thumb|Bewegend muntstuk, gefilmd met stop-motiontechniek
Stop-motion of stopframe-animatie is een filmtechniek waarmee speciale effecten in films kunnen worden gecreëerd. De techniek is al bijna net zo oud als filmen zelf en was voor de komst van digitale animatie een van de primaire special-effects-technieken in de filmindustrie.
Werkwijze Voor stop-motion is een camera nodig die in staat is om opnames frame per frame te maken. Eerst wordt het voorwerp dat op film moet bewegen in een bepaalde houding neergezet en met de camera wordt hiervan een frame geschoten. Vervolgens wordt de houding van de figuur een fractie veranderd en wordt er opnieuw één frame geschoten met dezelfde achtergrond. Dit wordt herhaaldelijk gedaan. Door vervolgens alle plaatjes achter elkaar (snel) af te spelen lijkt het alsof het voorwerp uit zichzelf beweegt. Dezelfde techniek past men ook toe bij tekenfilms.
Proces Stop-motion is zeer tijdrovend. Indien goed uitgevoerd zal het vloeiend bewegende beelden opleveren, maar het kan ook resulteren in zeer schokkerige en onregelmatige bewegingen. Om een goed vloeiend beeld te krijgen, heeft men 24 frames per seconde nodig en is het essentieel dat de camera stilstaat, maar men kan de camera een heel klein beetje verschuiven zodat het lijkt of er met een bewegend standpunt wordt gefilmd. Veel amateurs, maar inmiddels ook veel professionelen, gebruiken 12 frames per seconde omdat dat minder tijd kost. Het resultaat ziet er daardoor vaak wel schokkeriger uit.
Moderne technieken Hoewel digitale animatie standaard is geworden in grotere films, komen er nog steeds volledig stop-motiongeanimeerde films uit, tegenwoordig geproduceerd met behulp van digitale opnametechnieken. In 2005 verschenen Corpse Bride en Wallace & Gromit and the Curse of the Were-Rabbit. Beide films werden genomineerd voor de Academy Award (Oscar) voor beste animatiefilm. Wallace & Gromit won de Oscar.
Er zijn ook apps die stop-motionanimatie mogelijk maken. Daarnaast is het ook mogelijk om met speciale software stop-motionanimaties te maken op een computer.
Stop-motion in Nederland In Nederland wordt ook gewerkt met stop-motionfilms, zowel voor bedrijfsfilms als ook voor animatiefilms voor kinderen en volwassenen. In de jaren zeventig en tachtig was Toonder Studio's reeds actief met stop-motionproducties. In de jaren negentig richtten, na het beëindigen van de activiteiten van de Toonder Studio's, drie stop-motionmakers, Peter Mansfelt, Paul Mathot en Patrick Raats hiervan een eigen studio op, Pedri Animation, die toonaangevend is in zowel reclame- als animatiefilms. Bekende stop-motionproducties zijn de Nijntje-films die door deze studio geproduceerd worden en de filmpjes van Loeki de Leeuw, in de Ster-reclameblokken van de publieke omroep.
Belangrijk voor stop-motion in Nederland is het Nederlands Instituut voor Animatiefilm en het Holland Animation Film Festival.
Computerspellen Een 3D-stop-motionspel is een computerspel dat wordt gemaakt door elke afzonderlijke beweging van een klei-animatiekarakter op te nemen, en dit te verwerken in het spel.terms.naver.com Neverhood, een avonturenspel dat in 1996 werd gelanceerd, en Skullmonkeys, dat in 1998 werd uitgebracht, zijn vroege stop-motionspellen en klei-animaties met kleipoppen. Vokabulantis, dat in 2021 werd ontwikkeld door Wired Fly Animation, is ook een stop-motionspel gemaakt met stop-motionpoppen.screenrant.com Harold Halibut, ontwikkeld door Slow Brothers in 2019, is een geheel 3D-stop-motion-spel. De set was tegen de achtergrond van een gezonken schip opgenomen. Elke scène van het spel was zelfs met de hand gemaakt, inclusief een klein hulpmiddel op de achtergrond, en gebruikt motion capture om een stop-motion-achtig effect te creëren.fastcompany.com
Stop-motionlangspeelfilms Enkele voorbeelden van stop-motionlangspeelfilms:
JaarTitelLandSoort1926Die Abenteuer des Prinzen AchmedDuitslandCut-outanimatie1937Le Roman de RenardFrankrijkPoppenanimatie1947Le crabe aux pinces d'orBelgiëPoppenanimatie1980I Go PogoVerenigde StatenKleianimatie1983Twice Upon a TimeVerenigde StatenCut-outanimatie1983 The Wind in the WillowsVerenigd KoninkrijkPoppenanimatie1993Tim Burton's The Nightmare Before ChristmasVerenigde StatenKleianimatie1996James and the Giant PeachVerenigd KoninkrijkVerenigde StatenPoppenanimatie2000Chicken RunVerenigd KoninkrijkVerenigde StatenFrankrijkKleianimatie2005Wallace & Gromit: The Curse of the Were-RabbitVerenigd KoninkrijkVerenigde Staten Kleianimatie2005Corpse BrideVerenigd KoninkrijkVerenigde StatenKleianimatie2005The Book of the DeadJapanPoppenanimatie2009CoralineVerenigde StatenPoppenanimatie2010Fantastic Mr. FoxVerenigde StatenVerenigd KoninkrijkPoppenanimatie2012The Pirates! Band of MisfitsVerenigd KoninkrijkVerenigde Staten Kleianimatie2012FrankenweenieVerenigde StatenKleianimatie2015Shaun the Sheep MovieVerenigd KoninkrijkFrankrijkKleianimatie2015AnomalisaVerenigde StatenPoppenanimatie2016Ma vie de CourgetteZwitserlandFrankrijkPortugalKleianimatie2018Early ManVerenigd KoninkrijkFrankrijkKleianimatie2018Isle of DogsVerenigde StatenDuitslandPoppenanimatie2019Missing LinkVerenigde StatenPoppenanimatie2019A Shaun the Sheep Movie: FarmageddonVerenigd KoninkrijkFrankrijkKleianimatie2021I mysi patrí do nebe (Ook muizen gaan naar de hemel)TsjechiëFrankrijkPolenSlowakijePoppenanimatie2022The HouseVerenigd KoninkrijkPoppenanimatie2022KnorNederlandPoppenanimatie2022PinocchioVerenigde StatenMexicoPoppenanimatie2022No Dogs or Italians AllowedFrankrijkItaliëZwitserlandPoppenanimatie2023Chicken Run: Dawn of the NuggetVerenigd KoninkrijkKleianimatie2023The InventorVerenigde StatenFrankrijkIerlandPoppenanimatie2024Wallace & Gromit: Vengeance Most FowlVerenigd KoninkrijkKleianimatie2024Memoir of a SnailAustraliëKleianimatie2025Soy FrankeldaMexicoPoppenanimatie2025OliviaSpanjeFrankrijkBelgiëPoppenanimatie
Categorie:Animatietechniek