormalig burgemeester Jan van Zanen neemt digitaal Annie Brouwer-Korf Prijs in ontvangst, De Utrechtse Internet Courant, 12 oktober 2020. Gearchiveerd op 21 juni 2023. Op 12 februari 2021 werd hij herbenoemd in zijn tweede termijn als voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.Voorzitter Jan van Zanen benoemd voor nieuwe termijn, VNG, 12 februari 2021. Gearchiveerd op 20 juni 2023. De wisseling van gemeente maakte dit noodzakelijk. Op 24 oktober 2021 kreeg Van Zanen uit handen van ambassadeur María Jesús Alonso Jiménez de versierselen uitgereikt die horen bij de Spaanse Orde van Isabella de Katholieke (Orden de Isabel la Católica) in de rang van Commandeur (Encomienda), dit onder andere vanwege zijn inspanningen om de start van de Vuelta, de Ronde van Spanje, naar Nederland te halen en de belangstelling voor de Spaanse taal, kunst en cultuur in samenwerking met het Instituto Cervantes te bevorderen. Op 9 november 2022 is Van Zanen ter gelegenheid van het staatsbezoek van de Italiaanse president benoemd tot Grootofficier in de Ordine al Merito della Repubblica Italiana.
Op 14 juni 2023 werd Sharon Dijksma voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).Dijksma en Boumans nieuwe voorzitter en vicevoorzitter, VNG, 14 juni 2023. Bij die gelegenheid is Van Zanen benoemd tot erevoorzitter van de VNG. Op 21 juli 2023 kreeg Van Zanen uit handen van ambassadeur Oleksandr Karasevych de versierselen die horen bij de ridder in de Orde van Verdienste, hem toegekend door President Volodymyr Zelensky van Oekraïne. Op 25 maart 2025 ontvangt Van Zanen uit handen van Elisabeth Haderer de 'Medal of Merit' van de Lions Clubs International. '...Gezien de activiteiten die hij, naast het burgemeesterschap, uitoefent in relatie tot de VN [...] In moeilijke tijden toonde u leiderschap, empathie en vastberadenheid. Uw humanitaire werk bracht levensverbetering, hoop en inspiratie. U bent een voorbeeld van gemeenschapsdienst, uw bijdragen vormen de basis voor de toekomst van onze stad. Deze onderscheiding eert uw prestaties en moedigt anderen aan om uw pad te volgen...'
Op 17 juni 2026 is hij ter gelegenheid van het staatsbezoek van het Japanse Keizerlijk paar in de Orde van de Rijzende Zon bevorderd van de derde klasse tot de tweede klasse Gold and Silver Star.
Eind november 2025 werd Van Zanen voorgedragen voor een tweede termijn als burgemeester van Den Haag, ingaande op 1 juli 2026.Jan van Zanen krijgt tweede termijn als burgemeester van Den Haag, NOS, 24 november 2025. Gearchiveerd op 28 april 2026.
Ook werd Van Zanen in 2026 benoemd tot erelid van het Nederlandse Rode Kruis.
Persoonlijk leven Van Zanen is hervormd, gescheiden en heeft een dochter en een zoon. Daarnaast heeft hij twee kleindochters. Hij had tot begin 2026 een relatie met sportbestuurster en VVD-politica Simone Richardson.Jan van Zanen :: en het water was een muur, En het water was een muur, 2019. Gearchiveerd op 20 juni 2023Droomhuwelijk Utrecht en ‘Jan van de Gemeente’ is na 30 jaar voorbij, AD, 28 mei 2020. Gearchiveerd op 20 juni 2023.Burgemeester Jan van Zanen feliciteert zijn 'first lady' Simone Richardson bij installatie als Kamerlid, AD, 6 september 2022. Gearchiveerd op 29 april 2023.
Bibliografie Vrij opwindend: crisis binnen Neêrlands gezelligste ideologie: het liberalisme (1987; met Jules Maaten) Haya: Haya van Someren-Downer : vrouw voor vrijheid en democratie (1994)
Categorie:Burgemeester van Amstelveen Categorie:Burgemeester van Den Haag Categorie:Burgemeester van Utrecht Categorie:Gemeenteraadslid van Utrecht Categorie:Nederlands partijvoorzitter Categorie:Politicus voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Categorie:Wethouder van Utrecht